“Eksklusibong Pagbubunyag: Ang Madilim na Mundo ng Pulisya at Ang Pagsulong ng Body-Worn Cameras sa Pilipinas”

Sa bawat sulok ng lansangan ng Pilipinas, sa ilalim ng init ng araw o lamig ng gabi, isang tahimik ngunit mapanganib na laro ng kapangyarihan at katarungan ang patuloy na nagaganap. Ito ay isang laro kung saan ang batas at ang karapatan ng tao ay nakataya sa bawat galaw ng isang pulis, sa bawat utos at sa bawat hakbang na kanilang tinatahak sa pagtupad ng kanilang tungkulin. Sa kabila ng pangakong proteksyon at seguridad, maraming Pilipino ang nakararanas ng pang-aabuso, pagmamalupit, at kawalan ng transparency sa sistema ng ating pambansang pulisya.

Ayon sa mga insidente at testimonya na lumabas sa kamakailang mga pagdinig sa Senado, marami sa ating mga kababayan—maging sila man ay suspect o ordinaryong mamamayan—ang nakararanas ng malupit na pagtrato mula sa mga pulis. Sa ilang pagkakataon, pinipilit ang mga inosenteng tao na umamin sa krimeng hindi nila ginawa. Tin-torture, binubugbog, at pinapahiya sa harap ng publiko o sa loob ng presinto, isang eksenang tila hango sa pelikula ngunit nakabase sa katotohanan.

Isang halimbawa ng ganitong pang-aabuso ang kaso ng isang delivery rider na nakunan ng video habang pinipinsala ng isang pulis. Nakita sa footage—hindi mula sa body-worn camera, dahil wala—kundi mula sa dashcam ng isang concerned citizen, ang mismong kilos ng pulis: hinahawakan at inaalog-alog ang rider, habang hawak ang baril sa nakababa na posisyon. Sa halip na arestuhin ang taong lumalabag sa batas, ang biktima ang nahuli. Isang malinaw na indikasyon ng kakulangan ng accountability sa ating pulisya.

Dito pumapasok ang kahalagahan ng body-worn cameras. Simula ng eleksyon ni Senator Raffy Tulfo noong 2022, isa siyang matatag na tagapagtanggol ng malawakang paggamit ng body-worn cameras para sa mga law enforcement operations. Sa kanyang panukala, nakasaad na ang bawat operatiba ay dapat may suot na camera upang malinaw na makita ang bawat kilos at desisyon sa field. Hindi lamang ito proteksyon para sa mamamayan kundi pati na rin para sa mismong pulis. Ang kamera ay isang saksi na walang kinikilingan.

Ngunit sa kabila ng panukala, napakaraming hadlang ang lumitaw. Sa kasalukuyan, ang PNP ay may 2,200 operable units mula sa 2,696 na nakuha noong 2019, dahil sa pagsira at aging ng mga kagamitan. Ang mga bagong order na 17,454 units ay inaasahang maihahatid sa Mayo 2026. Sa bawat unit, may halagang Php32,000, kasama ang kakayahang mag-live stream. Sa kabuuan, ang procurement ay nagkakahalaga ng Php872 milyon. Sa tingin ng marami, mabigat na halaga ito, ngunit kung ihahambing sa halaga ng katiwalian at maling akusasyon na naiiwasan sa pamamagitan ng body-worn cameras, ito ay maliit na presyo para sa katarungan.

Isa pa sa malaking isyu ay ang CCTV sa mga presinto. Maraming insidente kung saan ang mga suspect ay tinutorture sa loob ng jail cell o interrogation room. Ang mga nasasakdal, kahit na inosente, ay kadalasang natatakot magsalita o magreklamo dahil sa takot na lalong mapahamak. Ang pagkakaroon ng CCTV sa lahat ng strategic areas sa presinto—mga jail cells, interrogation rooms, at kahit sa parking lot—ay magbibigay ng proteksyon sa karapatan ng suspect at magpapaigting sa transparency ng operasyon ng pulisya. Ayon kay Tulfo, sa mga nakaraang taon, may mga kaso ng pagkamatay ng inmate dahil sa pag-abuso, at ang mga CCTV ay makakatulong upang ma-dokumento ang anumang mali at maiwasan ang karagdagang krimen.

Ang problema ng selective enforcement ay isa ring matinding isyu. Napapansin na ang mayayaman ay may “special treatment,” samantalang ang mahihirap ay madaling ma-violate ang kanilang karapatan. Sa mga raid sa Taguig, limang bahay ang pumasok ang pulis nang walang search warrant. Tinutukan ng baril ang mga residente at walang body-worn camera. Ang ganitong sitwasyon ay nagreresulta sa he-said, she-said na pangyayari na maaaring magtapos sa maling akusasyon at pagkakakulong.

Sa kabilang banda, may mga hakbang na isinasagawa upang masiguro ang accountability. Ang PNP ay may existing policies para sa strategic installation ng CCTV at body-worn cameras, at may plano silang magkaroon ng 90,000 units ng body-worn cameras hanggang 2028, para sa lahat ng active duty personnel. Sa bawat patrol unit, sa bawat operasyon, dapat may kasamang camera upang walang puwang sa katiwalian o maling gawain.

Bukod sa transparency, ang body-worn camera ay nagbibigay din ng proteksyon para sa mga pulis. Maraming beses na nakikita sa mga video at testimonya na kahit ang pulis ay nagiging biktima ng maling akusasyon. Sa pamamagitan ng camera, malinaw na makikita kung sino ang tama at sino ang mali. Ang kamera ay hindi lamang kasangkapan sa pag-monitor kundi isang sandata laban sa korapsyon at maling pagtrato.

Ang paggamit ng body-worn cameras at CCTV ay hindi lamang simpleng teknolohiya; ito ay simbolo ng pagbabago sa kultura ng ating pambansang pulisya. Ito ay hakbang tungo sa katarungan, accountability, at proteksyon ng karapatang pantao. Ngunit hindi sapat ang teknolohiya kung walang tamang pagsasanay, implementasyon, at maintenance. Kailangan ang intense training para sa lahat ng operatiba upang matiyak na ang bawat kamera ay gagana ng maayos at maayos ding mapananatili.

Bukod sa mga teknikal na hakbang, mahalaga rin ang publikong access sa footage. Sa mga pagkakataon na inaabuso ang tao, ang publiko o ang biktima ay may karapatang humiling at makatanggap ng kopya ng footage, maliban na lamang kung may national security concern. Ito ay hakbang upang maipatupad ang prinsipyo ng transparency at accountability, at maiwasan ang selective enforcement.

Sa huli, ang mga hakbang na ito ay hindi lamang para sa proteksyon ng mamamayan kundi para sa pagsasaayos ng buong sistema ng katarungan sa Pilipinas. Ang body-worn cameras, CCTV, at malinaw na mga protocol ay magiging sandata laban sa katiwalian, pang-aabuso, at maling akusasyon. Ito ay hakbang tungo sa isang lipunan kung saan ang batas ay patas at ang karapatan ng bawat Pilipino, mayaman man o mahirap, ay nirerespeto.

Sa harap ng madilim na mundo ng pang-aabuso, tortyur, at selective enforcement, may liwanag na unti-unting sumisikat: ang liwanag ng katotohanan, dokumentado sa bawat frame ng camera. Sa bawat operasyon, sa bawat foot patrol, sa bawat raid, ang body-worn camera ay magiging mata ng hustisya, saksi ng katotohanan, at sandata ng katarungan. Ang tanong ay: handa na ba ang ating bansa na yakapin ang pagbabago at ilagay ang karapatan ng tao sa sentro ng kapangyarihan?

Ang laban para sa transparency at katarungan ay hindi madaling daan. Maraming hadlang, maraming skeptics, at maraming nagdududa. Ngunit sa bawat footage na kukunan, sa bawat CCTV na mailalagay, at sa bawat polisiya na maipatupad, isang hakbang na ang Pilipinas patungo sa isang lipunang may tunay na respeto sa karapatang pantao. Ang susi sa pagbabago ay nasa ating mga kamay—sa pagpapatupad, sa pagmamanman, at sa patuloy na pag-demand ng accountability.

Sa pagtatapos, malinaw na ang body-worn cameras at CCTV ay hindi lamang gadgets o teknolohiya; sila ay simbolo ng pag-asa sa katarungan, liwanag sa madilim na sulok ng kapangyarihan, at proteksyon para sa bawat Pilipino laban sa pang-aabuso. Sa pamamagitan ng tamang implementasyon at pag-aalok ng access sa publiko, ang bawat aksyon ng pulisya ay maaaring masubaybayan, bawat karapatan ay maprotektahan, at bawat mali ay maitama. Ang laban ay mahaba, ngunit ang liwanag ng camera ay nagdadala ng pag-asa.