Bunyog Bunyog: Direktang Katotohanan sa Kaso ng ICC at ang Mga DDS

Mga kabunyog, huwag na nating paligoy-ligoyin pa. Direktang sa punto: maraming kuro-kuro, maraming haka-haka, may tiwali, may totoo—at ngayon ay lilinawin natin ang pinakabagong usapin tungkol sa imbestigasyon ng International Criminal Court (ICC) sa Pilipinas.

O, simulan natin sa pinakapunto: umanoy bayad daw ang mga investigators ng ICC na pumunta rito sa bansa. Maraming nagkukumahog magpakalat ng impormasyon—may mga DDS na nagpakitang-gilas sa social media, sina Attorney Ly Baligod, Mike Defenor, at si Panelo—ang sabi, ang ICC investigators ay nabayaran, naimpluwensyahan, at ginastusan ng gobyerno.

Ngunit ngayon, may sagot na ang mismong Office of the Prosecutor ng ICC. Ayon sa artikulo ng Rappler, “ICC prosecution Philippine probe was independent and funded by court.” Hindi gobyerno ng Pilipinas, hindi pribadong grupo, hindi Trillanes. Funded by the court—independent, walang halong interes, walang pera mula sa kahit sino sa lokal na politika.

O, mga kabunyog, dito pa lang, panalo na ang katotohanan laban sa mga kumakalat ng maling impormasyon. Nakakahiya na naman ang mga DDS sa kanilang walang basehang akusasyon. Ito ang totoo: ang Philippine probe ng ICC ay hindi bayad, hindi naimpluwensyahan, at may pondo mismo mula sa ICC.

Ngunit, gaya ng nakagawian, may mga naglalaro pa rin sa salita. Si Attorney Ly Baligod, sa isang panayam kay Ed Lingao, umano’y nagbanggit na ang ilang investigators ay na-involve sa graft at corruption. Biglang nagbago ang tono niya pagkatapos: “Hindi naman ganon,” ani Baligod. Pumailanlang ang argumento, bumaliktad, at lumutang ang confusion—ngunit malinaw, walang ebidensya na susuporta sa alegasyon laban sa ICC.

Mga kabunyog, dito makikita ang isang pangunahing katotohanan: hindi kayang sagutin ng DDS ang tambak na ebidensya. Napakalinaw, napakagaling ng presentasyon ng mga abogado ng prosecution at mga abogado ng mga biktima. Wala silang depensa, kaya nagkakalat sila ng haka-haka: bias daw, bayad daw, hanggang nag-imbento ng kuwento tungkol sa 2 milyong dolyar na ipinasa kay Trillanes at mula doon sa mga investigators ng ICC.

Ngunit sa totoong pangyayari, wala ni isa sa mga alegasyong iyon ang totoo. Wala ni isang pisong lumabas sa bulsa ng sinuman para sa imbestigasyon ng ICC dito sa Pilipinas. Ang lahat ay pondo ng ICC, hindi ng gobyerno o kahit na sinong lokal na personalidad.

O, mga kabunyog, ito ang tunay na larawan: ang ICC, mga European na mahigpit sa anti-corruption, ay walang interes na pataasin ang mga galit ng pulitika sa Pilipinas. Ngunit ang mga DDS—dahil sa kawalan ng depensa—ay nagkakalat ng fake news at disinformation. Sinasabing tumanggap ang mga prosecutor ng ICC ng suhol, pero mali. Ang totoong nangyari: ang ICC prosecutors ay biktima rin ng maling impormasyon.

Nakakahiya, pero may kabuuang aral dito. Si Duterte, sa kanyang administrasyon, ay naglatag ng kultura ng impunity. Ayon kay Attorney Joel Butuyan, “Si Duterte ay nagpalaganap ng impunity na naging cancer na nagmastasize at nag-create ng mga mini-Dutertes.” Ang resulta? Ang fake news, disinformation, at maling argumento ay kumalat nang mabilis sa lipunan—at ngayon, umabot pa sa ICC.

Mga kabunyog, isipin ninyo: paano mo ipapaliwanag sa ICC Free Trial Chamber na ang mga investigators ng Office of the Prosecutor ay tumanggap ng suhol, kapag alam natin na lahat ng proseso ay transparente at may pondo mula sa korte? Malinaw na ang disinformation ay tumatama sa pinakamataas na antas.

At ang mas nakakalungkot: sinisisi pa ang media, civil society, at simbahan. Lahat daw ay bias. Ang mga DDS ay galit sa presensya ng katotohanan. Sinusubukan nilang baligtarin ang narrative, pero maliwanag: ang ebidensya ay matibay, documented, at hindi pwedeng itaboy ng kasinungalingan.

O, mga kabunyog, tingnan natin ang senaryo: si Kaufman, ang abogado na dapat ay neutral, ay nahaharap sa argumentong kumakalat sa social media at sa DDS na lumalaban sa katotohanan. Ang disinformation ay nagmumula sa loob ng bansa, at ngayon ay nakakarating na sa international court. Ano ang magiging reaksyon ng ICC judges kapag sinabi ng mga DDS: “tumanggap sila ng suhol mula kay Trillanes”? Siyempre, matatawa ang korte—o malamang, magugulat sa lawak ng maling impormasyon na kumakalat.

Sa kabuuan, mga kabunyog, ang buong eksena ay nagpapakita ng dalawang bagay: una, ang kahalagahan ng independiyenteng imbestigasyon at integridad ng international courts; at pangalawa, ang panganib ng disinformation at impunity sa lokal na politika. Kung ang mga DDS ay hindi kayang harapin ang katotohanan, hindi nito mapapalitan ang realidad: ang ICC probe ay independent, funded by the court, at walang halong suhol o impluwensya mula sa gobyerno ng Pilipinas.

Mga kabunyog, sa gitna ng kalat-kalat na impormasyon, tanging katotohanan, ebidensya, at transparency ang magbibigay liwanag. Bawat salita ni Baligod, bawat haka-haka ng DDS, bawat maling alegasyon, ay nababalewala ng malinaw na dokumento at opisyal na pahayag ng ICC.

At sa huli, ang mensahe ay malinaw: huwag hayaang maligaw ng balita at emosyon. Huwag hayaang manipulahin ng disinformation ang katarungan. Ang ICC ay hindi biktima ng suhol, at ang katotohanan ay patuloy na lumalabas.

Mga kabunyog, sa pagtatapos, isang simpleng paalala: buniyog bunyog ang laban sa disinformation, bunyog bunyog ang pananaw sa katarungan, at bunyog bunyog ang ating pag-asa para sa bagong Pilipinas. Hindi tayo magpapadala sa haka-haka, sa galit, o sa maling argumento. Ang tunay na laban ay laban sa kawalan ng katotohanan, at dito, matibay tayo—sa ebidensya, sa dokumento, at sa prinsipyo ng integridad.

Bunyog, bunyog, halikan na kasama ka. Kasama kapag buklod, may pag-asa. Dusong Visayas, Mindanao, isa ang pananaw sa bagong Pilipinas. Ang bunyog ay isigaw—sa katotohanan, sa katarungan, sa bagong simula.