Sa Likod ng Rehas ng Panahon: Ang Muling Pagbagsak ni Bong Revilla, ang Kulungan sa Payatas, at ang Multong Bumabalot sa Pondo ng Bayan

Matapos ang pitong taon mula nang siya’y makalabas sa anino ng pork barrel case, muling bumalik ang dating senador na si Bong Revilla sa sentro ng isang mas madilim at mas mabigat na kwento. Hindi na ito usapin ng nakaraan lamang, kundi isang bagong yugto ng drama, imbestigasyon, at emosyon—isang yugto na muling nagbukas ng sugat sa tiwala ng sambayanan. Sa pagkakataong ito, hindi na absolusyon ang headline, kundi kulungan. At hindi basta kulungan, kundi ang New Quezon City Jail sa Payatas, sa ilalim ng Bureau of Jail Management and Penology (BJMP).

Parang isang eksenang hinugot sa pelikula, mabilis ang mga pangyayari. Isang linggo lamang ang lumipas mula sa mga huling galaw ng depensa, at biglang dumating ang utos ng Sandiganbayan: dalhin si Revilla sa kulungan. Walang paligoy-ligoy. Walang palusot. Ang kasong kinakaharap—malversation of public funds—ay may kinalaman sa maanomalyang flood control project sa Bulacan, pondong inilaan sana para iligtas ang mga mamamayan sa baha, ngunit nauwi umano sa isang multo ng proyektong hindi nakita ng lupa.

Sa mga larawang inilabas ng BJMP, ipinakita sa publiko ang magiging selda ni Revilla. Malawak. Malinis. Simple. Bago at moderno. Agad itong naging paksa ng diskusyon. Para sa ilan, tila “maayos” masyado. Para sa iba, ito raw ang bagong mukha ng kulungan—isang disenyo na hindi ginawa para sa mga high-profile inmates lamang, kundi para sa lahat. Ayon sa BJMP, ang pasilidad ay may mahigit 3,612 Persons Deprived of Liberty—karamihan ay ordinaryong mamamayan, mga kasong droga, pagnanakaw, at krimen laban sa ari-arian.

Sa loob ng selda, walang VIP. Walang aircon. Walang internet. Bentilador lamang ang panlaban sa init. Ang pagkain? Isang daang piso kada araw ang budget, hahatiin sa apat—almusal, tanghalian, hapunan, at meryenda. Sa unang gabi, kanin at ginisang petsay ang ulam. Isang simpleng hapunan, ngunit mabigat ang simbolismo: kung ano ang kinakain ng karaniwang bilanggo, iyon din ang kakainin ng dating senador.

Bago pa man ilipat sa general population, kinailangang sumailalim si Revilla sa medical quarantine at iba pang assessment. Pitong araw ng paghihintay. Pitong araw ng katahimikan. Pitong araw ng pag-iisip kung paano nagbago ang ihip ng hangin. Ayon sa BJMP, wala siyang special request. Nakikipagtulungan siya sa proseso. Walang naiulat na insidente. Ngunit sa likod ng mga salitang iyon, dama ang tensyon—dahil ang tanong ng bayan ay hindi tungkol sa kalinisan ng selda, kundi sa bigat ng kasong bumalot sa kanyang pangalan.

Ngunit dito lalong uminit ang kwento.

Sa kanyang pagsuko, isang rebelasyon ang bumulaga sa publiko—isang akusasyong mas lalong nagpasiklab ng apoy sa pulitika. Itinuro umano ni Revilla si Vice President Sara Duterte bilang “mastermind” ng korupsiyon sa flood control projects. Isang paratang na agad nagdulot ng pagkabigla, galit, at pagkakahati ng opinyon. Totoo ba ito? O isa lamang bang huling baraha ng isang politiko na nasa bingit ng muling pagkakapiit?

Dito pumapasok ang misteryo. Sa bilis ng mga pangyayari, maraming nagtatanong: bakit ngayon? Bakit parang biglang bumilis ang galaw ng hustisya? Mula sa Ombudsman, sa Sandiganbayan, hanggang sa paglabas ng warrant—parang walang preno ang tren ng proseso. Para sa ilan, ito ay senyales na seryoso ang gobyerno sa paglaban sa korupsiyon. Para sa iba, ito ay indikasyon ng pulitikang nagbabanggaan sa likod ng kamera.

Sa usapan ng kapangyarihan, mahalagang tandaan ang konteksto. Si Revilla ay tumakbo sa ilalim ng alyansa ng administrasyon, ngunit nabigo sa eleksiyon. Ang kanyang pamilya naman—ang asawa at mga anak—ay hindi umano sumuporta sa ilang kritikal na hakbang, kabilang ang impeachment laban kay Sara Duterte. Dito nagsimulang umalingawngaw ang bulong: namamangka ba siya sa dalawang ilog? At kung oo, sino ang handang sumalo sa kanya ngayon?

Ayon sa ilang tagamasid, maaaring naramdaman ni Revilla na siya’y pinabayaan. Sa pulitika, hindi sapat ang pagiging kaalyado sa papel; mahalaga ang malinaw na panig. At kapag dumating ang oras ng pagsubok, hindi lahat ay maililigtas. Ang Malacañang, ayon sa mga komentaryo, ay kailangan ng “accomplishment”—isang patunay na may napapanagot, may nakukulong, may hustisyang gumagalaw. Kung pati ang mga kaalyado ay palalampasin, sino pa ang mananagot?

Kaya’t nang hilingin ng kampo ni Revilla na sa PNP Custodial Facility na lamang siya ikulong—isang lugar na mas kilala sa mas maayos at hiwalay na detensiyon—tinanggihan ito. Ang dahilan: gigibain na raw ang pasilidad. May pondo na. May plano na. Wala nang atrasan. Ang Payatas ang hantungan.

Sa puntong ito, hindi maiwasang ikumpara ang kasalukuyan sa nakaraan. Noong 2014, si Revilla ay nakulong. Noong 2016, nagbago ang administrasyon. At kalaunan, siya’y naabswelto. Kaya ngayon, may mga nagbubulong: umaasa ba siyang mauulit ang kasaysayan? Umaasa ba siyang sa 2028, sa muling pagbabago ng pulitika, ay muling lilinis ang kanyang pangalan?

Ngunit ang tanong ng bayan ay mas malalim: hanggang kailan ba uulit ang siklo? Hanggang kailan magiging nakatali ang hustisya sa pulitikal na ihip ng hangin?

Sa huli, ang muling pagkakulong ni Bong Revilla ay hindi lamang kwento ng isang tao. Ito ay salamin ng isang sistemang sinusubukang magpakita ng ngipin—ngunit sinusukat ng publiko kung totoo ba ang kagat. Sa bawat gabing ginugol niya sa selda ng Payatas, ang bansa ay nagmamasid. Hindi sa laki ng kama. Hindi sa linis ng kulungan. Kundi sa kung ang kasong ito ba ay hahantong sa tunay na pananagutan, o mauuwi na naman sa isang pahinang isasara ng panahon.

At habang nananatiling bukas ang mga tanong, isang katotohanan ang hindi matatakasan: ang anino ng pork barrel ay hindi pa tuluyang nawawala. At hangga’t may pondong nawawala, may proyektong multo, at may hustisyang sinusubok, mananatiling buhay ang misteryong bumabalot sa pangalan ni Bong Revilla—sa loob man o labas ng rehas.