NAKU PO?! NAGKAGULO NA NGA SILA. MAY MGA MALI NA SINABI

Breaking news mga kabayan. Abogado ng mga nag-akusang ex Marines umamin sa isang malaking pagkakamali sa kanilang affidavit. Ito na ba ang magiging butas para gumuho ang lahat ng kanilang pasabog? Pangalawang, breaking news. Isang pasabog na rebelasyon sa senado. Bakit tila pinabayaan ang seguridad ng kapatid mismo ng pangulo? At sino ang nag-utos na huwag siyang bigyan ng security detail? Pangatlong breaking news. Isang ahensya ng gobyerno.

Hinatulan ng isang senador na hindi lang corrupt kundi bungal o walang ngipin. At ang buhangin mula sa mga iligal na operasyon sa ating bansa, saan daw dinadala? Ang sagot ay tiyak na ikagagalit ninyo. Bago tayo mag-umpisa, baka pwedeng pa-like muna ng video na ito. Malaking bagay po ito sa aming mga content creators. Maraming salamat po.

[musika] habang patuloy na gumugulong ang kontrobersya sa likod ng mga rebelasyon ng long dating Marines, isang bagong anggulo ang lumabas na maaaring maging kritikal sa kredibilidad ng kanilang mga testimonya. Ayon sa isang mainit na panayam sa radyo ng News 5, hiningan ng panayam ng beteranong broadcaster na si Ted Philon, si Attorney Levito Baligod, ang abogado ng mga exmarines tungkol sa isang partikular na pangalan sa kanilang affidavit.

 Sa gitna ng panayam, direktang kinwestyon ni Flon ang pagkakadawit sa pangalan ni Congresswoman Leyla de Lima. Tinukoy ni Flon ang isang malaking butas sa salaysay. Paanong isinama si De Lima sa listahan ng mga kongresista na tumanggap ng maletang pera gayong naging kinatawan lamang ito ng 20th Congress noong 2025 na posibleng hindi sakop ng timeline ng mga umano’y delivery.

Dito na mga kabayan, nangyari ang isang hindi inaasahang pag-amin mula kay Attorney Baligod. It could be an oversight for me. Ang sabi ni Baligod na tumutukoy sa posibleng pagkakamali niya sa pagsama sa pangalan ni de Liima sa ilalim ng kategorya ng mga congressmen. Sinubukan niyang ipaliwanag na ang dahilan kung bakit niya naisama si De Lima ay dahil nabanggit daw siya ng mga testigo na kasama sa mga pulong tungkol sa ICC.

 Ngunit ang testimonya mismo ng mga testigo ayon kay Baligod ay iba. Hindi raw maliitang pera ang tinanggap ni De Lima. Si Congresswoman Layla Delima ay pupunta sa townhouse na yan at paglabas niya ay may bitbit na paper bag na pera ang laman. Paliwanag ni Baligod na idinagdag pang pamilyar sa mga testigo ang paper bag dahil sila raw ang bumibili at nagdadala nito.

Ngunit hindi ito pinalampas ni Flon. Ginamit niya ang pag-amin ni Baligood na may error on his part. Sa batas may tinatawag na falsus in uno, falsus in omnibus. Kapag nagsinungaling ka sa isang bagay, lahat na ng sinabi mo ay kwestonable na. Ang tanong ni Philon, kung nagkamali ka sa isang pangalan, ilan pa ang pagkakamali sa buong affidavit? Depensa naman ni Baligod, hindi na raw applicable sa pangkalahatan ang prinsipyong iyon.

 Ayon sa maraming desisyon ng korte suprema. iginiit niya na bagam’t nagkamali siya sa pagkakategorya, ang testimonya na tumanggap ng paper bag si De Lima ay nananatili. Ang tanong naiwan sa ere, isa lang ba itong simpleng oversight sa pagsulat ng affidavit o isa itong malaking butas na maaaring magpabagsak sa kredibilidad ng buong testimonya ng mga dating sundalo? ‘Yan ang ating aabangan.

 Samantala, isang nakakagulat at tila nakakahiyang sitwasyon ang nabisto sa gitna ng isang pagdinig sa senado. Isang pagdinig na dapat sanay’y nakatuon sa maseselang usapin ng National Defense at seguridad ng estado. Ngunit sa halip na estratehiya laban sa external threats ang maging sentro ng diskusyon. Nauwi ito sa isang personal, pampamilya at sa maraming nakarinig ay tila sensitibong issyue sa loob mismo ng unang pamilya.

Ayon sa ulat mula sa Senate hearing na nakuha ng Bilonaryo News Channel, nabunyag na ang kapatid mismo ni Pangulong Bongbong Marcos, si Imy Marcos ay walang naka-assign na security escort mula sa Presidential Security Group o PSG. Ang lahat ay nagsimula sa tila rutinang pagtatanong ni Panfilo Laxon, dating hepe ng PNP at kilala sa kanyang matalas at diretso kung mag-interpelate.

Kahaharap niya ang bagong upong pinuno ng PSG na si Andrew Valayon. Sa gitna ng seryosong pagtalakay tungkol sa pambansang seguridad, dahan-dahang inilatag ni Senador Pfilo Laakson ang isang linya ng pagtatanong na sa unang tingin ay tila pormal at rutinado lamang. Bilang dating hepe ng pambansang pulisya, alam niya kung saan dapat tumama ang mga tanong at higit sa lahat, alam niya kung kailan dapat ito ihain.

Una, tinyak niya ang angpundasyon, ang malinaw na mandato ng Presidential Security Group, ang pagprotekta sa unang pamilya. Walang pag-aatubiling kinumpirma ng pinuno ng PSG ang responsibilidad na iyon. Maayos ang tindig, kumpyansa ang tono. Nasa papel at nasa proseso ang lahat. Ngunit hindi pa doon nagtatapos ang pagsusuri ni Lakson.

 Unti-unti niyang pinalawak ang saklaw ng usapan. Kung ang unang pamilya ang usapan, kabilang ba rito ang mga kapatid ng pangulo? Muli, mabilis at diretso ang sagot ng opisyal. Oo. Sakop sila ng kanilang proteksyon. Isa-isang binanggit ang mga pangalan nang tanungin kung may nakatalaga bang seguridad kay Iren Marcos Araneta agad ding kinumpirma ng PSG chief na mayroon sa puntong iyon tila maayos ang lahat kumpleto walang butas ngunit biglang nagbago ang atmosfera sa bulwagan ng dalhin ni Lakson ang usapan sa isa pang kapatid ng pangulo si senador Marcos doon

nagsimulang mabitin ang katahimikan ang kumpyansang tono na kanina Ay tuloy-tuloy ay napalitan ng sandaling pag-aatubili. Ang mga matang kanina diretso ang tingin ay tila naghahanap ng tamang salita. At sa loob lamang ng ilang segundo, ang simpleng serye ng mga tanong ay naging sentro ng tensyon sa buong silid.

 Dahil sa pagkakataong iyon, nabunyag na may isang pangalan sa talaan ng unang pamilya na tila naiwan. Walang nakatalagang security detail. At mula sa isang tila ordinaryong interpelasyon, nabuo ang isang issyung hindi inaasahan ng marami. Isang segundo ng katahimikan. Kasunod ang biglang pagsabog ng tawanan. Isang tawanan na may halong pagkabigla at tila pagkailang.

 Hindi agad nakasagot si Admiral Abayon. Ang kanyang pag-aatubili ang siyang naging pinakamalakas na sagot. Sa huli, inamin ng admiral ang hindi inaasahang pagkukulang. Sa kanyang tatlong buwan sa pwesto, inaral daw niya ang buong deployment ng PSG at doon niya nadiskubre ang tila butas sa sistema noong chineck niya daw lahat ng personnel assigned at nakita raw nito na walang personnel assigned kay Senator Imy Marcos.

 Isang rebelasyong hindi simpleng administrative laps lamang dahil sa ilalim ng mandato ng PSG Malinaw. Kasama sa kanilang responsibilidad ang seguridad ng immediate family ng pangulo. Hindi ito pinalampas ni Lakson. Ang punto ng senador ay hindi tungkol sa pulitika kundi sa chain of command. Sa malinaw na tungkulin at sa accountability.

Napilitang mangako si Admiral Abayon. I will prepare security teams your honor for our good senator. Kinumpirma pa niya. Kahit tumanggi si Senator imy, magtatalaga pa rin sila ng security detail dahil mandato iyon. Hindi opsyonal, hindi personal na desisyon ngunit tila hindi pa tapos ang eksena. Mula sa gilid, sumingit ang isang tanong ni Jingoy Estrada.

 Isang tanong na nagdagdag ng mas makapal na ulap sa usapin. “What if the president does not allow it?” Muling nagtawanan ang bulwagan, ngunit sa ilalim ng halakhak may malinaw na tensyon. Hindi direktang nakasagot ang admiral. Isang sandali ng pag-iingat. Isang sandali ng diplomatikong pananahimik. Sa huli, si Lakson na ang sumalo.

 I’ll cross the Bridge when I get there. Isang sagot na tilabo. Ngunit maaaring naglalaman ng mas malalim na mensahe na kung sakaling may utos mula sa itaas, doon pa lamang haharapin ang banggaan ng mandato at kapangyarihan. Ang tanong ngayon ay hindi lamang kung bakit walang naka-assign na PSG kay Senator IMY sa loob ng ilang buwan.

 Ito ba ay simpleng administrative oversight, isang laps sa papeles at deployment? O may mas tahimik na desisyon mula sa mas mataas na antas? Posible bang may internal dynamics sa loob ng pamilya na nakaapekto sa security protocol? Sa mundo ng national security, walang maliit na detalye. Ang bawat puwang ay potensyal na panganib.

At kung ang isang miyembro ng unang pamilya ay walang proteksyon na inaakala ng lahat na mayroon siya, ano pa kaya ang ibang hindi natin nakikita? Sa huli, ang eksenang ito sa senado ay hindi lamang tungkol sa security escort. Ito ay naging salamin ng interplay ng mandato, kapangyarihan at personal na relasyon sa loob ng pinakamataas na antas ng pamahalaan.

 At habang inaayos umano ang deployment ng PSG, isang misteryo ang nananatili sa ere. Sino ang nagdesisyon at bakit? Yan ang ating patuloy na susubaybayan. Sa panghuli nating balita, isang nagbabag ang komfrontasyon ang sumiklab sa senado. Isang eksenang hindi lamang simpleng pagdinig kundi tila isang courtroom drama kung saan diretshan at walang preno ang mga salita.

Sa gitna nito, walang takot na binanatan ni Senator Raffy Tulfo ang Department of Environment and Natural Resources o DER at ang sangay nitong Mines and Geosciences Bureau OMGB. Ayon sa ulat, mula sa isang Senate Hearing Philippine News Channel, hindi na nagpaligoy-ligoy ang senador.

 Direkta niyang hinatulan ang ahensya bilang isa sa mga pinakatiwaleng sangay ng gobyerno. Ang ugat umano kung bakit patuloy na namamayagpag ang iligal na pagmimina sa iba’t ibang panig ng bansa habang unti-unting nasisira ang kabundukan, nadudumihan ang mga ilog at nawawasak ang kabuhayan ng mga komunidad. Sa gitna ng pagdinig, hindi na napigilan ni Tulfo ang kanyang matagal ng pagkadismaya.

Direkta niyang hinarap ang mga opisyal ng MGB. Sinabi nito na parang bungal ang mga ito at sinasadya nilang maging bungal lang talaga. Pasabog niyang pahayag. Isang matinding metaphor, ahensyang dapat may ngipin para kumagat at manita. Pero tila walang pangil laban sa malalaking operator. Kaya daw ganito kumilos ang ahensya ay dahil walang ibang sumisita sa kanila.

 dagdag pa niya at lalo pang uminit ng sabihin niya, “Pasensya na, sir ha, isa kayo sa pinaka-corrupt na agency.” Ang ugat daw ng problema ang sistemang tinawag niyang tapalan. Isang kultura kung saan may lagayan, may proteksyon at may mga opisyal mula MGB hanggang lokal na umano’y nagbubulag-bulagan kapalit ng pabor.

 Para patunayan ang kanyang punto, humingi pa ng papel at ballpen si Tulfo at isa-isang isinulat ang mga lugar na talamak umano ang iligal na pagmimina. MarcArthur Leyte para sa Iron Sand, Abra Dinapigue, Isabela, Homonhon Island, Santa Cruz, Zambales, Brooks Point, Palajuan, Surigao del Sur, Lake Cebu, South Cotabato at Gutalac, Zamboanga del Norte patuloy pa daw na dadagdagan ang listahan pahayag ng senador.

Partikular niyang idiniin ang Marcarthur Leyte. Ayon sa kanya, isang dredging operation na napatigil noong 2022. ay tila muling nag-operate. Ang depensa ng MGB. Ito raw ay nasa care and maintenance status ngunit hindi ito tinanggap ng senador. Dagdag pa niya, may isang makapangyarihang pulitiko umano sa likod ng operasyon.

 Isang pangalan na hindi pa niya binanggit sa pagdinig ngunit malinaw ang pahiwatig. Mas lalo pang naging mabigat ang akusasyon ng banggitin ni Tulfo ang posibilidad na ang mga buhangin mula sa ilegal na Black Sun mining at Dredging ay dinadala sa West Philippines Sea para gamitin sa pagtatayo ng artificial islands ng China. Kasabwat kayo diyan.

Akusasyon niya sa MGB. Hindi naman directly dahil hindi raw nito ginagawa ang kanilang trabaho kaya nagkakaroon ng illegal dredging sa area. Ang sagot ng opisyal ng MGB ang alam lamang daw nila ang mga buhangin ay napupunta sa reclamation projects sa Manila Bay at sa Aero City project sa Bulacan. Wala po akong personal na kaalaman.

 Tugon niya ukol sa koneksyon sa West Philippines Sea. Hindi rin nakaligtas sa Bathicos ang tinatawag na community consultation. Ayon kay Tulfo, may mga pagkakataon na nagpapatawag umano ng wat-watan, kainan o simpleng ayuda at pinapapirma ang mga residente sa attendance sheet. Kalaunan, ang listahang iyon daw ang nagiging ebidensya ng community consent sa pagmimina.

 Isang proseso na kung totoo ay malinaw na panlilin lang sa mga komunidad. Bukod sa pagmimina, kinweston din ng senador ang national greening program ng DER. Nang mabanggit na may mahigit 565 million para sa maintenance and protection, agad siyang nagduda. Hiningi niya ang kumpletong listahan ng mga people’s organization na tumatanggap ng pondo.

 “Baka mamaya may mga ghost project ‘to,” sabi niya at nangakong personal niyang pupuntahan at ive-verify ang mga lugar at pangalan sa listahan. Sa panig ng DER at MGB, iginiit nilang kailangan ng amyandahan ang mining act upang itaas ang penalty na kasalukuyang nasa 50,000 lamang. Isang halagang tila coins para sa malalaking kumpanyang kumikita ng bilyon-bilon.

 Kulang din umano sila sa tauhan at budget para sa mas maigting na monitoring. Ngunit para kay Tulfo, hindi sapat ang mga paliwanag. May kapangyarihan ang MGB na i-deputize ang PNP at militar para sa enforcement. Kung aminado silang talamak ang iligal na pagmimina sa Surigao, bakit tila walang napapanagot na malalaking pangalan? Para sa senador, malinaw itong selective enforcement.

Maliliit na operator ang hinuhuli ngunit ang malalakas ang kapit ay tila hindi natitinag. Sa huli, ang pagdinig na ito ay hindi lamang palitan ng salita. May pangil pa ba ang mga ahensyang dapat nagpoprotekta sa ating kalikasan? O mananatili ba ang kultura ng tapalan habang unti-unting kinakalbo ang ating kabundukan, nilalason ang ating mga ilog at ninanakaw ang likas na yaman ng bayan? Patuloy nating itong babantayan.

M.