Impeachment ni Sarah Duterte: Diretso sa Puso ng Isyu

Mga kabunyog, ngayon ay dumarating tayo sa isang napakainit na balita, isang balitang bumabalot sa politika ng bansa: ang impeachment ni Sarah Duterte. Wala nang paligoy-ligoy, diretso tayo sa punto. Maraming kuro-kuro, may tiwali, may totoo — lahat ay ilalahad natin nang malinaw at walang halong takot.

Sa kasalukuyan, ipinadala na kay Sarah Duterte ang notice hinggil sa motion ni Congresswoman Bel Samura. Ano ang laman ng notice na ito? Simple lang: mayroong complaint sa kanya na may kinalaman sa impeachment. Kailangan niyang sagutin ito, o kung hindi, ipapadala sa kanya ang kopya ng third at fourth impeachment complaints kasama lahat ng attachments — ebidensya laban sa kanya. Mayroon siyang 10 araw para sumagot, at ito ay non-extendable. Wala nang paligoy-ligoy pa, 10 araw lang.

Ngayon, kung sasagot si Sarah, may tatlong araw ang complainants para magbigay ng kanilang comment. Pagkatapos nito, may tatlong araw rin si Sarah para mag-rejoinder. Kapag natapos ang 16 na araw na proseso na ito, magpapatuloy ang hearing ng Justice Committee. Dito na ipapakita ang mga testigo at ebidensya. Sa puntong ito, malinaw: walang palusot, walang atrasan.

Ang timing ng hearing ay malamang pagkatapos ng Holy Week. Pagkatapos ipresenta ang ebidensya at testimonya, mga isa hanggang dalawang linggo ang itatagal para sa hearing. Pagkatapos nito, magdedesisyon kung may probable cause o wala. Kung may probable cause, dadalhin na ito sa plenary. Sa plenary, hindi na kailangan pang ipresenta ang ebidensya at testigo; dito na magbubutuhan ang mga miyembro ng Kamara.

At ang pinakamahalaga: kailangan ng 105 boto para maipasa ang impeachment sa plenary. Sa kasalukuyan, nakahanda na ang 54 na boto, kaya kailangan na lamang ng 51 pang boto. Sa tingin natin, makakamit ito nang walang duda. Sino pa naman ang tatanggi sa pananagutan?

Ngayon, tanong ng marami: aattend ba si Sarah Duterte sa hearing? Nasa kanya ang desisyon. Ngunit kahit hindi siya sumipot, tuloy pa rin ang proseso. Mahigpit ang batas: si Sarah mismo ang dapat dumalo; hindi puwede ang abogado niya ang magsalita para sa kanya. Puwede lang tulungan siya ng counsel, ngunit hindi sila ang puwede maging pangunahing tagapagsalita.

Samantala, nakikita natin ang panliligalig sa kampo ng Duterte. May kaso na laban kay Madriga sa perjury, at may balita pa na tinangka ang buhay ni Madriga. May sulat ang abogado ni Madriga sa NBI humihiling ng proteksyon. Lahat ito ay nagpapatunay na malaki ang stakes sa kasong ito. Mahalaga si Madriga bilang testigo sa Camara, kaya kailangan siyang i-secure mula sa BJMP.

Sa kabuuan, mga kabunyog, malinaw na hindi simpleng usapin ang impeachment na ito. Kung tutuusin, mahaba ang proseso, hindi dahil sa kakulangan ng ebidensya, kundi dahil sa mga hakbang na itinakda ng Korte Suprema. Ang constitution ay nagbigay ng dalawang paraan ng pag-initiate ng impeachment. Sana, sa unang paraan, puwede na sanang i-fast track. Noong February 5, ginamit ang fast track mode dahil may at least 1/3 ng mga kongresista na nakapirma sa complaint. Pero sinabi ng Korte Suprema na kahit may 1/3 na pirma, kailangan pa rin ng due process kay Sarah. Kaya ngayon, dadaan tayo sa proseso ng Justice Committee, hearings, at plenary bago tuluyang maipasa ang impeachment.

Maraming nagsasabi: mahirap ang impeachment na ito. Pero sa katotohanan, tuloy-tuloy ang proseso dahil ang layunin ay simple: panagutin ang sinumang may sala. Hindi pwedeng ligtas si Sarah Duterte. Kahit pa ang iba ay nag-aakala na ligtas siya, mali sila. Ang proseso ay malinaw: removal from office at perpetual disqualification kung maipasa ang impeachment. Ibig sabihin, wala nang pagkakataon si Sarah na tumakbo sa 2028 elections.

Ang balita ay hindi lamang tungkol sa politika; ito ay laban sa pananagutan, laban sa katiwalian, laban sa maling paggamit ng pondo ng bayan. Hindi lang sa anomalya sa flood control mananagot si Sarah, kundi pati sa confidential funds at iba pang pondo ng bayan na nilustay. Lahat ng may kinalaman, lahat ng may sala, ay dapat managot.

Mga kabunyog, tandaan: ang bunyog, kapag buklod, ay may pag-asa. Sa kasalukuyang sistema, malinaw ang landas: notice, response, rejoinder, hearing, plenary, boto. Walang shortcut, walang palusot, at walang pabor. Ang paninindigan ng Justice Committee at ng Kamara ay malinaw. Ang katarungan, sa huli, ay mananaig.

Kaya huwag tayong malito. Ang impeachment ay hindi biro, ito ay proseso ng pananagutan at katarungan. Ang lahat ng galawan ng kampo ng Duterte, ang lahat ng pagtatangka na hadlangan si Madriga, at ang lahat ng mga balakid sa proseso ay hindi makakapigil sa batas.

Ito ay paalala: sa Pilipinas, ang sinumang opisyal, gaano man kataas ang posisyon, ay may pananagutan sa bayan. Ang mga kabunyog na naniniwala sa katarungan ay dapat manatiling mapagbantay, manatiling mulat, at patuloy na sumubaybay sa bawat hakbang ng impeachment.

Sa huli, ang imbestigasyon, ang testimonya, at ang boto ng Kamara ay magsisilbing gabay. Ang pagpapatunay ng sala ni Sarah Duterte ay hindi lamang simbolo ng hustisya kundi isang paalala sa lahat: walang sino man ang lampas sa batas.

Bunyog, kapag buklod ay may pag-asa. Bisayas, Mindanao, at buong Pilipinas, tingnan natin ang bagong mukha ng politika: ang pagkakaroon ng pananagutan sa bayan, ang pagwawasto sa mga maling nagawa, at ang pagtindig para sa katarungan.

Go, bunyog! Ang landas ng impeachment ay mahaba at mahigpit, ngunit ito ay daan tungo sa tapat at responsableng pamahalaan.