Enzorecto: Kalaban ang Katiwalian at Kasinungalingan, Kakampi ang Katotohanan at Kabutihan

Sa bawat sulok ng ating bansa, sa bawat lansangan at kalsada, sa bawat pinto ng simbahan at opisina ng gobyerno, naroroon ang mga tanong na bumabalot sa isip ng mamamayan. Tanong na matagal nang binabalewala, ngunit ngayo’y muling sumiklab sa init ng balita, sa init ng imbestigasyon, sa init ng kaalaman: Paano nga ba umuunlad ang ilang tao sa kabila ng kahirapan ng nakararami? Sino ba ang kumikilos sa dilim, at sino ang nagsisikap sa liwanag?

Si Arnold Clavio, isang batikang mamamahayag, ay nagbukas ng pinto ng kuryusidad at kontrobersya sa isang simpleng pahayag. Sabi niya, “Ang taong bayan ay maaaring mas magulat sa pera ni VP Sara sa bangko kaysa sa isyu sa flood control.” Sa unang pandinig, tila biro lamang. Ngunit sa bawat salitang binigkas ni Clavio, lumalabas ang isang seryosong katotohanan: ang laki ng kapangyarihan ay sinusukat hindi lamang sa posisyon, kundi sa kung paano nakakaapekto ang pera sa pananaw ng publiko.

Noong Abril 14, nakatakdang magsimula ang hearing, at dito, ibubunyag ang mga bank records ni Sarah Duterte. Ayon kay Clavio, kapag lumabas ang detalye ng mga deposito, magugulat ang mamamayan. Hindi lamang dahil sa laki ng pera, kundi dahil sa katanungan: Paano ito nakuha? Ano ang pinag-ugatan ng ganitong kayamanan? At higit sa lahat, ano ang magiging epekto nito sa tiwala ng tao sa gobyerno?

Ang mga detalye ay nakakaindak. Dalawang bilyong piso ang lumabas sa panimulang imbestigasyon noong 2016, ayon kay Trilyanes. Ngunit mula noon, lumaki pa ang pondo, at tila patuloy ang pagdagdag nito. Ang isang taon lamang na bayad sa legal fees ni Koffman ay umabot sa daang apatnapung milyong piso—isang taon na ng patuloy na pagbabayad. Ang tanong ng sambayanan: Saan galing ang perang ito? Ang sagot, tila palihim, ngunit may mga bakas na pwedeng sundan.

At sa bawat lumalabas na detalye, may bagong tanong: Paano nakakaapekto sa mamamayan ang ganitong kalakihan ng pondo? Paano nila maipapaliwanag ang paulit-ulit na mga biyahe, ang palaging presensya sa mga mahalagang pulong, ang pamumuhay na tila lampas sa ordinaryong kapasidad ng politika? Hindi lamang ito usapin ng pera. Ito ay usapin ng tiwala, ng pananagutan, at ng katotohanan na matagal nang itinago.

Hindi lamang si Sara Duterte ang nasa ilalim ng liwanag ng imbestigasyon. Ang mga nakaraang opisyal—mula kay Erap, si Corona, hanggang sa mga miyembro ng korte at Comelec—ay parehong napatunayang may itinatagong kayamanan na nagdulot ng pag-aalboroto ng publiko. Ang pagbubukas ng bank accounts at dollar accounts ng mga opisyal ay naghatid ng kaguluhan, at nagpamulat sa mga Pilipino na ang katotohanan ay hindi maaaring maitago nang tuluyan.

Tulad ng kwento ni Mercedes Gutierrez, na pinilit na i-resign upang hindi mahubaran ang kanyang bank accounts; o si Andy Bautista, na tumakas papuntang Amerika nang lumabas ang katotohanan—lahat ng ito ay nagpapakita na ang katiwalian, gaano man kalaki, ay hindi kayang itago sa matalas na mata ng imbestigasyon.

Si Arnold Clavio ay nagsasabi: ang bank records ay hindi nagsisinungaling. Hindi tulad ng mga salaysay at pahayag na maaaring manipulahin, ang mga numero sa bangko ay tapat. Dito makikita kung ilan ang pumasok, kung ilan ang na-withdraw, at kung saan nagmumula ang pera. Sa ganitong paraan, ang katotohanan ay nagiging malinaw, at ang mga mamamayan ay nagkakaroon ng kasangkapan upang maunawaan ang tunay na sitwasyon.

Ngunit ang laban ay hindi madali. May mga nagsusumikap na pigilan ang pagsisiwalat ng impormasyon. Ang mga legal na hakbang tulad ng TRO sa Korte Suprema ay naglalayong hadlangan ang transparency. Ngunit sa kabila ng mga hadlang, ang hangarin ng imbestigasyon ay malinaw: mailantad ang katiwalian, mailantad ang kasinungalingan, at maprotektahan ang interes ng publiko.

Ang tanong ngayon: paano haharapin ng mamamayan ang katotohanan? Paano tutugon ang bansa sa mga detalye ng kayamanang tila lampas sa makatuwiran? At higit sa lahat, paano makakabawi ang tiwala ng publiko sa sistema ng gobyerno kung ang mga lider na kanilang pinagkakatiwalaan ay napatunayang may lihim na deposito sa bangko?

Sa bawat pagbubukas ng bank records, bawat dokumentong inilalantad sa publiko, lumalabas ang masalimuot na kwento ng kapangyarihan at pera. Isang kwento ng mga opisyales na kumikilos sa hangganan ng batas, ng mga pamilya na nagtatago sa likod ng pamagat at impluwensya, at ng mga Pilipino na nagtataka, nagmamasid, at naghahanap ng hustisya.

Ang Enzorecto—ang kilusan laban sa katiwalian at kasinungalingan—ay hindi lamang simbolo ng imbestigasyon. Ito ay simbolo ng pakikibaka para sa katotohanan, ng pagsusumikap para sa transparency, at ng laban para sa kabutihan. Sa pamamagitan nito, ang mamamayan ay magkakaroon ng boses, magkakaroon ng lakas upang tanungin ang kanilang mga pinuno, at magkakaroon ng kasangkapan upang ipaglaban ang tama.

Sa huli, ang epekto ay malinaw: kapag lumabas ang laman ng bank accounts ni Sara Duterte at ng kanyang pamilya, ang mamamayan ay hindi lamang magugulat—magkakaroon sila ng gabay sa kung paano haharapin ang katotohanan. At sa kabila ng lahat ng kontrobersya, isa lamang ang malinaw: ang liwanag ng katotohanan ay hindi kailanman matitinag ng dilim ng katiwalian.

Ang Enzorecto ay paalala sa bawat Pilipino: sa harap ng kasinungalingan, ang katotohanan at kabutihan ang tanging kakampi. Sa bawat imbestigasyon, bawat paglabas ng impormasyon, bawat pagbubunyag ng detalye, ang bansa ay patuloy na lumalapit sa isang lipunang patas, tapat, at makatarungan. Ang laban ay mahaba, ngunit sa bawat hakbang, ang kabutihan ay nananalo, at ang katiwalian ay unti-unting natatanggal sa mukha ng ating lipunan.

Sa kabila ng lahat ng intriga, emosyon, at kontrobersya, isang bagay ang malinaw: sa bagong Pilipinas, ang liwanag ng katotohanan ay hindi na matitinag. Ang mga mamamayan, na dati’y bulag sa mga lihim ng kapangyarihan, ngayon ay may mata, may tinig, at may lakas. Ang bunyog, sa bawat bayan, sa bawat komunidad, ay isisigaw: buo, tapat, at matapang.