Mga Mata ng Gitnang Puwersa: Paano Tumingin ang Karaniwang Pilipino sa Krisis at Pagsubok ng Pamahalaan

Sa gitna ng isang napakalaking pandaigdigang krisis, sa gitna ng sunud-sunod na balita tungkol sa digmaan sa Gitnang Silangan, at sa pagitan ng patuloy na mga usapin sa lokal na politika, ang ordinaryong Pilipino ay nalilito. Anong dapat nilang paniwalaan? Sino ang dapat nilang suportahan? At higit sa lahat, paano nila dapat unawain ang mga aksyon ng pamahalaan sa ilalim ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., lalo na sa mga panahon ng kaguluhan?

Mula sa perspektibo ng tinatawag na middle forces—ang mga gitnang puwersa na hindi ganap na nakaposisyon sa administrasyon o sa oposisyon—ang sagot ay hindi basta-basta. Hindi ito simpleng itim at puti, tama o mali. Sa halip, ito ay tanawin na puno ng kulay, anino, at mga lihim na hindi agad nakikita sa unang tingin.

Noong 2022, malinaw na bumiyak ang tinatawag na “unity” ng bansa. Ang halalan ay nagpakita ng malalim na paghati-hati ng opinyon. Mula noon, unti-unting lumabas ang mga signal ng pagkilos mula sa mga kilalang personalidad tulad ni Sara Duterte, na sa kasalukuyan ay medyo madaldal sa kanyang mga panukala tungkol sa tugon ng gobyerno sa Iran conflict. Sa unang tingin, ang mga panukalang ito ay mukhang lehitimong diskurso, isang pagtatangka na ipakita ang kakayahan sa pamumuno at pakikialam sa pandaigdigang sitwasyon. Ngunit sa mas malalim na pagbasa, para sa mga middle forces, mayroong potensyal na politikal na pag-atake dito—isang taktika na maaaring gamitin upang destabilize ang administrasyon, lalo na sa panahon ng matinding tensyon sa rehiyon.

Sa ganitong konteksto, ang ordinaryong Pilipino ay dapat magmasid nang maingat. Oo, may makikita tayong pagkukulang at mali sa pamahalaan—tulad ng kakulangan sa pagtugon sa socio-economic pressures dulot ng krisis sa langis, pagkain, at enerhiya. Ngunit sa parehong oras, may mga pwersang may interes na palakasin ang kanilang posisyon sa politika sa pamamagitan ng pag-gamit ng mga suliraning ito. Dito pumapasok ang papel ng middle forces: hindi lamang kritiko, kundi tagamasid at tagapag-analisa ng mga aktwal na aksyon at intensyon ng mga kilalang lider.

Isa sa mga konkretong halimbawa ay ang pagsusulong ng supplemental budget para sa pagtugon sa epekto ng pandaigdigang krisis. Sa panig ng oposisyon at gitnang puwersa, malinaw na may seryosong pagsusuri sa kung paano gagamitin ang pondo. Ayon sa mga nakalap na datos, maaaring makalikom ng higit Php52.8 bilyon mula sa mga nakanselang flood control projects noong 2025, Php2.5 bilyon mula sa agri-machineries sa Department of Agriculture, at Php17.5 bilyon mula sa pag-phase ng obligations sa malalaking infrastructure projects. Kung susumahin, umaabot sa Php89 bilyon—higit pa sa pangangailangan para sa emergency supplemental budget.

Para sa ordinaryong Pilipino, ang datos na ito ay nagbubukas ng mata: oo, ang halaga ay malaki sa paningin ng isang mamamayan, ngunit maliit lamang kumpara sa halagang naidikit sa mga alegasyon ng korapsyon sa nakaraang flood control projects, na tinatayang umaabot sa 1 trilyong piso. Ang Php52.8 bilyon na nakalap ay limang porsyento lamang ng nakawan sa nakaraang proyekto. Isang malinaw na paalala na kahit may kakayahan ang pamahalaan na ayusin at i-reallocate ang pondo, may mas malalim at sistematikong problema sa transparency at accountability.

Ngunit sa gitna ng ganitong datos, mahalagang maunawaan ng publiko ang papel ng middle forces: hindi lamang sila basta-basta kritiko. Sa katunayan, sila ay nagbibigay ng konstruktibong alternatibo. Hindi lamang basta pagsasabi ng mali, kundi pagbibigay ng detalyadong solusyon na may kongkretong halaga, pinagkunan ng pondo, at malinaw na implementasyon. Ito ang mahalaga sa mga panahong kagyat ang pangangailangan, hindi lamang para sa pisikal na kaligtasan ng mga kababayan sa apektadong rehiyon kundi pati na rin sa pang-ekonomiyang kaligtasan ng bawat pamilya.

Sa isang banda, ang middle forces ay nagsisilbing balanse sa politika. Nakikita nila ang kakulangan sa administrasyon ngunit kinikilala rin ang mga tamang hakbang na ginagawa. Sa ganitong paraan, ang ordinaryong Pilipino ay natututo ring mag-disern, hindi basta-basta maniwala sa propaganda o sa sensational na balita. Ang kritisismo ay hindi dapat maging armas para pabagsakin ang pamahalaan; dapat itong maging daan para sa mas malinaw at mas maayos na aksyon.

Mahalaga ring maunawaan ang epekto ng pandaigdigang krisis sa lokal na ekonomiya. Ang sunud-sunod na pagtaas ng presyo ng bilihin at enerhiya ay hindi lamang abstract na problema. Ito ay direktang nakakaapekto sa pang-araw-araw na buhay. At dito pumapasok ang kahalagahan ng mabilis at transparent na paggasta ng pondo. Ang mga panukala ng middle forces—tulad ng detalyadong supplemental budget—ay hindi lamang teoretikal. Ito ay may direktang layunin na mapagaan ang pasanin ng ordinaryong Pilipino.

Higit pa rito, ang middle forces ay nagbabantay sa pandaigdigang dimensyon ng politika. Ang digmaan sa Gitnang Silangan, halimbawa, ay hindi lamang problema ng mga apektadong bansa. Ang global energy market, supply chains, at presyo ng bilihin ay naaapektuhan, at ang Pilipinas ay bahagi nito. Ang mga lider na nagbibigay ng matalinong payo at detalyadong panukala ay hindi lamang tumutulong sa domestic policy; sila rin ay nag-aambag sa mas informed na pananaw ng bansa sa pandaigdigang konteksto.

Ngunit hindi rin maikakaila na may mga tensyon sa loob ng bansa na pwedeng magpalala sa krisis. Ang mga personalidad na medyo madaldal sa kanilang mga panukala ay maaaring nagkakaroon ng unintended political effect: pagpapaigting ng mga banat ng oposisyon at pagpapalakas ng destabilizing narratives. Kaya para sa karaniwang Pilipino, mahalagang matutong basahin ang intensyon, konteksto, at epekto ng bawat pahayag—hindi lamang sa panlabas na anyo, kundi sa kabuuang epekto nito sa bansa.

Sa kabuuan, ang papel ng middle forces ay napakahalaga. Sila ang nagmumungkahi ng balanseng pananaw: kritikal sa mali, ngunit suportado sa tama; nagmumungkahi ng alternatibo na konkretong implementable; nagbabantay sa pandaigdigang dimensyon; at higit sa lahat, naglilingkod bilang gabay para sa ordinaryong Pilipino sa gitna ng kaguluhan. Ang middle forces ay parang ilaw sa gitna ng dilim—hindi ganap na liwanag, ngunit sapat upang makita ang landas at maiwasan ang pagkaligaw.

Sa huli, ang ordinaryong Pilipino ay dapat maging mapanuri. Huwag basta maniwala sa sensational headlines, huwag basta tanggapin ang propaganda. Magmasid, magtanong, at mag-analisa. Tingnan ang konkretong panukala, ang pinagkunan ng pondo, at ang tunay na layunin ng bawat hakbang. Sa ganitong paraan, sa kabila ng kaguluhan, digmaan, at political maneuvering, magkakaroon tayo ng matibay na pundasyon para sa matalinong desisyon at aktibong partisipasyon sa pambansang buhay.

Ang middle forces ay hindi lamang simbolo ng neutralidad o gitnang posisyon. Sila ay aktibong kalahok sa paghubog ng kinabukasan ng bansa—isang kinabukasang nakabase sa datos, kritikal na pagsusuri, at konkretong aksyon, hindi sa tsismis o walang batayang paninindigan. At sa panahong puno ng uncertainty at krisis, ang ganitong uri ng pamumuno at pagmamasid ay hindi lamang kapaki-pakinabang; ito ay kinakailangan.