BPO Under Fire: Ang Madilim na Mukha ng Industriya sa Likod ng Makikinang na Ilaw

Sa unang tingin, ang mga modernong call center sa bansa—kilala bilang BPO o Business Process Outsourcing—ay tila simbolo ng kaunlaran: maayos na gusali, kumikinang na ilaw, at mga empleyadong abala sa pakikipag-usap sa mga kliyente sa buong mundo. Ngunit sa likod ng mga kumikislap na ekran, may mga kwentong hindi natin madalas marinig—mga kwento ng takot, pang-aabuso, at kamatayan. Ang headline na ito ay hindi kathang-isip; ito ay isang reyalidad na matagal nang itinago sa dilim.

Noong nakaraang taon, matapos ang isang malakas na lindol sa Cebu na may lakas na 6.9, ilang kumpanya sa BPO ay nagpatuloy sa pagpwersa ng kanilang mga empleyado na magtrabaho. Ang mga exits ay hinarangan, at ang ilang empleyado ay pina-pump na lang sa loob ng gusali habang nangingisay sa takot. Ayon sa testimonya ni Ma’am Sarah Prestosa, dating presidente ng una at pinaka-unang unyon sa BPO, “1000% do not trust the government.” Bakit? Dahil sa kabila ng malinaw na panganib, tila walang sinuman sa gobyerno ang nagbigay ng sapat na proteksyon sa mga manggagawa.

Hindi ito isang isolated na insidente. Sa panahon ng bagyong Ulysses, marami rin sa mga BPO ay nagpatuloy sa kanilang operasyon, pinipilit ang mga empleyado na pumasok sa kabila ng banta sa buhay. “Business is business,” sabi ng ilang kumpanya. Ngunit saan nagtatapos ang negosyo at nagsisimula ang karapatang pantao? Ang sagot ay malinaw: sa karapatan ng bawat manggagawa na maging ligtas.

Marami rin sa mga kumpanya ang nagtatago sa likod ng mga batas sa Economic Zone, na ginagamit upang pigilan ang mga empleyado sa pag-oorganisa o pagsali sa unyon. Ayon kay Christina Milen, presidente ng BPO Industry Employees Network, maraming kumpanya ang nagbabawal sa kanilang manggagawa na magkaisa para sa kanilang karapatan. Ang resulta: kawalan ng representasyon, kawalan ng boses, at kawalan ng proteksyon.

Sa mga inspeksyon ng Department of Labor and Employment (DOLE), madalas na hindi kasama ang mga empleyado sa aktwal na pagsusuri. Nakakausap lamang ang management, habang ang mga manggagawa ay tinatago o binibigyan ng “tour” upang itago ang totoong kalagayan. Si Ma’am Sarah at iba pang lider ng unyon ay mismong nakasaksi dito. “Kapag nag-iinspeksyon ang DOLE, ang kinakausap lang ay HR. At pag-uwi ng inspector, may dala-dala silang envelope—parang may kaakibat na pera o impluwensya,” ani niya, may bahid ng galit at panghihimok sa kanyang boses.

Hindi lamang kaligtasan ang isyu. May mga empleyado rin na nasawi sa trabaho. May mga video na nagpapatunay sa pang-aabuso: mga empleyado na nanghihina sa loob ng opisina, pinipilit na magtrabaho sa kabila ng panganib. “May mga namatay sa loob ng kumpanya. Marami pang hindi nailalantad,” wika ni Ma’am Sarah, habang halatang nanginginig sa damdamin.

Bukod sa physical danger, may mga empleyado rin na biktima ng union-busting o paninira sa mga lider na tumututol sa maling gawain. Maraming opisyal ng unyon ang pinatanggal o pinalitan upang pawalang-bisa ang kanilang boses. Si Christina, na nagtanggol sa karapatan ng mga manggagawa sa panahon ng pandemya, ay na-red tag bilang NPA—isang malinaw na pananakot upang pigilan ang pagtatanggol sa kanilang karapatan.

Ang kakulangan ng Occupational Safety and Health (OSH) officers sa maraming BPO ay nagpalala sa sitwasyon. Kahit na may OSH committees, kadalasan ay puro management ang nakaupo, kaya walang tunay na representasyon ang mga manggagawa. Kapag may lindol, sunog, o iba pang sakuna, wala ring sinumang tunay na magdedeklara ng no-work condition kung mapanganib ang sitwasyon. Marami sa mga kumpanya ang walang safety officers, first aid personnel, o emergency plan na epektibo.

Maraming testimonya ang nagsasabing ang HMO o health insurance ng mga BPO workers ay hindi na comprehensive. Kung may emerhensya, kailangan nilang maglabas ng sariling pera. Ang mga benefits na dapat ay garantisado sa kontrata ay nagiging conditional, naglalagay sa mga empleyado sa panganib. “Ako po ay buhay na patunay,” ani Christina, may halong lungkot at galit.

Dahil dito, maraming manggagawa ang nawalan ng tiwala sa gobyerno. Ang DOLE, na dapat maging tagapangalaga sa karapatan at kaligtasan ng mga empleyado, ay kadalasang hindi nakakarating sa real-time na kondisyon ng mga manggagawa. Ang remedial actions ay minsang naipapatupad, ngunit madalas hindi sapat o huli na. “Talagang natatakot kami,” ani Ma’am Sarah. “Kapag nag-file ka ng reklamo, hindi nabibigyan ng aksyon, o nagrereklamo ka sa DOLE, may retaliatory actions kaagad sa kumpanya.”

Hindi lang pisikal at mental na panganib ang banta. May sistematikong paninira sa karapatan ng mga manggagawa, lalo na sa mga nagsusumikap magtatag ng unyon. Ang kaso ng Unified Employees of Alorica ay halimbawa: natalo sa korte ang management, ngunit sinundan ito ng terminasyon ng mga opisyal at pag-atake sa kanilang mga miyembro. Sa kabila ng tagumpay sa korte, patuloy ang panggigipit.

Ang kabuuan ng mga testimonya at dokumentadong pangyayari ay nagpapakita ng isang nakakatakot na pattern: mga kumpanya na inuuna ang kita kaysa sa buhay, kaligtasan, at dignidad ng empleyado. Ang gobyerno, sa kabilang banda, ay tila walang sapat na mekanismo upang bantayan at panagutin ang mga lumalabag. Kakulangan sa dedicated units sa DOLE na magmo-monitor sa BPO industry ay malinaw na gap sa proteksyon ng manggagawa.

Ngunit sa kabila ng panganib, paninindigan, at takot, may mga manggagawa pa rin na lumalaban. Ang kanilang boses ay nagiging simbolo ng pakikibaka para sa karapatan, kaligtasan, at dignidad. Hindi lamang para sa sarili nilang kapakanan, kundi para sa bawat manggagawa sa industriya. Ang mga testimonya nila ay paalala na ang tagumpay ng isang industriya ay hindi lamang nasusukat sa kita, kundi sa kung paano nito pinapahalagahan ang buhay ng mga taong bumubuo rito.

Sa huli, ang BPO industry sa Pilipinas ay isang dalawang mukha: kumikislap sa ibabaw, ngunit may madilim na ilalim. Ang headlines ay nagbubunyag ng katotohanang hindi dapat balewalain: ang karapatan ng bawat manggagawa, ang kaligtasan nila sa trabaho, at ang pangangailangan ng tunay na representasyon sa loob ng kanilang mga kumpanya. Sa paglipas ng panahon, kung walang matinding hakbang mula sa gobyerno at industriya, ang kwento ng pang-aabuso at panganib ay magpapatuloy—hanggang sa may masusunod na sumisigaw para sa kanilang karapatan at dignidad.

Ang mga mata ng bansa ay nakatuon ngayon sa BPO industry, at ang tanong ay malinaw: hanggang kailan natin palalampasin ang ganitong mga pangyayari bago ang tunay na hustisya ay maiparating sa mga biktima? Ang mga testimonya nina Ma’am Sarah Prestosa at Christina Milen ay hindi lamang kwento ng takot, kundi hamon sa lahat ng kinauukulan na baguhin ang sistema, ipagtanggol ang buhay, at igalang ang karapatan ng bawat manggagawa.