Sa pagsalubong ng bagong taon, muling umingay ang social media sa isang usaping matagal nang binubulong-bulong: ang umano’y malapit na ugnayan ni Leandro Leviste, negosyante sa sektor ng renewable energy, at ni former President Rodrigo Duterte. Mula sa mga lumang video clips hanggang sa mga komento ng netizens, unti-unting bumabalik sa diskurso ang tanong—simpleng paghanga lang ba ito, o may mas malalim na koneksiyong pulitikal at pangnegosyo?

“Idol!”—iyan ang salitang paulit-ulit na umalingawngaw sa mga kuhang-viral na video kung saan makikitang masiglang ipinapakita ang suporta at paghanga kay Duterte. Para sa ilan, normal lamang ito sa mundo ng pulitika at negosyo. Para naman sa iba, sapat na itong mitsa upang muling siyasatin ang mga panahong lumago ang ilang kumpanya at ang papel ng pamahalaan sa mga proyektong iyon.

Video na Nagpasiklab ng Usapan

Leviste: Each congressman has at least P150M in budget insertions, Cabral  files show | Philstar.com

Ayon sa mga netizen, may kumakalat na mga video kung saan makikitang tinatawag ni Leviste si Duterte bilang “idol,” kalakip ang mga eksenang nagpapakita ng mainit na pagtanggap at papuri. “Narinig n’yo ‘yun?” tanong ng isang commentator. “Hindi lang basta suporta—parang personal ang ugnayan.”
Gayunman, mahalagang idiin: ang mga video ay interpretasyon ng publiko, at wala pang opisyal na pahayag na nagsasabing may anumang labag sa batas na naganap.

Pag-angat ng Renewable Energy sa Panahon ni Duterte

Hindi maikakaila na sa administrasyon ni Duterte, umigting ang pagtutok sa renewable energy. Sa panahong ito, nakatanggap ng mga prangkisa at pag-apruba ang ilang proyektong solar—isang hakbang na ipinagtanggol ng pamahalaan bilang bahagi ng energy security at pag-unlad.
Dito pumapasok ang pangalan ni Leviste. May mga ulat na mabilis na naaprubahan ang ilang panukala at prangkisa na may kinalaman sa solar power. Para sa mga kritiko, ito’y nagbubukas ng tanong: may impluwensiya ba ang koneksiyong pulitikal? Para naman sa mga tagasuporta, lehitimo ang mga prosesong dinaanan at malinaw ang pangangailangan ng bansa sa malinis na enerhiya.

Mga Alegasyon, Hindi Hatol

Mahalagang linawin: mga alegasyon ang umiikot, hindi mga hatol. May nagsasabing may “political debt,” may nagbabanggit ng “utang na loob,” at may naghahambing pa sa iba pang kilalang pamilyang negosyante na umunlad sa parehong panahon. Subalit hanggang ngayon, wala pang pinal na ebidensiya na nagpapatunay ng iregularidad.
“Kung may mali, dapat imbestigahan,” sabi ng isang netizen. “Kung wala, dapat linawin.” Sa puntong ito, transparency ang panawagan ng marami.

Ang Papel ng Social Media at Pulitikang Emosyonal

Sa digital age, isang video, isang caption, isang emoji—sapat na para sumiklab ang diskurso. Ang problema, mabilis ding kumalat ang haka-haka. Ang ilan ay nag-uugnay ng yaman, edad, at timing ng pag-angat; ang iba nama’y tumitingin sa mga dokumento at batas na pinirmahan noong panahong iyon.
“Hindi lahat ng mabilis ay mali,” paalala ng isang analyst. “Ngunit hindi rin lahat ng mabilis ay dapat palampasin nang walang tanong.”

Prime Water, Solar, at ang Usaping Serbisyo

Philippines' Duterte Tries to Run from Justice | Human Rights Watch

May mga netizen na naghahambing sa iba’t ibang industriya—tubig, kuryente, at solar—upang itanong: kumusta ang serbisyo sa publiko? Ang punto ng ilan: kahit legal ang pag-apruba, ang sukatan ay kalidad at benepisyo sa mamamayan.
Sa solar, may nagtatanong kung may mga reklamo, depekto, o isyung pangserbisyo. Sa kawalan ng malinaw na datos sa viral videos, nananatiling bukas na tanong ang usapin.

Panawagan sa Panig ni Leviste at Duterte

Habang patuloy ang ingay, dumarami ang humihiling ng direktang paliwanag. “Kung idol lang, sabihin. Kung may proyekto, ilahad ang proseso,” wika ng isang commenter. Sa ganitong mga pagkakataon, ang malinaw na komunikasyon ang pinakamabisang panangga laban sa espekulasyon.

Konklusyon: Katotohanan o Ingay?

Sa huli, ang kwento ng umano’y ugnayan ni Leandro Leviste at former President Rodrigo Duterte ay nananatiling halo ng mga video, opinyon, at interpretasyon. May mga tanong na lehitimo, may mga paratang na dapat suriin, at may mga haka-hakang kailangang salain.
Ang hamon sa publiko: maging mapanuri. Ang hamon sa mga sangkot: maging malinaw. Dahil sa gitna ng ingay, iisa lang ang hinahanap—ang katotohanan.