Ang Matinding Pasabog ni Remulia: “Dumadami ang Tanga sa Politika ng Pilipinas!”

O mga kababayan, sandali lang, huminto muna tayo at pagtuunan ang pinakamainit at kontrobersyal na pahayag na ito ngayon sa ating bansa. Isang matinding pasabog na galing kay Remulia, isang kilalang politiko at dating mambabatas ng Cavite, na nagsalita nang walang paligoy-ligoy tungkol sa tunay na ugat ng gulo sa pulitika ng Pilipinas.

Sabi ni Remulia, hindi ang political dynasty ang pangunahing problema ng bansa, kundi ang napakahigpit na term limit na itinakda ng 1987 Constitution—tatlong termino lamang sa House of Representatives. Ayon sa kanya, dahil sa limitasyong ito, nawawala ang institutional memory, napuputol ang legislative expertise, at dumadami ang “tanga” sa politika.

Oo, mga sangkay, tama ang narinig ninyo—dumadami ang tanga. At hindi lamang simpleng panlalait, kundi isang malinaw na obserbasyon sa katotohanan ng ating sistema. Bago pa man ang term limit, sabi ni Remulia, mas nagkakaroon ng mga eksperto sa pamahalaan dahil sa institutional memory na kanilang naipon. Subalit ngayon, kada tatlong termino, palitan na, at ang kasunod ay kadalasan wala pang sapat na karanasan o kaalaman.

Isang malinaw na halimbawa nito ay ang sitwasyon ni Marcoleta, na may mga donasyon mula sa iba’t ibang tao para sa kanyang kampanya noong 2025. Ngunit dahil sa mga butas sa batas, nakalusot siya kahit hindi naideklara ang pera nang tama. Sa huli, ang makakasuhan ay ang nag-donate, kahit wala silang kinalaman sa pagkukulang ni Marcoleta. Nakakaloka, hindi ba? Ganito nga raw kadelikado ang ating sistema, ayon kay Remulia.

Ang term limit, sabi niya, ay parang hagdan lamang na ginagamit ng mga pulitiko para ipasa ang posisyon sa kanilang pamilya. Anak ng tok, palitan ng anak, kapatid, tito, tita—ulitin mo lang, cycle na naman. Kaya naman, kahit may nakakaalam na eksperto sa pamahalaan, hindi sila nagtatagal, at ang katotohanan ay nawawala sa sistema.

At dito pumapasok ang matinding hamon ni Remulia: kung gusto ng tunay na pagbabago sa politika ng Pilipinas, kailangan ng constitutional reform. Kailangan ng parliamentary system. Sa ganitong sistema, hindi na pinag-uusapan ang political dynasty o term limits. Ang mahalaga ay ang kakayahan—kung magaling ka, ikaw ay mananalo, at patuloy na mamumuno hangga’t may suporta at sapat na kapasidad.

Mga sangkay, isipin ninyo: sa parliamentary system, sobrang higpit ang pamamalakad. Kung hindi ka karapat-dapat, kusang aalis ka. Hindi na kailangan ng impeachment, rally, o gulo. Halimbawa, noong pandemic sa UK, ilang beses nagpalit ang Prime Minister dahil hindi na niya kaya ang sitwasyon—walang drama, walang away, simpleng vote of no confidence lang. Ang focus ay sa kakayahan, hindi sa pangalan o dynasty.

Sabi pa ni Remulia, sa ngayon, dumadami ang “tanga” dahil kahit wala silang alam sa pamamalakad, tumatakbo lang sila, tapos ipapasa sa susunod na kamag-anak. Sa parliamentary system, ang ganitong klase ng tao ay hindi tatagal. Ang tinitingnan ay ang talino, kahusayan, at kapasidad. Mga sangkay, tingnan ninyo ang Japan, Singapore, at ilang bansa sa Europa—ang ine-elect nila ay ang pinaka-brilliant at capable na lider, hindi ang sikat o mayaman lamang.

Ngunit sa Pilipinas, ibang usapan. Pagsikat ng pangalan, kahit walang kakayahan, may boto pa rin. Halimbawa, mga sikat na artista o personalidad na tatakbo dahil sa popularidad, hindi sa kakayahan. Dati nga, sabi ni Remulia, sinusuportahan niya sina Robin Padilla at iba pang advocates ng constitutional reform—hindi dahil sikat sila, kundi dahil sa kanilang adbokasiya para sa pagbabago ng sistema at reporma sa ekonomiya at politika.

Pero sa katotohanan, napakaraming Pilipino ang naaakit lamang sa pangalan at hindi sa policy o kakayahan. Kaya nga, ayon kay Remulia, ang parliamentary system ang sagot—dito, walang pabor-paboran, walang dynasty, at ang pinaka-mahusay ay mananalo at mamumuno. Ang incompetence ay hindi tatagal.

At para mas maintindihan natin, isipin ang pandemic scenario sa UK. Ang prime minister doon, kung hindi na kayang pangasiwaan ang bansa, kusa nang aalis. Sa Pilipinas, ibang kwento—kung walang sistemang nagmamalasakit sa kakayahan, umiikot ang gulo, away, at bangayan sa politika. Ang tanging solusyon ay reporma sa system mismo, hindi simpleng pagbabago ng opisyal.

Sabi pa ni Remulia, ang term limits ay literal na nagdudulot ng kawalan ng kaalaman at expertise sa pamahalaan. Dumadami ang tanga dahil ang focus ay sa posisyon, hindi sa serbisyo. Kaya kahit sino pa ang maupo, kahit isang “angel” o matalinong tao, kung bulok ang sistema, walang pagbabago. Ganun pa rin ang takbo—magulo, walang aksyon, at puro away-away.

O mga sangkay, ang mensahe ay malinaw: huwag tayong umasa sa tao lamang. Kailangan ayusin ang sistema. Kailangan ng parliamentary system na nagtutuon sa kakayahan, hindi sa pangalan. Kailangan ng constitutional reform na magbibigay ng tunay na accountability at competence sa pamahalaan.

Sa bawat salita ni Remulia, ramdam ang urgency at frustration. Hindi biro ang sitwasyon. Ang tanging paraan para matino ang politika ay hindi sa simpleng pagbabago ng tao, kundi sa pagbabago ng mekanismo na pumipigil sa ganitong kalokohan.

Kaya mga kababayan, habang nanonood tayo at nakikinig sa mga pasabog na pahayag, alalahanin natin: ang tunay na reporma ay hindi sa personalidad, kundi sa sistema. Kung nais natin ng tunay na pagbabago, dapat nating suportahan ang reporma at parliamentary system. Dito, ang tanging magtatagal ay ang marunong, ang mahusay, at ang may tunay na kakayahan.

O mga sangkay, ito ang totoong sitwasyon ng politika sa Pilipinas—matindi, magulo, at puno ng intriga. Ngunit may pag-asa, kung susundan natin ang payo ni Remulia: ayusin ang sistema, alisin ang focus sa dynasty at term limit, at ituon ang pansin sa kakayahan at expertise.

Ang huling hamon: huwag tayong maging kampante sa status quo. Humusga, magtanong, at suportahan ang tunay na reporma. Sa huli, ang tanging magtatagal ay ang lider na karapat-dapat, hindi ang sikat, hindi ang mayaman, kundi ang may tunay na kapasidad na maglingkod.