Wala Tayong Kakayahan: Ang Katotohanan sa Likod ng Strait of Hormuz

Sa gitna ng nagbabagang balita mula sa Gitnang Silangan, isang pahayag ang yumanig sa puso ng bawat Pilipino. Ayon kay Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr., wala pa rin tayong kakayahan na magpadala ng mga warship upang mag-escort sa mga oil tanker sa Strait of Hormuz. Isang simpleng pangungusap, ngunit naglalaman ito ng matinding kabigatan, na tila baga sinasabi sa buong bansa: “Hindi tayo handa.”

Ang pahayag ni Teodoro ay dumating matapos ang panawagan ng Donald Trump na ang mga kaalyadong bansa ay tumulong sa seguridad ng stratehikong daungan ng langis. Isang panawagan na tila naglalaman ng banta at pangako nang sabay. Ngunit sa ating bansa, ang mga salitang iyon ay nagbukas ng maraming tanong: Paano kung kailanganin ang mga Pilipino sa panganib? Sino ang magtatanggol sa kanila?

Sa isang ambush interview, malinaw na sinabi ni Teodoro: “Wala tayong capability na mag-escort.” Dalawang beses niyang binigkas ang simpleng katotohanang ito, ngunit sa likod ng simpleng pahayag ay nakatago ang isang malalim na takot — hindi lamang para sa bansa kundi para sa ating mga kababayan sa dagat. Ang bawat oil tanker na dumaraan sa Hormuz ay maaaring may dalang buhay ng Filipino seafarers, at bawat pag-aalsa sa rehiyon ay maaaring magdulot ng panganib sa kanila.

“Ang nalalagay sa panganib yung Filipino seafarers natin at saka yung mga OFWs natin,” dagdag niya. Ang bawat Filipino na nagtatrabaho sa ibang bansa ay parang bilyong pusong nakatali sa bawat hakbang ng diplomasiya at militar. Isipin mo, bawat galaw ng isang digmaan, bawat missile na naglalakbay sa hangin, ay may posibilidad na magbago ng tadhana ng ating mga kababayan. Ang tensyon sa Middle East ay hindi lamang tungkol sa politika; ito ay tungkol sa buhay.

Ngunit bakit hindi tayo handa? Bakit ang isang bansang mayaman sa tao at may kakayahan sa maritime resources ay nananatiling walang kapasidad na mag-escort? Ang sagot ay nakatago sa kahinaan ng ating pamumuno sa militar, sa limitadong budget para sa depensa, at sa mahabang kasaysayan ng underinvestment sa seguridad sa dagat. Isang realidad na madalas nating pinapasan sa katahimikan, ngunit ngayon, sa gitna ng krisis sa Hormuz, ito ay biglang nagiging maliwanag at matindi.

Ang balita mula sa Reuters ay nagpahayag na nanawagan si Trump sa mga bansa na magpadala ng warships. Ngunit ang ilan sa kanyang mga kaalyado ay tumangging tumugon. Ang ilang bansa ay nagpakita ng “ingratitude,” ayon sa dating presidente ng Amerika. Ang mundo ay tila naglalaro ng isang laro ng kapangyarihan, habang ang maliit na bansang Pilipino ay nananatiling tagamasid, walang kakayahang kumilos.

Makikita rito ang kabalintunaan ng ating panahon. Ang langis, dugo ng modernong mundo, ay dumadaan sa isang makitid na daungan na puno ng panganib. Ang bawat tanker na dumaraan ay may potensyal na magsimula ng isang domino effect — isang miscalculation, isang aksidenteng bombardment, at maaaring maging trahedya. Sa gitna ng lahat ng ito, naroroon ang Pilipino: ang seafarer sa gitna ng dagat, ang OFW na nagtataguyod sa pamilya sa malayo, at ang mamamayan na nanonood sa telebisyon, may kaba sa dibdib.

Hindi lamang ito usapin ng kakayahan militar. Ito ay usapin ng moral at politika. Sino ang magpapasya kung kailan dapat tayong makialam? Paano natin pinapahalagahan ang buhay ng ating mga kababayan laban sa presyon ng pandaigdigang diplomasiya? Ang bawat hakbang ay puno ng misteryo at tensyon, isang chess game kung saan ang kalaban ay hindi lamang ibang bansa, kundi pati ang oras at kapalaran.

Ayon kay Teodoro, lahat ng moves na mag-escalate ay dapat mapigilan. Lalo na ang indiscriminate na mga pag-atake. “Dapat sana mapara agad at we look for the early resolution of the crisis in the Middle East,” aniya. Isang panawagan para sa kapayapaan, ngunit puno ng takot at pangamba. Ang bawat delay sa resolusyon ay maaaring maging trahedya para sa bawat Pilipino na nasa gitna ng krisis.

Ngunit sa kabila ng kabigatan, may pagkakataon ding sumiklab ang tapang. Ang ating bansa ay maaaring walang kakayahang magpadala ng warships ngayon, ngunit hindi ibig sabihin ay walang boses sa mundo. Ang diplomasiya, ang pakikipag-ugnayan sa mga kaalyado, at ang proteksyon ng ating diaspora ay mga paraan ng pakikibaka sa isang mundong puno ng tensyon.

Ang pahayag na “Wala tayong capability na mag-escort” ay hindi lamang pangungusap. Ito ay sigaw mula sa ating kasaysayan, isang paalala sa kahinaan, at isang hamon sa hinaharap. Sa bawat sandali ng krisis sa Hormuz, bawat balita ng tensyon, ang Pilipinas ay nananatiling nakamasid, ngunit may puso at isip na nagbabantay sa kapakanan ng bawat Pilipino.

Ang mga seafarers natin, na tahimik na naglilingkod sa dagat, ang tunay na bayani sa gitna ng krisis. Sila ang nagdadala ng langis, kalakal, at pangarap, habang ang mundo ay nagbabad sa kaguluhan. Ang bawat pamilya na umaasang ligtas sila, ang bawat anak na nagdarasal para sa kanilang ama o ina, ay bahagi ng kwento ng kabayanihan na hindi nasusulat sa pahayagan.

Sa huli, ang sitwasyon sa Strait of Hormuz ay sumasalamin sa kabuuan ng mundo: puno ng panganib, intriga, at hindi inaasahang kapalaran. Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, ang Pilipinas ay nananatiling may boses, may puso, at may tapang. Sa gitna ng kawalan ng kakayahan militar, may kakayahan tayong magmahal at protektahan ang buhay ng ating mga kababayan sa pamamagitan ng diplomasiya, pang-unawa, at pagkakaisa.

Ang mensahe ay malinaw: Wala tayong warship na puwedeng ipadala ngayon, ngunit hindi ibig sabihin ay wala tayong lakas. Ang tunay na lakas ng bansa ay makikita sa ating tapang, sa ating malasakit, at sa ating determinasyon na panatilihing ligtas ang bawat Pilipino. Ang krisis sa Hormuz ay paalala sa ating lahat: minsan, ang pinakamalaking sandata ng isang bansa ay hindi nasa barko, kundi sa puso ng bawat mamamayan.

Sa bawat ulat ng tensyon, sa bawat banta ng digmaan, at sa bawat panawagan ng pandaigdigang kapangyarihan, naroroon ang Pilipino—matatag, mapagmatyag, at handa sa hamon ng panahon. Ang Strait of Hormuz ay malayo, ngunit ang kabayanihan, pangamba, at pagmamahal sa sariling bayan ay malapit sa ating lahat.