Zaldico, Impeachment, at Krisis sa Langis—Isang Linggong Yumanig sa Bansa

Magandang araw. Ako po si Chris Resguera, at narito ang mga pinakamaiinit at hindi dapat palampasing balita ngayong linggo—mga isyung yumanig hindi lamang sa pulitika kundi pati sa tiwala ng publiko, sa ekonomiya, at sa patuloy na paghahanap ng katotohanan sa gitna ng ingay ng impormasyon. Sa loob ng ilang araw, sunod-sunod ang mga kaganapang tila eksena sa isang political thriller: may arestuhan sa Europa, mainit na impeachment hearings sa Kongreso, mga alegasyong bilyon-bilyon ang nakataya, at krisis sa langis na patuloy na dumadampi sa bulsa ng bawat Pilipino.

Simulan natin sa pinakabagong development sa tinatawag na flood control scandal. Naaresto sa Prague, Czech Republic ang dating party-list congressman na si Zaldico, na umano’y sentro ng malawakang imbestigasyon sa multi-bilyong pisong anomalya sa mga proyekto ng flood control. Ayon sa mga ulat, mismong si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang nag-anunsyo ng pagkakaaresto, dahilan upang lalong umingay ang usapin sa buong bansa. Batay sa pahayag ni Interior Secretary John Victor “Jonvic” Remulla, si Zaldico ay na-detain matapos umanong matagpuang walang dalang valid travel documents at hindi maipakita ang kinakailangang papeles habang papunta sana sa Germany. Lumalabas sa paunang impormasyon na wala rin umano siyang dalang Portuguese passport, dahilan upang agad siyang maaresto ng mga awtoridad sa Czech Republic.

Sa puntong ito, maraming katanungan ang bumabalot: sinadyang paglikas ba ito o simpleng pagkakamali ng isang pugante? Ayon sa mga opisyal, posibleng maibalik siya sa Pilipinas sa loob ng isa hanggang tatlong linggo, depende sa proseso ng Department of Foreign Affairs at pakikipag-ugnayan sa mga awtoridad sa Europa. Kapag dumating sa bansa, haharap siya sa Sandiganbayan, ang anti-graft court na matagal nang naglabas ng deklarasyong siya ay isang fugitive. Inaasahan ding ipapatawag siya sa Senate Blue Ribbon Committee na patuloy na nag-iimbestiga sa umano’y flood control scam.

Ang tanong ngayon ng publiko: magsasalita ba si Zaldico sa oras ng kanyang pagbabalik, o mananatili siyang tikom tulad ng ilang naunang personalidad na nadawit sa parehong isyu? At kung magsasalita man siya, sino-sino ang maaari niyang idawit sa umano’y malawakang sistema ng katiwalian? Sa puntong ito, wala pang malinaw na sagot, ngunit malinaw na muling nabuksan ang usapin ng pananagutan sa bilyon-bilyong pisong pondo ng gobyerno.

Samantala, sa kabilang panig ng political arena, muling sumiklab ang mainit na usapin sa impeachment hearings laban kay Vice President Sara Duterte. Sa pagdinig ng House Committee on Justice, binasa ni Ramil Madrigal, dating aide at sinasabing “bagman,” ang kanyang sinumpaang salaysay. Dito niya isinalaysay ang umano’y pagdadala at pamamahagi ng mga bag na naglalaman ng malaking halaga ng pera noong 2022, na tinatayang nasa pagitan ng 30 hanggang 35 milyong piso sa iba’t ibang lokasyon.

Mas naging kontrobersyal pa ang kanyang pahayag nang sabihin niyang ang kabuuang 125 milyong pisong confidential funds na inilabas umano ng opisina ng Bise Presidente ay naipamahagi sa loob lamang ng 24 oras, taliwas sa ilang ulat na nagsasabing ito ay nagamit sa loob ng 11 araw. Ang mga pahayag na ito ay agad nagdulot ng matinding reaksyon, ngunit mahalagang tandaan na sa kasalukuyan, ang lahat ng ito ay nananatiling alegasyon lamang at patuloy pang sinisiyasat sa ilalim ng proseso ng impeachment hearings.

Kasabay nito, lumabas din ang forensic findings mula sa National Bureau of Investigation kaugnay ng umano’y irregularidad sa liquidation documents ng confidential funds. Ayon sa ulat, may napansing pagkakapareho sa handwriting sa ilang acknowledgement receipts at dokumentong isinumite. Ayon sa mga eksperto, may “significant similarities” sa mga pattern ng sulat-kamay at numerong nakasaad sa ilang dokumento, na posibleng indikasyon ng iisang pinagmulan. Gayunpaman, wala pang pinal na konklusyon ang imbestigasyon.

Hindi rin pinalampas ng kampo ni Vice President Sara Duterte ang mga akusasyon. Mariin niyang itinanggi ang mga alegasyon, at pinuna ang kredibilidad ng testigong si Madrigal. Sa isang pahayag, iginiit ng Bise Presidente na natapos niya ang kanyang pag-aaral sa sariling kakayahan, at tinawag na “bar flunker” ang kanyang accuser. Giit niya, hindi raw batayan ng integridad ang academic records, at iginiit ang kanyang katatagan bilang abogado at lingkod bayan. Sa gitna ng palitan ng maaanghang na salita, nananatiling sentro ng usapin ang proseso ng impeachment na maaari lamang magtuloy sa Senado kung makalusot sa Kamara.

Habang umiinit ang politika, hindi rin nakaligtas sa pansin ng publiko ang isyu ng disinformation matapos kumalat ang mga pekeng ulat na nagsasabing may sakit o pumanaw umano si Pangulong Marcos. Agad itong pinasinungalingan sa pamamagitan ng kanyang public appearance kung saan nakita siyang nag-eehersisyo sa Malacañang grounds, naglalakad at nagjo-jogging upang ipakita na siya ay nasa maayos na kalusugan. Sa kabila nito, nananatiling hamon ang mabilis na pagkalat ng fake news sa social media, na nagiging dahilan ng kalituhan sa publiko.

Sa lansangan naman, muling nag-ingay ang sektor ng transportasyon matapos magsanib-puwersa ang PISTON at MANIBELA sa isang transport strike. Iginiit ng mga driver at operator ang patuloy na pagtaas ng presyo ng langis at ang kakulangan umano ng sapat na ayuda mula sa pamahalaan. Bagama’t may rollback sa presyo ng diesel, gasolina, at kerosene, sinabi ng mga transport group na hindi pa rin ito sapat upang maibsan ang bigat ng kanilang gastusin. Patuloy din nilang isinusulong ang pagbabasura ng ilang polisiya sa modernisasyon at buwis sa langis.

Sa pandaigdigang balita, may bahagyang pag-asa sa gitna ng tensyon sa Middle East matapos ipatupad ang 10-araw na ceasefire sa pagitan ng Israel at Lebanon. Dagdag pa rito, sinabi ni dating US President Donald Trump na malapit na umano ang isang kasunduan sa Iran. Ayon sa kanya, “We’re very close to making a deal,” isang pahayag na agad nakaapekto sa merkado ng langis sa buong mundo. Ngunit ayon sa mga eksperto, nananatiling marupok ang kapayapaan at maaaring maibalik ang krisis sa oras na magkaroon ng kahit maliit na insidente.

Dahil dito, muling gumalaw ang presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. Sa Pilipinas, nagkaroon ng rollback na Php20.89 per liter para sa diesel, Php4.43 para sa gasolina, at Php8.50 para sa kerosene. Gayunpaman, ayon sa mga ekonomista, nananatiling mataas pa rin ang presyo kumpara sa historical average, kaya’t ramdam pa rin ng mga mamamayan ang epekto nito sa pamumuhay.

Sa kabuuan, ang linggong ito ay nagpapakita ng isang malinaw na larawan ng bansa at ng mundo: isang sistemang puno ng imbestigasyon, alegasyon, at pag-asa. Ang pagkakaaresto kay Zaldico ay maaaring maging simula ng mas malawak na pagbubunyag sa mga isyu ng flood control corruption. Ang impeachment hearings naman ay patuloy na sumusubok sa kredibilidad ng mga institusyon. Samantalang ang krisis sa langis at pandaigdigang tensyon ay patuloy na nagpapakita kung gaano ka-ugnay ang lokal na buhay sa global na politika.

Ngunit sa gitna ng lahat ng ito, isang bagay ang nananatiling malinaw: ang publiko ay naghahanap ng katotohanan, hindi ingay; ng pananagutan, hindi palabas; at ng konkretong aksyon, hindi lamang mga pahayag. Sa susunod na mga linggo, inaasahang mas lalalim pa ang mga imbestigasyon at mas marami pang pangalan ang maaaring mabanggit. Ang tanong na lamang: handa ba ang sistema na sagutin ang lahat ng ito?

Hanggang sa muli, ito po si Chris Resguera—FS First Always.