Krisis, Kapangyarihan, at Kontrobersiya: Ang Linggo ng Katotohanan at Kabiguan

Magandang araw, mga kababayan. Ako po si Christian Esgera, at ngayong linggo, tila nag-iba ang ating bansa mula sa katahimikan tungo sa isang malalim at matinding krisis—isang krisis na hindi lamang tungkol sa langis, kundi sa tiwala, katapatan, at kapangyarihan. Simula ng linggo, sabi ng Malakanyang, wala raw krisis. Ayon kay Clire Castro, press officer ng Palasyo, isang price disruption lang daw ang nararanasan, at hindi krisis dahil may sapat na umanong supply ng langis. Wala raw downplay, ito po ang totoong sitwasyon, dagdag pa niya.

Ngunit, makalipas lamang ang isang araw, nagbago ang tono. Nagdeklara si Pangulong Ferdinand Marcos Jr ng State of National Energy Emergency. Bakit? Dahil sa tinatawag na imminent danger sa stability ng energy supply ng bansa, dulot ng conflict sa Middle East. Isang araw lang mula sa malinaw na pahayag ng Malakanyang, biglang nagbago ang realidad. Ang buong gobyerno, ayon sa pangulo, ay magkakaisa sa pagsugpo sa krisis: fuel conservation, aksyon laban sa profiteering, at koordinasyon ng iba’t ibang ahensya.

Sa kabila ng mga hakbang, may kalituhan. Ang mga cash assistance sa mga driver, na itinakda bilang agarang solusyon sa pagtaas ng pamasahe, ay nagdulot ng kontrobersiya. May mga driver na pumila, ngunit wala sa listahan. May mga pumasada, may mga tumigil. Ang mga grupo ng driver, kabilang ang Piston, ay nagpahayag ng tigil-pasada—isang malinaw na signal ng galit at pagkabahala sa masa.

Samantala, ang senado ay nagpakita rin ng tensyon. Martes, inimbeyerna si Senator Loren Legarda dahil absent sa hearing ang Energy Secretary Sharon Garin. Tinawag ito ni Legarda bilang isang halimbawa ng kakulangan ng proactive response at oversight. “Ang secretary nga ninyo, wala dito,” wika niya. “Kung anong pamumamulitik ang ginagawa ng secretary niyo, huwag niyong sasabihin na nag-break kami kaya hindi napasa ang congressional approval.”

Matindi ang punto ni Legarda. Hindi biro ang krisis sa enerhiya at mahalaga na nandoon ang kalihim ng DOE para ilahad ang mga plano at hakbang. Ngunit, may malalim na konteksto ang tensiyon. Nitong Enero lang, pinagmulta ng DOE ang kumpanyang Solar Philippines ng anak ni Legarda, si Congressman Leandro Lviste, ng Php24 billion. Isang malaking halaga para sa di-umano’y hindi natupad na commitment sa energy production. Hindi biro ang politikal na tensiyon sa pagitan ng Senado at DOE, at tila mas personal pa sa mga mambabatas na may ugnayan sa industriya.

Hindi rin nakaligtas sa tensiyon si Senator Marcoleta. Kinwestyon niya ang DOE tungkol sa biglaang pagtaas ng presyo ng gasolina, kerosene, at diesel. Bakit bigla mula sa 55 pesos kada litro, pumalo sa 110 pesos? May katanungan sa transparency ng oil companies at kung nasubaybayan ba ang procurement. Ang matinding pagtaas ng presyo ay nagdulot ng galit at pangamba sa masa. Ito ang krisis na ramdam ng bawat Pilipino—hindi lamang sa istatistika, kundi sa bawat pitak ng kanilang bulsa.

Kasabay nito, ang impeachment hearings laban kay Vice President Sarah Duterte ay nagpatuloy. Hindi sumipot ang bise-presidente o ang kanyang mga abogado, at tinawag ang pagdinig na fishing expedition ng ilang congressista. Maliwanag ang limitasyon ng kapangyarihan: ang initiation ng impeachment proceedings ay nasa kamay ng House of Representatives, habang ang trial ay sa Senado. Ngunit, sa kabila ng legal na teknikalidad, ang opinyon ng publiko ay malinaw: may dapat ding accountability, at hindi puwedeng palampasin.

Ipinagpatuloy ng committee ang proseso: ang subpoena sa mga testigo, pagtingin sa mga dokumento, tax filings, at iba pang records. Kasama dito si Ramil Madriga, dating aide ng bise-presidente, na naglalantad ng impormasyon laban sa kanya. Bagamat may mga tanong tungkol sa credibility, malinaw na ang proseso ay preliminary investigation pa lamang, upang matukoy kung may probable cause sa impeachment.

Habang nangyayari ang lahat ng ito, ang masa ay nakatayo sa gilid ng krisis. Ang presyo ng langis, pagtaas ng pamasahe, at kawalan ng malinaw na solusyon ay nagdulot ng tensyon sa bawat araw ng pamumuhay. Ang mga ultra rich at pulitiko, sa kabilang banda, ay tila hindi apektado. Kahit na may krisis, marangya ang pamumuhay at masarap ang pagkain. Isang malinaw na simbolo ng hindi pantay na lipunan.

Ang krisis sa enerhiya ay malinaw na problema. Ngunit mas malalim ang krisis ng korupsyon. Ang bilyon-bilyong pondo, kabilang ang flood control at confidential funds, ay tila nawawala, at walang malinaw na accountability. Ang presidente, bise-presidente, congressmen, o senador, wala ang nakatatakas sa tanong: saan napupunta ang pondo at sino ang mananagot?

Ang leksyon ngayong linggo ay malinaw. Hindi puwedeng balewalain ang krisis, kahit na may imbentaryo pa ng langis. Hindi rin puwedeng kalimutan ang pagpapanagot sa mga opisyal. Ang masa ay nakakaranas ng matinding hirap, habang ang kapangyarihan at pulitika ay patuloy na gumagala sa mga pasilyo ng Malakanyang at Senado.

Ang kasaysayan ngayong linggo ay puno ng kontrobersiya, tensyon, at paghahanap ng katotohanan. Ang krisis sa langis, pamasahe, at political accountability ay nag-uugnay sa bawat Pilipino sa realidad ng lipunan: kung paano ang kapangyarihan, politika, at korupsyon ay tumatama sa buhay ng masa.

Ang huling punto: dapat pagsabayin ang pagtugon sa krisis at pagpapanagot sa mga opisyal. Hindi puwedeng unahin lamang ang ekonomiya at ayuda, habang ang accountability ay naiiwan. Ang krisis, sa kabila ng teknikal na supply ng langis, ay ramdam ng bawat Pilipino. Ang pagpapanagot, sa kabilang banda, ay dapat walang hangganan.

Ako po si Christian Esgera, at laging tandaan: FX FIRST—Facts and eXposure muna bago ang lahat. Sa gitna ng kontrobersiya, krisis, at politikal na intriga, manatili tayong mulat, handa, at matapang.