“Enzorecto: Ang Laban sa Katiwalian, Kasinungalingan, at Pagpapalaganap ng Katotohanan sa Turismo ng Pilipinas”

Sa isang bansang sakop ng karagatan at likas na yaman, kung saan ang mga beach, bundok, at kabundukan ay dapat maging pambihirang pasyalan sa mata ng mundo, isang kontrobersiya ang biglang lumutang—isang usapin na nagtutulak sa publiko na tanungin: sino ba talaga ang nagsusulong ng turismo, at sino ang gumagamit nito para sa sariling imahe?

Si Enzorecto, kilala sa publiko bilang isang matapang na kritiko ng katiwalian at kasinungalingan, ay muling bumangon upang buksan ang mata ng mamamayan sa kung paano pinamamahalaan ang ating turismo. Sa isang nakapukaw na talumpati sa isang komite, kanyang ipinahayag ang kakulangan ng transparency sa mga environmental fees na sinisingil sa mga turista. Bakit nga ba nagbabayad ang turista para sa environmental fee, ngunit sa kabila ng perang ito, walang nakikitang resulta sa kalinisan ng mga baybayin at karagatan? Sa Boracay, halimbawa, ang nakikita ng bisita ay ang hotel na naglilinis, hindi ang mga lokal na opisyal na gumagawa ng kanilang tungkulin.

“Baka kinukurakot lang ng mga taga-LGU ang environmental fee,” ani Enzorecto, “at wala naman tayong nakikita na naglilinis sa mga beach o karagatan.” Isang direktang paratang, puno ng matinding emosyon, na nagbigay linaw sa mga alegasyon ng korapsyon sa lokal na pamahalaan. Hindi lamang ito simpleng reklamo; ito ay paglalantad ng isang sistemang tila ginagamit ang turismo para sa pansariling kapakinabangan ng iilan.

Subalit hindi lamang sa financial transparency umiikot ang isyu. Napansin din ni Enzorecto ang sobra at maling paggamit ng imahe ng mga opisyal sa mga promotional materials. Sa isang magazine sa Japan, na ipinamahagi nang libre, ang mukha ng Secretary of Tourism, Secretary Frasco, ay inilagay nang walang pahintulot. Ang mga litrato, sabi niya, ay hindi resulta ng aktwal na interview o direktang pahintulot—tila ba ninakaw ang kanyang imahe para sa impresyon ng pampublikong pakikilahok.

“Puro mukha mo ang nakalagay doon,” ani Enzorecto. “Dapat ipakita ang tanawin, ang underground river, ang Tabon Cave, ang mga tourist destinations, hindi ang mukha ng opisyal.” Isang matapang na panawagan para sa tamang representasyon ng ating kultura at likas na yaman. Ang turismo, aniya, ay hindi dapat maging platform para sa self-promotion, kundi instrumento para ipakita ang ganda at yaman ng Pilipinas sa mundo.

Sa karagdagang pagsisiyasat, kanyang inilantad ang pagkakahiwalay ng mga platform ng DOT: may corporate site na nag-uulat ng mga proyekto at aktibidad ng departamento, at may marketing platform na nagpo-promote ng mga destinasyon. Ngunit kahit gaano kaayos ang sistema, hindi sapat ang pagpapakita ng mga opisyal sa litrato; kailangang ipakita ang mismong atraksyon na maghahatak ng turista.

Sa ilalim ng kanyang paninindigan, iminungkahi ni Enzorecto ang paggamit ng lokal na modelo o native sa lugar sa halip na mga opisyal. Ang bawat larawan, sabi niya, ay dapat maglahad ng mensahe: “Ito ang lugar na pupuntahan mo, ito ang karanasang naghihintay sa iyo, hindi ang personalidad ng opisyal na bumisita.” Isang simpleng pagbabago na maaaring makapagpataas ng interes ng mga turista at maipakita ang tunay na ganda ng bansa.

Hindi lamang ito usapin ng imahe o representasyon; may kinalaman din ito sa accessibility at pamamahala ng destinasyon. Ibinunyag ni Enzorecto ang problema sa Boracay, kung saan ang turista ay kailangang dumaan sa limang linya bago makapasok, nagdudulot ng hindi makatuwirang paghihintay. Sa tulong ng public-private partnership, naipatupad ang electronic system na nagbawas ng linya at pinabilis ang proseso. Ngunit ang pagpapakita ng tarpaulin sa entrance, na naglalaman ng mukha ng opisyal, ay nagdulot ng maling impresyon sa publiko—tila ba ang promosyon ay tungkol sa tao, hindi sa lugar.

“Ang dating sa mga tao, ikaw ang pino-promote, hindi ang Pilipinas,” ani isang senador na nagbigay ng opinyon sa hearing. Isang matinding puna sa pagpopromote ng sarili kumpara sa pagpo-promote ng bansa. Sa konteksto ng international standards, sa mga bansang tulad ng Vietnam, Korea, o Japan, walang nakikitang mukha ng opisyal sa promotional materials. Ang nakikita lamang ay ang atraksyon, ang lugar, ang karanasan.

Ang punto ni Enzorecto ay malinaw: ang turismo ay dapat maging instrumento ng bansa, hindi ng personal na agenda. Dapat ipakita ang beaches, diving sites, adventure spots, wellness centers, at iba pang lokal na yaman na maghahatak ng turista. Ang mga festivals ay mahalaga, ngunit hindi ito ang pangunahing dahilan kung bakit pumupunta ang turista. Ang pangunahing benta ay ang likas na kagandahan, hindi ang personalidad ng opisyal.

Sa kabuuan, ang kanyang apela ay puno ng tensyon, pagmamalasakit, at kritikal na pagsusuri: kailangan ng transparency, tamang representasyon, at tamang paggamit ng pondo. Ang bawat environmental fee ay dapat magbunga ng aksyon sa kalinisan at kaayusan ng mga destinasyon. Ang bawat litrato sa magazine o airport ay dapat ipakita ang ganda ng bansa, hindi ang mukha ng opisyal. Ang bawat proyekto ay dapat maghatid ng benepisyo sa publiko at hindi sa sariling imahe ng iilan.

At sa huli, ang mensahe ni Enzorecto ay malinaw: ang turismo ay hindi propaganda; ito ay serbisyo, pananagutan, at oportunidad na ipakita ang kabutihan ng Pilipinas sa mundo. Ang bawat hakbang ay may kasamang responsibilidad. Sa bagong pananaw ng bansa, ang bunyog—pagtutulungan, pagkakaisa, at paninindigan—ay susi sa pagkamit ng tagumpay at kredibilidad.

Ang laban sa katiwalian, kasinungalingan, at maling representasyon ay hindi madali, ngunit sa katotohanan, determinasyon, at malasakit, ang liwanag ng kabutihan ay mananalo. Sa bawat larawan, sa bawat proyekto, at sa bawat patakaran, ang Pilipinas ay dapat na maging huwaran sa mundo—hindi para sa sarili ng iilan, kundi para sa lahat ng Pilipino at sa mga turistang naghahanap ng tunay na ganda ng ating bansa.

Bunyog, bunyog, halik, pagkakaisa—isang bansa, isang layunin, isang pananaw sa bagong Pilipinas.