Pasabog ng Estado ng Enerhiya: Isang Bansang Nasa Krisis sa Gitna ng Pandemya at Digmaan

Ito na nga, mga kababayan! Ang malaking pasabog ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. ay ngayon ay nasa harapan natin. Hindi biro ang inilabas ng ating pangulo—isang State of National Emergency sa enerhiya, bunsod ng kaguluhan sa Middle East na nagdulot ng pandaigdigang krisis sa langis. Mula sa Malacañang, mismong si PBBM ang nag-anunsyo na pangungunahan niya ang komiteng magbabantay sa supply ng enerhiya at pagkain, isang hakbang na hindi natin dapat balewalain.

Ngunit bago natin talakayin ang kabuuan ng sitwasyon, alalahanin natin ang ating kasaysayan. Mula sa mga araw ng diktadurya, hanggang sa mga administrasyong sumunod—Cory, Noynoy, Gloria, Ramos, Erap, Duterte, at ngayon kay PBBM—palaging may puwang sa katiwalian at kakulangan sa tamang paghahanda. At ngayon, tila paulit-ulit ang maliwanag na aral: kapag may digmaan, walang nakahandang reserba sa enerhiya.

Sa Senado, uminit ang diskusyon. Tumaas ang boses ni Senator Loren Legarda dahil kung kailan kailangan ng aksyon, wala ang Kalihim ng DOE sa pagtugon. Ang tanong, bakit parang laging may dahilan ang mga opisyal para maging absent sa oras ng krisis? “No less than the cabinet level should be here!” sigaw ni Legarda, habang binabatikos ang kawalang-handang-gawa. Ang excise tax, na dapat ay suspendihin sa panahon ng krisis, ay naging palaisipan sa mga mambabatas. Nagpasa ng urgent measures, ngunit tila nag-aalangan pa rin ang implementasyon.

Ngayon, tanungin natin: sapat ba ang ating fuel reserves? Ayon sa DOE, temporary lamang ang nararanasan nating krisis, at may sapat na raw na suplay upang mapanatili ang araw-araw na pamumuhay. Ngunit sa realidad, nararanasan ng mga ordinaryong Pilipino ang matinding dagok: taas-presyo ng petrolyo, diesel, at kerosene. Mula sa 0 pesos, ang presyo ng diesel ay umabot ng Php15–18 dagdag, gasolina Php8, at kerosene Php2. Para sa mga driver, jeepney operator, at TNVS, ito ay direktang hampas sa bulsa.

Hindi lamang presyo ang problema. Sa loob ng mga dekada, ang paghawak sa langis at kuryente ay lumipat sa mga pribadong kumpanya. Noong panahon ng dating pangulo Marcos, hawak pa ng gobyerno ang Petron at Meralco, ngunit sa kasalukuyan, kontrolado na ito ng mga malalaking pribadong korporasyon. Ang resulta? walang stockpile, walang seguridad, at walang proteksyon sa mamamayan kapag may pandaigdigang krisis. Kung titingnan natin ang Japan, may reserbang langis sila, handa sa anumang sakuna. Sa Pilipinas? Umasa tayo sa market forces—at dito pumapasok ang oportunismo ng mga malalaking oil company.

Kasabay nito, binuo ni PBBM ang Uplift Committee, na pamumunuan mismo ng pangulo. Layunin nito na masigurong hindi magkulang ang supply ng langis, pagkain, at iba pang essential goods. Isa itong hakbang na dapat pahalagahan, ngunit hindi ito sapat kung hindi rin sabay na magkakaroon ng strikto at malinaw na monitoring sa mga pribadong kumpanya. Maraming beses na nasasamantala ang krisis ng ilang negosyante upang taasan ang presyo ng produkto—lalo na ang petrolyo.

Samantala, sa Senado, ipinunto ni Legarda at ng iba pang senador na ang krisis ay nararanasan na ng bansa, kahit na may ilan sa Malacañang na nagdedebate pa kung may krisis o wala. Para sa masa, nararamdaman nila ito sa kanilang araw-araw na buhay. Ang presyo ng diesel at gasolina ay nagpapahirap sa mga driver, sa mga pamilihan, at sa bawat pamilyang Pilipino. Ang simpleng pag-commute o pagbili ng pagkain ay nagiging hamon.

Sa kabila nito, may mga hakbang din na inihayag ang gobyerno para tulungan ang mga apektadong sektor. Umiikot na ang fuel subsidy program, mula sa digital payments hanggang sa cash payment para sa TNVS, modern UV Express, jeepney operators, at iba pa. May halaga itong Php1,500–5,000, depende sa sektor. Hindi man sapat para sa lahat, ito ay isang hakbang upang maibsan ang epekto ng krisis sa mga ordinaryong mamamayan.

Ngunit ang tanong ng marami: ito ba ay solusyon sa pangmatagalan o pansamantalang lunas lamang? Habang patuloy ang digmaan sa Middle East, habang tumataas ang demand at presyo sa pandaigdigang merkado, hindi natin maiiwasan ang posibilidad ng mas malalim na krisis. Kung wala tayong oil reserves, kung wala tayong planong pangmatagalan, paulit-ulit na lamang ang problema.

Hindi rin dapat kalimutan ang papel ng mamamayan sa panahon ng krisis. Dapat tayong maging maingat sa konsumo, maging alerto sa presyo, at aktibong makibahagi sa monitoring ng gobyerno. Ang krisis sa enerhiya ay hindi lamang problema ng Malacañang o Senado; ito ay problema nating lahat, dahil lahat tayo ay naapektuhan ng mataas na presyo at kakulangan sa supply.

Pambihira ang sitwasyon sa Pilipinas. Isang bansa na mayaman sa likas na yaman, ngunit umaasa sa pribadong sektor para sa pangunahing pangangailangan. Isang bansa na may kakayahang mag-imbak ng enerhiya, ngunit pinili ang market forces bilang pangunahing solusyon. At ngayon, habang ipinapahayag ni PBBM ang State of National Energy Emergency, malinaw na ang oras para sa aksyon ay ngayon na.

Hindi lamang ito kwento ng pangulo, o kwento ng Senado. Ito ay kwento ng bawat Pilipino—driver, magbubukid, guro, estudyante, at pamilya na nakararanas ng epekto ng krisis sa araw-araw. Sa bawat dagdag sa presyo ng diesel, sa bawat pila sa gasolinahan, at sa bawat pangamba sa kuryente, nararamdaman natin ang bigat ng krisis.

Ang hamon ngayon ay doble: pamahalaan ang kasalukuyang krisis at planuhin ang kinabukasan. Hindi sapat ang pansamantalang subsidy; kailangan ang stockpiling, tamang regulasyon sa pribadong kumpanya, at transparent na monitoring upang hindi na muling maulit ang ganitong sitwasyon.

Sa huli, ang pasabog ng pangulo ay isang paalala: ang enerhiya ay hindi luho, ito ay karapatan at pangangailangan ng bawat Pilipino. At kung hindi natin bibigyang halaga ang wastong paghahanda at aksyon, ang susunod na krisis ay maaaring hindi na natin kayanin.

Mula sa Malacañang, Senado, hanggang sa kalsada ng bawat bayan, narito ang hamon: magkaisa, magbantay, at maghanda. Ang kasaysayan ay hindi nagkakamali; paulit-ulit nating nararanasan ang epekto ng kapabayaan at kakulangan sa plano. Ngayon, may pagkakataon tayong magtama. At sana, sa pamumuno ni PBBM at sa pakikiisa ng bawat Pilipino, ang bansang ito ay hindi lamang makakaraos sa krisis, kundi tatayo nang mas matatag at handa sa hinaharap.

Ang enerhiya, presyo, at buhay ng bawat Pilipino ay nakasalalay sa mga desisyon na ginagawa ngayon. Ang bawat hakbang, bawat patakaran, at bawat monitoring ay mahalaga. Kaya, mga kababayan, manatiling alerto, makibahagi, at ipaglaban ang ating karapatan sa enerhiya.