Lumulubhang Labanan sa Salita: Disinformation, Matinding Retorika, at ang Krisis ng Katotohanan sa Makabagong Pulitika ng Pilipinas

Sa gitna ng mabilis na pag-ikot ng balita at mas lalong agresibong diskurso sa social media, muling sumisidhi ang tensyon sa pulitika ng Pilipinas. Hindi na lamang ito simpleng bangayan ng mga partido o personalidad—isa na itong malawakang digmaan ng naratibo, kung saan ang katotohanan, emosyon, at propaganda ay nagbabanggaan sa isang espasyong walang malinaw na hangganan. Sa mga nakaraang linggo, ilang viral na pahayag, talumpati, at post online ang muling nagbukas ng usapin tungkol sa responsableng pananalita ng mga lider at tagasuporta, at kung paano nito naaapektuhan ang tiwala ng publiko sa institusyon ng gobyerno.

Sa isang banda, makikita ang tumitinding sigasig ng mga tagasuporta ng iba’t ibang kampo na ipagtanggol ang kanilang paniniwala. Sa kabilang banda, naroon din ang lumalaking pangamba ng ilang sektor tungkol sa paggamit ng matitinding salita, akusasyon, at maging mga maling impormasyon na mabilis kumalat sa social media. Ang kombinasyon ng dalawang ito ang nagiging gasolina sa isang political environment na mas emosyonal kaysa analitikal, mas mabilis mag-react kaysa magsuri, at mas nakatuon sa personalidad kaysa polisiya.

Isa sa mga pinaka-nakababahalang aspeto ng kasalukuyang sitwasyon ay ang paglaganap ng disinformation. Sa ilang viral posts, lumitaw ang mga maling ulat tungkol sa kalusugan ng mga kilalang lider ng bansa—mga pahayag na kalaunan ay walang matibay na ebidensya ngunit agad kumalat at pinaniwalaan ng maraming netizens. Sa digital age, ang bilis ng pagkalat ng ganitong impormasyon ay hindi na kayang pantayan ng tradisyunal na fact-checking mechanisms. Kapag naipakalat na ang isang maling balita, lalo na kung ito ay emosyonal o nakakagulat, mahirap na itong bawiin kahit pa ito ay napatunayang hindi totoo.

Kasabay nito, lumalakas din ang mga talumpating politikal na gumagamit ng matatalim na salita at matinding emosyon upang gisingin ang base ng mga tagasuporta. Sa mga rally at public gathering, ang mga pahayag na may temang “pagbabalik ng kapangyarihan,” “pananagutan,” at “pakikibaka” ay madalas na nagiging sentro ng diskurso. Bagama’t bahagi ito ng demokratikong karapatan sa malayang pagpapahayag, nagiging usapin ito ng responsibilidad kapag ang mga salita ay humahantong sa lalong pagkakahati-hati ng lipunan.

Ayon sa mga eksperto sa political communication, ang ganitong klase ng retorika ay hindi bago, ngunit ang lawak ng epekto nito ngayon ay mas malaki dahil sa social media. Ang isang pahayag na dati ay maririnig lamang ng ilang daang tao sa isang physical gathering ay maaari nang umabot sa milyon-milyong user sa loob lamang ng ilang oras. Sa ganitong sitwasyon, ang bawat salita ay nagkakaroon ng mas mabigat na bigat at posibleng epekto sa pampublikong kaayusan.

Sa kabila nito, may panawagan mula sa ilang civil society groups at akademya na dapat pairalin ang mas mataas na antas ng responsibilidad sa pananalita ng mga public officials at influencers. Hindi raw sapat ang pagsasabing “opinyon lamang” kung ang mga pahayag ay nagdudulot ng takot, galit, o maling impormasyon sa publiko. Sa isang demokratikong lipunan, mahalaga ang malayang pananalita, ngunit kaakibat nito ang obligasyon na hindi ito gamitin sa pagpapakalat ng kasinungalingan o pag-uudyok ng karahasan.

Isa ring lumalabas na isyu ay ang tinatawag na “echo chambers” sa social media. Dito, ang mga tao ay nakikita lamang ang mga opinyong kapareho ng kanila, na lalong nagpapatibay ng kanilang paniniwala kahit pa ito ay hindi nakabatay sa buong katotohanan. Sa ganitong kapaligiran, ang kompromiso at mahinahong diskurso ay nahihirapang mabuo. Sa halip, ang pulitika ay nagiging kompetisyon ng kung sino ang mas malakas sumigaw, hindi kung sino ang mas may matinong solusyon.

May mga obserbasyon din na ang mga tradisyunal na institusyon tulad ng media at akademya ay nahihirapan nang makipagsabayan sa bilis ng impormasyon ngayon. Kung dati ay ang pahayagan at telebisyon ang pangunahing pinanggagalingan ng balita, ngayon ay ang social media platforms na ang unang pinupuntahan ng publiko. Dahil dito, ang gatekeeping function ng traditional journalism ay humihina, habang ang crowd-sourced information—totoo man o hindi—ang mas nangingibabaw.

Sa ganitong kalagayan, mahalaga ang papel ng edukasyon sa media literacy. Maraming eksperto ang nagsasabing ang solusyon sa disinformation ay hindi lamang censorship o pagbawal, kundi ang pagtuturo sa publiko kung paano kilatisin ang impormasyon. Paano tukuyin kung ang isang post ay may kredibilidad? Paano suriin ang pinagmulan ng balita? Paano maiwasan ang emotional manipulation? Ito ang mga tanong na kailangang sagutin kung nais ng lipunan na makaalpas sa siklo ng maling impormasyon.

Samantala, sa antas ng politika, nananatili ang hamon kung paano babalansehin ang malayang pananalita at ang responsableng pamumuno. Ang mga lider ay inaasahang magsalita nang may katatagan at paninindigan, ngunit hindi rin dapat lumampas sa hangganan ng respeto at katotohanan. Kapag ang salita ng isang lider ay nagiging sanhi ng pagkakahati-hati o kaguluhan, nagiging tanong ito ng pananagutan hindi lamang sa moral na aspeto kundi maging sa institusyonal na antas.

Sa kabila ng lahat ng ito, may mga pag-asa pa rin. May mga grupo ng kabataan, journalists, at digital advocates na patuloy na lumalaban para sa mas malinaw at mas tapat na espasyo ng diskurso. Gumagawa sila ng fact-checking initiatives, educational content, at community discussions upang labanan ang maling impormasyon. Bagama’t tila maliit kumpara sa malawak na ingay ng social media, mahalaga ang kanilang papel sa unti-unting pagbawi ng tiwala sa impormasyon.

Sa huli, ang kasalukuyang sitwasyon ay paalala na ang demokrasya ay hindi lamang usapin ng halalan o liderato, kundi ng araw-araw na diskurso ng mamamayan. Ang bawat share, comment, at post ay may ambag sa direksyon ng pampublikong opinyon. Kung ang espasyo ng diskurso ay mapupuno ng galit at maling impormasyon, mahihirapan ang lipunan na makabuo ng matibay na desisyon para sa kinabukasan.

Ngunit kung mapapalakas ang kultura ng pag-iisip, pag-verify, at respeto sa kapwa, maaari pa ring maituwid ang direksyon ng pampublikong usapan. Sa huli, ang tunay na laban ay hindi lamang pagitan ng mga personalidad sa politika, kundi sa pagitan ng katotohanan at kasinungalingan—isang laban na ang bawat mamamayan ay may bahagi at pananagutan.