Seryoso ba ang gobyerno na mapabalik si Zaldy Co?

naman kayo sa inyong kakapilipino wala kayong isang proof na confidential okay magandang gabi po sa inyong lahat ah ako pa rin po si Christian Esquera and welcome po sa ating Second episode for today dito po sa ating Fax First Podcast. Ngayon po ay April 28, 2022. Ah kanina ang first topic po natin ay nakasama po natin si former BIR Commissioner um Kim Hasinto Inares.

 For today, alam ko marami sa inyong gigil tsaka busit no. And uh I cannot blame you kasi talagang nakakabusit naman po itong balita. Ah galing po dito sa Department of Justice Secretary si Secretary Frederick Vida na nasa Czech Republic. sa isang press conference doon ay binalita niya yung hindi kagandahang balita. Hindi diretso na natin.

 Bad news. So wala na raw sa custody ng check authorities itong si Zaldico. Yyung puganteng dating congressman nasa na nasa sentro itong ah flood control scandal or scam na pinag-uusapan po natin dito no bilyon-bilyong piso. Actually we did not know yet how big how much uh money galing sa atin po yun no had been plundered by this corrupt officials in government.

 Of course meron pa ring benefit of the doubt dito kay Zaldico. No pero the fact na nagtatago ito talagang that is a very strong indication to say the least na talagang ah ang tindi ng pananagutan at pagkakasala nitong dating kongresista na ito. Syempre umaasa tayo rito na maayos naman maagap yung ating pamahalaan para mapauwi sa Pilipinas itong si Zald at mapanagot doon sa mga kasong kinakaharap niya at kakaharapin pa.

 Pero apparently nakalusot itong si Zaldo. Isang linggo matapos i-announce siya mismo ni President Marcos na nahuli sa Czech Republic itong si Zaldico. Okay. Hihimayin po natin yan no? Kasi talagang alam ko very frustrating para sa maraming Pilipino yung mga ibinalita nito sa Secretary Frederick Vida. Okay. To help us um make sense if we can.

Okay, that’s a very Herculian task to make sense of what happened based on what the Secretary of Justice said. Kakakasama po natin, isang regular po natin dito sa Fax First, isa po siya eksperto pagdating sa immigration law. Uh we’d like to welcome again to our program si Lou Johnsen Dangzalan. Isa po siyang abogado. Okay.

 Magandang gabi, magandang araw, Lou and thank you for joining us again dito sa FAX first. Salamat. I don’t even know how and where to start, no? Because it’s very frustrating for a lot of us uh hearing the news coming from the Secretary of Justice, no? Pero nga no, sabi niya napakahirap daw ano, napakahirap daw nung mga nung situation in the sense na yyung data privacy law sa sa Europe very very ano no very very strict.

 Help us understand bakit mahirap kumuha ng detalye ‘yung Philippine authorities don sa Czech Authorities as far as Zaldi Cog was concerned. And number two, ‘yung isang frustrating part no’ kailangan pang pumunta ng ating uh highlevel delegation diyan sa Czech Republic only to come up empty empty-handed at para lang malaman itong detalye na ito. No anyway go ahead.

I think um Christian it boils down to two things. Yung prosec lack of prosecutorial strategy. Parang nangangapa eh. Pangalawa, and you know, with all I say this, with all due respect to our friends over the DFA kasi alam natin nagtatrabaho sila ng matindi, malaki ang scope ng kanilang trabaho, hindi sila properly funded is it’s a question of uh iyung diplomatic scale and reach ng bansa natin.

It was also news to me that a western democracy such as the CCH Republic does not have a mutual legal assistance framework with the Republic of the Philippines. Ah kasi mal alam mo nung sinabi natin at pinag-usapan natin yung data privacy strictness ng European Union sa GDPR nga for example and the protection of personal information na hina-handle ng government.

 A lot of this is consentbased pero may exemptions. For example, questions of criminality, national security and when it comes to government cooperation. So for example uh may mga certain exemptions from uh data privacy na ina-allow ang government na in possession of that information in Europe to share it with a third party if it concerns government to government relations, government uh national security and you know stamp uh tamping down on criminality.

 So obviously because we don’t have that framework hindi sila makapag-share ng information and yun nga um na na-reveal nga ng SOJ natin na actually uh they talked about creating an mutual legal assistance framework between the Philippines and Jessia. A bit too late in my opinion. Yun nga eh. Ngayon ba natin pag-uusapan yan pero ito nga no kasi nga medyo parang bordering on the outragos eh.

Tsaka talaga yung mga detaly lumabas one example meron na raw silang actionable intelligence na nasa Shengen area pa itong si Zaldico. Well, dapat ba tayo masurpresa? Dapat ba tayong magalak? Is that even surprising? Is that even news? Most likely nandun yan. ba pero sa laki ng shengen area ang ang hinahanap natin dito nasaan mismo si Zaldo at papaano siya mapapauwi ikaw ba ako sa get the sense na may may pagkapapatay-patay yung nagre-response dito ng gobyerno yun nga yung unang pinuntiriya ko ‘ ba sabi ko parang walang prosecutorial

strategy um dahil hindi na nila alam kasi yung basic facts eh kasi paano ka magfo-form ng isang prosecution strategy kung hindi mo alam yung mga parameters na kung anong pinaglalaruan ninyo. Ano yung tinatrabaho ninyo. For example, why is it during yung revelatory press conference nga ni Secretary Vida eh parang ngayon lang kung titignan mo yung body language and yung tone niya? Bakit parang ngayon niyo lang nalaman na multiple passports pala ang hawak nitong si Mr.

So nakapagtataka kasi una sa lahat nung kinancel lang nga yung hawak na passport niya according to news nga na dahil nga dun sa court order ba kinancel ng DFA um dapat nung ni-run through yan sa DFA hinanap lang yung pangalan ni Mr. ko dapat lumabas dun sa sistema nila lahat ng previous passports niya and lahat ng current passports niya being a former public official ah alam naman natin na pwedeng nagkaroon siya ng official passport ‘di ba and in some circumstances pwede rin siyang ano awardan ng mga diplomatic passport

depende discretion din yun ng ano ng DFA pero yung official passport for sure nagkaroon siya so ang tanong dito anong passport ba ang ah in question and bakit hindi kinancel lahat yan ung na nakapagtataka. Okay. Isa pang nakakapagtakaran dito yung sinabi na ang ginamit daw ni Saldiko na passport ay yung expired. Mm.

Mhm. Parang help us understand it, no? Kung ako si Zaldi ko, why would I knowingly use a passport which I know >> is already expired while going around the Shengen area na alam naman natin hindi naman talaga nagche-checkan regularly ‘ ba ng mga travel documents? Pero nga why would you even risk it? That also raises a question.

 Hindi ba ‘ ba? Yun yung unang tanong ng tanga. Bakit nga ba? Bakit ka gumalaw? Bakit? May reason yun pero beyond the motivation. So ni-road map ko, iniisip ko yung scenario na pwedeng ganun yung nangyari. Bakit yung expired yung dala-dala niya? Well, first of all, siguro ayaw niyang ma-compis yung original na technically on its face valid pa na maaaring kinancela unless meron siyang isa pang dokumento na hindi kinancelan ng DFA.

 So ang scenario na nagra-run sa isip ko is alam natin that he’s actually traveling by land. Uh that much is cleared from the press conference ni Secretary Vida na alam nga daw nila kung sino ‘yung driver. Alam din nila ‘yung license plate nng kotse at alam nila kung saan galing at saan papunta. Anyway, so in other words, if you’re doing land travel, napag-usapan na rin natin to in a previous uh you know discussion na hindi talaga ganon ka-strict yyung pag-screen ng mga private vehicles.

 Usually mga modes of public transportation lang like airlines. So sa airline talaga kailangan mong presenta ng valid talaga yan. passport if you’re crossing a border. Tapos if you’re traveling by train or bus, definitely you want to carry a valid ID as well which would necessitate a passport for a foreign national. So malamang kung private means yung conveyance niya, hindi nga talaga nagche-check eh.

 Um for some borders maluwang iyan. So let’s assume nanggaling siya ng Portugal. Una very ano yan, easy mode yan from Portugal to Spain. From Spain to France medyo mahirap pero there is a way and pwedeng dumaan din sila sa Andora or tingnan natin baka nakadaan sila sa mas quiet na parte ng border for example sa Bask region kasi mas matindi yung crossings doon compared doun sa may area ng Catalonia and southern France.

 Kung doon sila tumawid, ano pa ba susunod na tatawalin nila? Switzerland. Ah madalas din ano ano Christian nakadaan ka na doun sa may area ng Geneva. Hindi din ganon kahigpit yung um you know yung immigration controls part din ng Shengen ng countries yun. from Switzerland, papunta ka na ng Austria. Maluwang din ang controls between Switzerland and Austria.

 May checks pero very random for private. So from Austria may land border na to the Czech Republic ‘ ba. So mapagco-connect natin yan. And in that instance, so kung ganito yung motivation ko, magta-travel ako by land, baka hindi ko dadalhin yung mga kailangan kong pwedeng balikan. So for example, yung nag-iisa kong valid passport on its face, iwan ko siguro sa Portugal.

 Tapos dalhin ko na lang ito na lang just in case ah kung talagang maipit ako, pwede ko ipakita ‘tong expired passport. Tapos kung sakali ay nakalimutan ko yung ano ko yung tamang passport ko. Ito po yung scan nung passport ko ah nung valid. Sorry po. Sorry po. So last point Christian na sasabihin ko dito is ang sabi din ang kinonfirm ng Czech Republic to the Philippine Authorities kila Secretary Vida nga daw is he was detained on the basis of immigration administrative violations.

 So ito nga yyung ano ‘ ba um favorite line na pang-split ng hairs ni Mr. Roque na hindi daw arrested. Yeah, it’s true. Pero na-detain siya. Pero ‘yun nga again like you know from the average person’s perspective eh pareho lang naman ‘yun ‘di ba? So parang huwag tayong maglokohan. Pero ‘yun nga ‘yun ‘yung scenario na nakikita ko na potentially na nag-roll out dito.

Sige. Sorry ha. Nakaano kasi ako nakipad eh. Okay. Isa kong tanong dito no. Ano yung most likely reason bakit pinakawalan siya ng check authorities? I mean it’s possible. Yun nga, I think Sen Edu mentioned this in one of your conversations and in his other platform interviews na kung administrative tos yung isang ano um national tinanong ng kanyang identity document tapos hindi nga dala ide-detain t’s kapag naiipresenta okay na.

 So maaaring ganun ang nangyari kasi ilang araw na rin yun since nung in-announce ni ah President Marcos na nahuli nga daw ‘ ba. So ano ba naman yung ipa-DHL yung original passport niya ‘di ba? Ito pa yung isa kong ano no ah medyo frustrating din ano it took them um more than a week tama ba? More than a week to actually confirm these basic details at kinailangan pang pumunta ng Secretary of Justice leading a high level delegation.

Hindi po pwedeng gawin yan ng embassy natin doon. Ah you know what I or dapat ba DOJ? I mean dapat may pinadala din ang DOJ or at least they have been in communication with the embassy. Pero again like I will say Christian having worked with immigration files with our kababayan you know sabihin ko na experience ko sa Canada and living abroad din sobrang busy ng mga embassy natin dealing with ano with our kababayans on their consular needs.

 Um so parang pagka may dagdag pa na ganito while it’s high priority kaya naman yan ng embassy napaka-professional nila pero at the end of the day bakit parang ang huli sabi mo nga ‘ ba isang linggo yung lead up dapat noun meron silang ano eh before this all even happen dapat na-game plan na nila yun dapat may mga scenario.

 Paano kung nagpakita siya dito? Anong mga reaction natin? Anong response natin? Dapat may mga scenario sila. scenario A to B to C D to Z ‘ ba pero parang wala parang ‘yun nga sa labas nga ng press conference e parang ngayon lang nalalaman yung baseline details lang in order to have a formulation of a strategy so yun yung nakapagtataka parton the term that I’m going to use no pero ang impression ko na pinapanood ko yung press conference na iyon and uh considering the other contexts involving this issue mukhang headless chicken yung

Philippine government dito e mo alam kung saan ka pupunta and it appears that we are not even two steps behind eh para bang ano 20 steps behind Zaldico. In fact, we all know he has all the resources uh to be able to elude justice pero you’re dealing with the state. You’re dealing with the government. Kaya agreeung sinasabi mo kanina parang wala silang malinaw na game plan dito and scenario building.

 Kasi kung alam mo nasa Shengen area yan ‘ ba meron silang initial information nasa Portugal. I suppose may mapping na yan ‘ ba. Mukhang dito lulusot yan. Ikaw nga nam-map mo eh ‘ ba kung saan siya pwedeng dumaan para makatawid from Portugal to Spain. Pwede umabot ng Switzerland. O parang nabulaga tayo lahat na nakita natin na nandun pala sa Czech Republic yun si uh si Zaldi ko and saakin ano to no isang malaking kahihian to ah to be blunt about it on the part of President Marcos because ang presentation niya sa sarili niya siya yung whistle blower. Okay,

let’s give him that. Pero number two, siya yung nag-u-update sa public at siya mismo nagsabi na nakuli na si Zaldo. Tapos ito pala kasi parang nagbigay siya ng false hope na makakauwi na itong si Zald eh. At alam natin it’s very complicated. That was the subject of our previous episode, ‘no? Siguro moving forward, ‘no? Kung hindi naman gano’n kataas ang ma-expect natin sa ilang mga official ng gobyerno natin, kung ikaw ‘yung magse-scenario building, okay? If you may offer a piece of advice dito sa ating mga opisyal ng gobyerno, how

would you do it? Kasi kanina, sorry, dagdag ko na lang no, correct me if I’m wrong. Parang wala pa palang red notice ang Interpol, no? Kay Saldiko? Hindi pa lumalabas. I think um mukhang tinatrabaho pa ‘ ba? Okay. Tinatrabaho pa. Okay. So, so given that ano yung mga nakikita mong pwedeng paraan para at least mapaliit yung mundong ginagalawan ni Zaldico? Una sa lahat, paki-cancel lahat ng passports niya.

 So yun yung yun yyung baseline facts ‘ ba. So that information is not something that you get from other governments. That information should be with you with the Department of Foreign Affairs, with the Bureau of Immigration. May database po sila at ipasok po yan sa lahat ng mga international databases kung saan mangangailangan siya ng checks.

 Halimbawa sa Interpol para nga makita na kancelado na to. So everytime he interacts with any immigration uh you know checks and borders eh wala siyang maipepresenta. So yun yung unang um galaw. Pangalawa alam ko may mutual legal assistance program ang Pilipinas at ang Espanya. So kung nasa Portugal nga talaga itong si Mr. landlock po ah hindi naman landlock iisa lang po ang border na land border ng Portugal.

 Ito po is with Spain. So ibig sabihin kung uh yung Spanish authorities are aware of this pwede. Secondarily, I I wouldn’t be surprised if the Philippines has a mutual legal assistance with the Republic of France as well. Bakit hindi din ano makipag-coordinate with the French authorities na kung saan mas thick ang border ng ah France with Spain.

 So ibig sabihin trapped si ano si Mr. po ah within the uh Iberian Peninsula sa South of the Pyrines lang siya pwedeng gumalaw. So at least mas madaling i-monitor. So lumiit ang mundo at madali siyang i-monitor. Ibig sabihin ‘yung resources na limited ng DFA through the embass hindi ganon kaubos kasi hindi buong Europe Europe yung mino-monitor mo ‘di ba? So yun yung first ah line of defense mo.

 Second line of defense ano ba talaga? May passport ba siya talaga ng ibang nationality? Portuguese ba to or baka naman Dominica? natin alam eh. Kasi Christian hindi lang naman mga European, Southern European countries ang merong mga golden visas. Madami pa diyan lalo na sa Caribbean na nagbibigay sao ng access to the Shengen states.

 So ibig sabihin alamin natin kung ano yung totoong visa status ni Mr. Co. Kasi tinatanong yung ano yung ah panel na kahapon nga ginawa ni Secretary Vida. Parang hindi rin klaro ah. Pero ang working assumption nila and working theory nila is naka-Philippine nationality pa rin siya. At parang yun nga nababasag na dahan-dahan yung itong theory na naka-Portuguese passport nga si Mr. Ko.

 So ano ba talaga? Ah yun yung mga first lines na gagawin ko kung ah mayibigay kong advice. Sorry. You’re on mute Christian. Ayan. Sorry. Ayan naka-mute pala ako. Isa yan sa mga sources of frustration ng maraming tao no. Parang il prepared yung team ni Secretary Vida even to answer the most basic of questions. Yung para bang parang Eurik moment eh ibang mga detalyeng lumabas eh.

 Ah ngayon niyo lang nalaman yan ‘ ba hindi mo dapat pinaghandaan yan. Ito isa kong tanong no. Okay. Meron siyang sinasabi. Oh na ano ba ‘yun? Na-tracean nila kung sino yung driver na Pilipino kasama niya nagbabyahe ‘yung anak. Okay. Ang tanong ko ano ngayon kung nalaman niya na Filipino yung driver, nalaman niya yung plate number ng sasakyan, ano ngayon? Maaaresto ba nila si Zaldo.

Well, ang ano diyan yung Filipino National assuming that they’re only Filipinos with, you know, residency status in Europe, pwede ring ano i-cancel ng DFA yung passport nitong mga individual na to para mismong sila ma-limit din yung movement. So halimbawa nasa kunwari nasa Germany sila ngayon tapos merong mutual legal assistance kunwari I don’t know that for fact humingi ng tulong ang Philippine authorities to capture a fugitive in in that regard kasi nga yung nagda-drive sa kanya eh wala na ring means of mobility

unless meron din silang mga connection in Germany at alam naman natin maraming mga iba pang Pilipino dito na baka naman ah alam mo y’yun um sympathetic kay Mr. Co na magpalit mag ah hahalili sila ng kanilang driver para iba naman ‘yun ‘ ba parang pasa buy ‘ ba pasa load so siya naman yung magda-drive pwedeng ilipat ng kotse.

 Ayoko naman masyadong bigyan ng idea si Mr. Pero I’m sure mas game planned nila eh. Kaya sa Philippine government. Gaya nga ng sinabi mo nakakagulat na parang underprepared pumunta pa sila doon. And I think one thing really struck me during the presscon na pag-usapan natin kanina. Tinanong si Secretary Vida if he was frustrated.

 One journalist asked kung frustrated ba siya with what uh they are finding out in regards to this case. Tapos there was a moment of silence. Sabi niya, “Frustrated. dot dot dot i would say more confused. So it was very telling uh siguro Freudy and Slip um na ‘yun ang sinabi choice of words is very very indicative of what’s going on. >> We appreciate the candor but we do not appreciate the confusion.

>> Yeah. Grabe ah. Okay. O sige. Lou maraming salamat for joining us tonight no. As always, maraming salamat sa mga paliwanag mo and I hope nakikinig iyung ibang mga kinauukulan dahil your suggestions actually make sense and it’s not exactly rocket science if they know what they’re doing hindi ba especially the socalled expertise that they have.

I mean in any good legal strategy in any case you need to know the basic facts. >> First of all the basic facts. Then have strategy and then you know scenario build ninyo yung mga potential outlets at isara ninyo. Ganun lang naman eh. Ah Lou Johnsen Dangzelan isang ah eksperto pagdating sa immigration law. Maraming maraming salamat for joining us tonight. Magandang gabi sayo.

>> Magandang gabi Christian. Thank you. >> Okay. Okay. Yan po si ah L. John Johnsen Dangsalan. Isa po siyang immigration lawyer. Naka-base po diyan sa Canada. And ito po yung mga areas of expertise niya, no? Yung immigration law at saka larangan ng ano international law. Okay. So yun po muna. Meron pa po tayong pangatlong episode no.

 Pero bye-bye po muna. Yung susunod po natin live na. Okay. Ako po si Christian Sigera. Magandang gabi po sa inyong lahat. ula