“Bilyon sa Likod ng Prangkisa: Ang Kwento ni Leandro Leviste at Ang Lakas ng Impluwensya”

Yumanig ang mundo ng negosyo at politika sa Pilipinas nang lumabas ang kontrobersyal na usapin tungkol sa prangkisa ng SPBC, na diumano’y nakamit ni Leandro Leviste, anak ni Senadora Loren Legarda. Isang isyu na naglalantad ng halong katiwalian, kapangyarihan, at interes ng politika sa likod ng mga korporasyon—at naipakita sa mata ng publiko kung paano nagtatagpo ang pamilya, impluwensya, at negosyo sa isang komplikadong laro ng kapangyarihan.

Ayon sa panayam at testimonya ng mga taong kasangkot, ang aplikasyon ni Leandro Leviste para sa national franchise ay unang lumabas sa Committee on Franchises sa Kongreso. Sa unang pagkakataon, malinaw na walang sapat na kapital si Leviste: milyon-milyong puhunan lamang ang nakasaad sa kanyang mga papeles. Ang pahayag na ito ay agad na naobserbahan at kinwestiyon ng isa sa mga opisyal: “Ano ba ito? Ito ba’y biro? Mag-aaplay na magbigay ng kuryente sa buong Pilipinas ang isang kumpanya na puhunan ay milyon lamang?”

Agad nitong binasura ang aplikasyon, subalit, sa hindi inaasahang pangyayari, binago ang application papers at pinalaki ang kapital sa isang bilyong piso. Ito ay nagdulot ng katanungan: saan nakuha ni Leandro ang ganoong halaga, lalo’t hindi pa siya miyembro ng Kongreso noon? Dito lumitaw ang pinakamainit na bahagi ng kontrobersya: ang aktibong lobbying ng kanyang ina, si Senadora Loren Legarda, upang maaprubahan ang aplikasyon.

Ayon sa testimonya, personal itong ipinaliwanag kay mayor sa isang meeting sa Manila Polo Club. “Kaibigan ko naman si senadora, kaya pumayag akong magkape kami. Ngunit hindi nagbago ang aking posisyon: I will not change my position. Your son is not qualified to receive a national franchise,” ayon sa kanyang sinambit. Ang bawat salita ay naglalaman ng tensyon, kabiguan, at katotohanan sa gitna ng pampublikong intriga.

Hindi naglaon, nagsimulang magkampanya ang iba’t ibang indibidwal upang mapabago ang desisyon. Dito na ipinasok ang impluwensya ng dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo. Sa kanyang sariling pahayag: “Pagbigyan mo na si Lor, kaibigan natin yan,” na nagbigay ng dagdag na presyon sa mga desisyon sa Kongreso. Gayunpaman, nanatili ang paninindigan na hindi basta-basta ipagkakaloob ang prangkisa sa isang baguhang walang sapat na karanasan sa solar energy.

Upang masiguro ang proteksyon sa lokal na interes, ipinasa ang isang probisyon: hindi maaaring ipagbenta ang prangkisa, lalo na sa mga banyagang mamumuhunan. Ngunit sa kabila ng probisyon, lumabas na ang prangkisa ay naibenta sa mga Koreano at sa Meralco, na nagdulot ng kontrobersya at pagkadismaya sa mga lokal na solar providers. Ayon sa isa sa mga testimonya: “Wala silang puhunan. Ang kailangan lang nila ay ang prangkisa. Para sa negosyo lang ang layunin, hindi para sa mga baryo at mamamayan.”

Dito naglalantad ang isang masalimuot na isyu ng conflict of interest. Ang artikulo 6 ng Konstitusyon ay malinaw: “No senator or member of the House of Representatives should be directly or indirectly interested financially in any contract or franchise granted by the government during his term.” Gayunpaman, ang aktibong lobbying ni Senadora Legarda para sa kanyang anak ay malinaw na lumalabag sa prinsipyong ito, kahit na ipinagkaloob sa pangalan ng “pambansang interes.”

Bukod dito, maraming testigo ang nagpatunay sa mga pulong at pag-uusap sa likod ng mga eksena. Ang dating Gobernador ng Antique, Sally Perez, ay isa sa mga nagpapatunay na mayroong pressure at personal appeal mula sa senadora. Ang mga sitwasyong ito ay naglalantad ng interplay ng politika, pamilya, at negosyo—isang labirintong puno ng intriga at kontrobersya.

Sa kabila ng lahat, nagpatuloy ang operasyon ng kumpanya at naging matagumpay ang bentahan sa mga banyagang mamumuhunan. Ngunit para sa mga lokal na provider, nananatili ang pakiramdam ng hindi pagkakapantay: “Ngayon lamang namin nakita yan. Humihingi ng national franchise, samantalang kami ay mga batikang provider na may sapat na karanasan.”

Ayon sa mga kasalukuyang ulat, nag-step down na si Leandro Leviste mula sa board of directors ng kumpanya, ngunit ang kontrobersya ay hindi nawala. Ipinapakita nito ang komplikadong relasyon ng politika, negosyo, at batas sa bansa. Ang bawat desisyon, bawat lobbying, at bawat pag-apruba ay may kaakibat na tensyon, emosyon, at debate tungkol sa integridad at transparency.

Ang buong insidente ay isang halimbawa kung paano nagtatagpo ang personal na interes at pambansang polisiya sa Pilipinas. Pinapakita nito kung paano maaaring maapektuhan ang ekonomiya, negosyo, at politika ng simpleng lobbying, koneksyon, at impluwensya. Gayundin, ipinapakita nito kung paano ang transparency at accountability ay nagiging pangunahing paksa sa publiko at media.

Sa huli, ang kontrobersiya sa SPBC franchise ay hindi lamang tungkol sa pera o impluwensya. Ito ay tungkol sa integridad, kapangyarihan, at ang hamon ng pagtiyak na ang pambansang interes ay naisasapuso sa bawat desisyon. Ang kuwento ni Leandro Leviste at ng kanyang pamilya ay isang malakas na paalaala: sa mundo ng politika at negosyo, ang bawat hakbang ay sinusubaybayan, bawat desisyon ay may epekto, at ang bawat aksyon ay maaaring magdulot ng kontrobersya at debate sa mata ng publiko.

Isa itong kwento ng katotohanan at intriga, ng bilyon sa likod ng prangkisa, at ng interplay ng kapangyarihan, pamilya, at interes. Sa bawat linya ng testimonya, sa bawat pagbanggit ng pulong at lobbying, lumalabas ang tanong: sa bagong Pilipinas, paano tunay na maisusulong ang kabutihan at transparency sa gitna ng personal na interes at impluwensya ng makapangyarihang pamilya?

At hanggang ngayon, patuloy na pinapanood ng publiko at media ang bawat kaganapan. Ang kasaysayan ng prangkisa, ang laban para sa integridad, at ang hamon ng pagpapanatili ng transparency ay nananatiling buhay at mainit na usapin sa bawat sulok ng bansa—mula Luzon, Visayas, hanggang Mindanao.