Duterte: Isang Unique na Phenomenon, Biktima ng Elite at Media?

Wala nang paligoy-ligoy pa. Diretso sa punto. Maiksi lang ang komentaryo, pero diretso sa po: maraming kuro-kuro, may tiwali, may totoo. Dito sa puntong ito, diretso tayo sa pinaka-controversial na isyu sa politika ng Pilipinas sa nakalipas na dekada—ang pagkatao, pahayag, at legacy ni Rodrigo Duterte, dating Pangulo ng bansa, at ang depensa na inilatag ni Kofman sa International Criminal Court.

Ayon kay Kofman, si Duterte ay unique na phenomenon. Isa raw siyang estadista na kakaiba, na nagdulot ng pagkakagalit sa maraming elite at mayayaman. “Honest Rodrigo Duterte was and will always remain a unique phenomenon,” aniya. Ang kanyang istilo ng pamamahala ay naiiba: matapang, prangka, at direktang nagsasalita mula sa puso. Walang pretensiyon, walang pag-aartista. Para sa masa, si Duterte ay hindi basta lider—siya ay people’s president.

At dito nag-uumpisa ang kwento: si Duterte, na minahal ng masa, ay pinalalabas ngayon na biktima ng mga elitista. Ang mga elite, ang civil society, at ang media—lahat daw ay nagkaisa upang siraan siya. “Political conspiracy,” ayon kay Kofman, “ang mga balita, mga litrato, pati mga video na lumabas—piling-pili, ginawa para siraan si Duterte.”

Ngunit, mga kabunyog, alam nating iba ang tunay na nangyari. Sa ilalim ng administrasyon ni Duterte mula 2016 hanggang 2022, araw-araw ay may balita tungkol sa patayan sa iba’t ibang lungsod. Sa Bulacan, 26 ang sabay-sabay na namatay. Sa Caloocan, 20. Sa Manila, 15. Sa Laguna, marami. Halos gabi-gabi, libu-libong buhay ang naapektuhan.

At sa kabila ng mga numerong ito, sinasabi ni Kofman na “hyperbole” lamang ang pahayag ni Duterte. “Style lang iyon ng pagsasalita, exaggerated,” paliwanag niya. Pero mga kabunyog, alam natin sa puso natin: bawat pahayag ni Duterte, tuwing sinabi niya ang “patayin ninyo” o “taniman ng bala para manlaban,” ay literal na tinanggap ng mga sumusunod sa kanya. Ang hyperbole argument ay tila hiwalay sa realidad ng libu-libong biktima at pamilya na nawalan ng mahal sa buhay.

Dito pumapasok ang tensyon: ang depensa ay legal, ngunit ang karanasan ay totoong buhay. Ang mga biktima at kanilang pamilya, kasama ang mga abogado tulad ni Chrisy Conte, ay naninindigan na hindi biro ang kampanyang anti-droga. Naiiyak sila habang pinapanood ang testimonya, na nagsasabing ang hyperbole claim ay hindi nagrerepresenta ng totoong nangyari. “Naiiyak kami. Ang anak ko ay napatay. Hindi ito biro,” sabi ng isang ina ng dalawang biktima.

Kofman, sa kabilang banda, ay patuloy na nagpaliwanag na walang criminal intent si Duterte. Ang lahat ng pagkamatay daw ay “isolated cases,” at hindi direktang utos ng Pangulo. Ngunit sa totoong mundo, ang bawat pagkilos ng death squads ay sinasabing sumusunod sa direksyon ng utos ni Duterte. Ang depensa ni Kofman ay parang hiwalay na mundo, habang ang biktima at publiko ay nasa realidad ng takot, pagdadalamhati, at pagkawala.

Bukod sa legal, may pulitikal na dimensyon din ang depensa. Ayon kay Kofman, galit ang elite sa Pangulo dahil siya ay minahal ng masa. Ang kanyang katapatan sa mahihirap at simple niyang pamumuhay ay nakaka-irita sa mayayaman at sa ilang civil society groups. Kaya daw, pinagsama-sama nila ang media upang siraan siya—exaggerated ang balita, piling-pili ang litrato, at kahit ang mga video ay in-edit para lumabas na negatibo ang imahe ni Duterte.

Ngunit, mga kabunyog, ang totoong nangyari ay hindi kasing simpleng depensa. Halos araw-araw, may patayan. Ang hyperbole explanation ay tila nakikisabay sa narrative na “biktima si Duterte.” Sa pananaw ng marami, si Duterte ay parehong lider at simbolo ng takot. Maraming abogado, pulitiko, negosyante, at media personalities ang natakot sa kanya—hindi dahil sa conspiracy, kundi dahil sa literal na aksyon at estratehiya ng kanyang administrasyon.

Ayon kay Attorney Joel Butuyan, si Duterte mismo ang “nag-create ng mini Dutertes”—mga mamamayan na sumusuporta sa kanyang kampanya, na naniniwala na tama ang kanyang mga aksyon. Ito ay nagpakita ng epekto ng kanyang pahayag: mula sa hyperbole sa salita, sa literal na aksyon sa gawa. Ang hyperbole claim ni Kofman ay hindi sumasalamin sa karanasan ng libu-libong Pilipino na naapektuhan.

Dito natin nakikita ang kabalintunaan ng depensa: ang Pangulo ay ipinapakita bilang biktima ng elitista, media, at civil society, habang sa realidad, ang kanyang administrasyon ay naghasik ng takot, ngunit maraming Pilipino rin ang natuwa sa kanyang pagiging direktang lider at sa kanyang malasakit sa mahihirap. Ang hyperbole claim ay tila pagtatakip sa masalimuot at madilim na bahagi ng kampanya—mga literal na pagkamatay at trauma ng mga pamilya.

Sa huli, ang debate ay higit pa sa hyperbole o literal na pahayag. Ito ay tungkol sa accountability, moral responsibility, at etikal na pagsusuri. Ang ICC ay nakatuon sa ebidensya at pattern ng pagpatay, hindi sa political narrative o PR spin. Kahit gaano pa kagaling ipaliwanag ni Kofman ang “unique phenomenon” ni Duterte, ang mga biktima ay nananatiling sentro ng usapin.

Mga kabunyog, sa Luzon, Visayas, at Mindanao, ang aral ay malinaw: ang bawat salita ng lider ay may kahihinatnan, at ang bawat aksyon ay sinusukat ng mga buhay na naapektuhan. Si Duterte, unique phenomenon man, ay bahagi ng malawak na debate sa hustisya, pulitika, at lipunan. Ang hyperbole ay depensa, ngunit ang katotohanan ay nakasulat sa dugo at alaala ng mga biktima.