Game Over na ba kay Duterte? Ang Pandaigdigang Laban para sa Hustisya

Gising, Pilipinas! Hindi lang ang gobyerno ang nakatutok kay dating Pangulong Rodrigo Duterte, kundi ang buong mundo. Ang tinakbuhan noon, ngayo’y hahabulin na—hindi lang ng iisang bansa, kundi ng International Criminal Court (ICC) at ng halos lahat ng miyembro ng United Nations. Ang tanong: game over na ba talaga para sa dating pangulo? Lagot na ba siya sa pandaigdigang hustisya?

Simula pa noong 2011, dokumentado na ang umano’y sistematikong karahasan sa war on drugs sa ilalim ng administrasyong Duterte. Ayon sa ICC prosecutors, may mga co-perpetrators o kasabwat si Duterte sa Crimes Against Humanity—walong kilalang opisyal at kaalyado ng dating pangulo, kabilang sina Senador Ronald “Bato” de la Rosa, Senador Bong Go, dating PNP chiefs, dating NBI directors, at iba pang matataas na opisyal ng gobyerno. Ang dokumentong inilabas ng ICC ay naglalaman ng detalyadong akusasyon sa umano’y plano ni Duterte na patayin ang mga itinuturing na drug suspects, pagbibigay ng immunity sa mga papatay, at sistematikong pag-uutos sa mga hitman.

Kagabi lang, isang bongbang balita ang yumanig sa bansa: ang dating makapangyarihang pangulo ng Pilipinas ay inaresto matapos lumapag mula Hong Kong. Hindi ito haka-haka; ito ay dokumentado, sinubaybayan, at iniulat sa buong mundo. Ayon kay Ravina Shamdasani, spokesperson ng United Nations Human Rights, matagal nang nakatala ang matinding epekto sa karapatang pantao ng war on drugs sa Pilipinas. Ang mahigpit na imbestigasyon at pag-aresto ay resulta ng matagal na pagtitiyaga ng mga pamilya ng biktima sa loob ng maraming taon—isang halimbawa ng tapang at determinasyon sa paghahanap ng hustisya.

Ngunit sino nga ba ang mga kasabwat na pinangalanan? Bukod kay Duterte, sina Bato de la Rosa, Bong Go, dating Justice Secretary Vitaliano Aguire, dating NBI Director Dante Giran, at ilang dating opisyal ng PNP tulad nina Vicente Danao, Camilo Cascolan, Oscar Albayalde, at Isidro La Peña ang kabilang sa walong pangunahing akusado. At ayon sa mga ulat, hindi pa rito nagtatapos ang lista. Marami pang opisyal ang posibleng tawagin sa korte, habang ang publiko ay nag-aabang sa bawat bagong balita.

Ang ICC investigation ay malinaw: hindi lang sa Pilipinas umiikot ang kasong ito. Ang mga malalakas na bansa, kabilang ang Estados Unidos, Canada, at mga bansa sa Europa, ay nagpakita ng suporta sa proseso. Ang pandaigdigang pamantayan sa karapatang pantao ay hindi basta-basta binabalewala; ito ay ipinapatupad. Sa mata ng mundo, walang sino man ang higit sa batas—kahit pa dating presidente ng isang bansa.

Para sa mga tagasuporta ni Duterte, ang pahayag ng ICC ay political persecution lamang. Ngunit sa mga biktima, ito ay sagot sa matagal na nilang panalangin at paghihintay ng hustisya. Matagal na nilang pinipilit na magkaroon ng pananagutan ang mga nasa likod ng madugong war on drugs—mga lider na nag-utos at nagpahintulot sa karahasang tumama sa libu-libong buhay.

Ang pag-aresto kay Duterte ay hindi simpleng balita; ito ay historical moment. Sa kabila ng karangyaan at kapangyarihan na kanyang tinamasa, walang sino man ang makapagtatago sa pandaigdigang batas. Ang realidad ay malinaw: ang mga kasabwat, ang buong sistema, ay haharap sa accountability. Sa bawat dokumento, bawat warrant of arrest, at bawat testimonya ng biktima, lumalabas ang larawan ng sistematikong karahasan at abuso sa kapangyarihan.

Ngunit higit pa rito, may mas malalim na aral. Ang ICC investigation ay paalala na ang hustisya sa mundo ay may pamantayan, ngunit ang tunay na hustisya ay nagsisimula sa puso at pananampalataya. Tulad ng nakasaad sa Roma 3:23-24, “Sapagkat lahat ay nagkasala at hindi nakaabot sa kaluwalhatian ng Diyos, ngunit sila’y pinawalang-sala sa pamamagitan ng biyaya ng Diyos.” Ang hustisya ng tao ay mahalaga, ngunit ang hustisya ng Diyos ay mas mataas at ganap.

Ang kaso ni Duterte ay hamon hindi lamang sa liderato kundi sa bawat mamamayan. Paano natin tinutugunan ang abuso? Paano natin sinisiguro na ang kapangyarihan ay ginagamit para sa kapakanan ng nakararami at hindi sa pansariling interes? Sa gitna ng galit, takot, at paghihintay, may aral na dapat ipagdiwang: ang accountability ay posible, at walang nakatakas sa batas, tao man o lider.

Ang pandaigdigang laban para sa hustisya ay nagpapaalala rin sa ating espirituwal na pananagutan. Sa harap ng kasamaan at katiwalian, may mas mataas na hukom: si Hesus. Siya ang nagbibigay ng tunay na kaligtasan at hustisya sa lahat ng naghahanap. Ang pag-aresto kay Duterte, ang pagbangon ng boses ng biktima, at ang pandaigdigang pagtutok ay halimbawa lamang ng hustisya sa lupa. Ang tunay na pagbabago, kaibigan, ay nagsisimula sa puso ng bawat isa.

Hindi lang ito kwento ng politika o pandaigdigang batas. Ito ay kwento ng pagkilos, pananagutan, at pag-asa. Ang mga biktima ng war on drugs ay nagpakita ng lakas at tapang na hinihikayat ang buong bansa at mundo na huwag isantabi ang katotohanan. Ang mga lider na sangkot ay haharap sa batas, at ang mamamayan ay may obligasyon na maging mapagmatyag.

Sa huli, ang tanong ay nananatiling buhay: game over na ba si Duterte? Ang sagot: hindi pa. Ngunit kung sino ang aabante sa susunod na yugto ng laban, at kung paano masusunod ang hustisya sa buong bansa at mundo, ay nakasalalay hindi lamang sa ICC o sa batas, kundi sa puso, pananampalataya, at katapangan ng bawat Pilipino.

Kaibigan, ang laban ay hindi natatapos sa pag-aresto. Ang laban ay nagpapatuloy sa pagtutok, pagsusuri, at paninindigan para sa tama. Ang laban ay nagpapatuloy sa puso at isip ng bawat isa na naniniwala sa hustisya, sa karapatang pantao, at sa pagkakapantay-pantay sa harap ng batas. Sa huli, ang tunay na pagbabago ay hindi lamang sa paghatol sa makapangyarihan kundi sa paghubog ng isang lipunan na hindi takot sa katotohanan, at handang managot para sa mali.

Habang patuloy ang imbestigasyon at legal na proseso, ang aral sa bawat Pilipino ay malinaw: ang hustisya ay hindi biro; walang sinuman ang higit sa batas; at ang Diyos ay laging nakamasid. Sa gitna ng kontrobersya at pandaigdigang atensyon, dapat tayong lahat magtiwala na sa tamang panahon, ang hustisya ay maghahari, at ang katotohanan ay lalantad.