Ex-COA official explains possible abuse in bank debit, credit memo 

Gusto ko lang balikan ‘yung sinabi nga nila na bloated ‘no kasi nga ‘ag nag-stick ‘yan sa consciousness sa mga tao baka isipin nila teka, pinop-politika lang ito bloated ‘no? Ito no’ gusto kong balikan example sa binanggit ninyo. Kasi nga ang patakaran dito magre-red flug ‘yan ‘no? Kumbaga, magse-set ng alarm ag, more than 500 >> ‘di ba? Alam natin lahat ‘yan. Okay.

 So, speaking of the inflow and outflow dito sa mga bank accounts identified with the vice president and her husband. So kunwari may pumasok na sabihin nating 2 million. So magre-red yan ‘ ba dahil more than 500. Okay. Papasok sa monitoring system. Oo. Okay. Papasok. Oo. Ah kunwari ang windraw mo after doon yung outflow ay kunwari 1.8.

Okay. May 200,000. Maga-alarm yan ‘ ba yung 1.8? Tama. Oo. Pero pag sumunod pwedeng hindi consecutive no sa ibang pagkakataon winiddraw mo naman ay 200 mag-a-alarm pa. >> Hindi siya papasok. Hindi papasok yung 200 sa sistema. Un nga ‘yan ang point ko. So ibig sabihin kung inutay-utay mo ‘yan eh syempre marami ka pang hindi na-cover doun sa monitoring ng AMLAC.

Tama. Ay tama yan Christian. Kaya nga aking ipinagdudugtong which sorry sorry po. Which ibig sabihin that could dispute the idea na bloated ito. In short marami pa ngang hindi nahagip. Oo. ‘Yun yung aking pilit na ine-explain. Mabuti nga ako na-invite mo kasi hindi naman ako marunong mag video-video. Hindi naman ako marunong magganyan because ang ang ano nila ang daya nila eh.

 Example nila 1,000 o nag-out 1,000 nag-deposit, 1,000 nag-in. I-times mo yan ng 100,000. Oy syempre akala nila simpleng matth ‘di ba? Buti na lang naisip mo yang itanong at kaunti rin lang naano ko na may portion na hindi hagip. So bago mo sabihin na bloated, hello attorney pa, magfriends na lang tayo ‘ ba eh meron pa ngang hindi pumasok doun sa sistema wala pa sa record ng kongreso wala pa doun sa kanilang report ng AMLA.

 Tama ba Christian? Pero posible na nandun ito doon sa ah bank account balance ‘ ba. Kasi remember, yung bank account balance hindi natin yun mapapasok eh. At dito natin iaano yung paliwanag ha. Kasi ‘ ba may secrecy ng bank ah bank secrecy law. So ang pwede lang nating tingnan ay yung AMLA report.

 Kaya nga sinasabi natin may limit yan 500,000 above yung 200,000 na balanse na ipinaliwanag mo kanina na sinagot natin. Maiiwan yun sa bank statement. Pero ibinayad din pala ano so kasa makikita yun sa bank statement pero hindi mag-a-appear doon sa transaction report. Ayan yung Atsaka ano yan eh at saka ano yan ‘ ba hindi yan yung binabanggit niyo kanina 1 is one correspondence kunwari may pumasok na 2 million hindi naman ibig sabihin yung 2 million na yon na pumasok yun yung yun ang iwi-withdraw mo directly kasi pag naghalo-halo na yyan hindi mo naman

pwedeng sabihin hindi binawas ko na ‘to. Hindi naman ganun yan ‘ ba. At ito naman ang ikukwento ko pa. Ang mahirap pa diyan. Ang nag-a-advice sa kanila diyan usually taga Bangkok. Kaya alam mo in our case, sorry ha. Sana lang maintindihan nila gaano ako ka-passionate dito. Kasi inis na inis ako nung ako ang dinemonyo ‘di ba? Take na witness ah nag-imbento ng account.

When in fact, pinag-aralan ko ng husto ‘yun, ano, ikaw nga ang mag-analyze ng 82 bank accounts, Christian, na hihimayin mo ‘yung galaw niya, ‘di ba? Tapos pangalawa, ang ano natin dito ay dahil may advisor ‘yan, usually ang advisor niyan ay taga bangko rin. Ah, alam nila yung dapat na movement. Halimbawa hindi sila ganun ka sorry for the term, reckless or ano na ang gagawin nila 1 million yung ipinasok, 1 million din ang ilalabas.

 Paglalaruan ng husto ‘yan. 1 million ito. Kaya hindi mo siya pwedeng ibangga by dates, ‘di ba na sasabihin mo, ay ito April 1 million, ah April 3 may lumabas na na sabihin natin na 500 plus 500 ito ‘yun. Hindi mo pa makikita ‘yan hangga’t hindi mo nakikita ‘yung net, ‘yung pinakang buong net dahil ite-trace mo ‘yan.

 Eh meron palang kinuha na 500 dito sa account niya sa ABC Bank pero kumuha din siya, bumawas din siya dun sa nag-mature niya. kunyari na time deposit sa DEF bank ‘di ba? That’s why talagang napaka-careful ng analysis nito. Ngayon, ito naman yung idudugtong natin dahil yan ay accounting practice. Dahil yan ay within the expertise of accountants may paraan para hanapin yan.

 At idudugtong ko dito yung lagi nating pinag-uusapan Christian the last time yung sa fraud audit na following the money. Tandaan mo Christian nasabi natin pag nacash na hindi natin nakikita. Tama. Tama Christian. Kasi ‘yung cash ‘yung government check ide-deposit sa private account hindi na natin makikita. Ito ‘yung pagkakataon na makita natin.

 Kaya kung ako ‘yung auditor, dito dapat papasok ang dapat joint investigation ‘to eh. Ito ngayon, ibinato kunyari ng amla. Ano ang pwedeng gawin ng auditor? Ayan. excited sana yung mga nanonood sao kung ito yung panahon na ito, anong posisyon nung binabantayan natin? Kunyari posisyon natin ay isang controller, ano ngayon hahanapin mo ngayon yung mga material na galaw ng pera ng pondo ng bayan.

 O sige diretsuhin na natin. Confidential funds or peace and security funds nung siya ay mayor ibabangga mo ngayon kahit nasa date man lang at material amount ng pasok sa mga private accounts. Dito papasok yung kasunod na theory na ginamit ko noon. Yung galaw ng debit and credit memo. Nainis ako kasi may nakita na naman akong ano kanina ang sinasabi yung debit and credit memo simple lang ‘yan.

 Kapag ikaw ay nag-time deposit ah, winraw mo na ‘yung time deposit. Pwedeng debit credit memo na ‘yan. Hello. Hindi po ako pinanganak n unang panahon although matanda na ako. Un nga po. Paki-explain nga ‘yung debit and credit memo. Tapos ‘yung Kasi lumabas dito meron siyang mga time deposits. >> Oo. Oo. Pero ang sinasabi nila yung matinong gamit ng debit and credit eh kapag ganito medyo tinatalasan natin ng konti ung ating pang-amoy.

 Ano ano yung pinakang sistema na medyo buwaya moves o hindi tamang galawan? Sorry for the term ha. ‘Yun ung nagagamit kong pampaliwanag para makinig agad ung mga tao. Ano, wala akong dino-drong conclusion. Halimbawa ganito ‘yan. Ang gagawin nila, hahanapin nila kung saang bangko ‘yung nagbabangko ‘yung government ano na halimbawa o kunyari office ko non, commission on audit. Halimbawa lang ha.

 Halimbawa lang kasi baka may magalit pag ibang example. Ang commission on audit nagababankko sa Landbank. Gagawa ako ng private account sa landbank. Okay? Dun din. Dun din >> ang debit at credit memo internal documents siya ng bangko. Ibig sabihin you can only do so. Fluid ah fluidly ba an tawag ba doun na seamlessly kapag iisa yung bangko.

 So anong gagawin ko non? Kung ako’y makapalang mukha at merong conibance uulitin ko ha yung konteksto at baka sabihin ng bubadbad ano sa bubud. >> Example lang to. Example. >> Oo. Example lang. Meron ako kunyaring tinanggap na confidential funds dahil ako ay commissioner. Kunyari lang dineposito ko ‘yun sa landbank. Yung confidential funds na mare-release sa akin ay landbank din.

 So pwede na pwedeng mangyari kung ako halimbawa iba ang setup ng COA so hindi ito ano iaano ko lang na halimbawa kung ka-conive ko ang controller ang sasabihin ko paki pakid ng bank account ng pagkukunan yan at paki-credit sa aking private account. Posible ba yan? Yes po. Yan po ay napatunayan namin sa audit na aking nagawa.

 Teka lang pakiulit no para lang mas maintindihan. Although nag-gets ko yung sinasabi ninyo. Tanggalin na natin example ko baka maguluhan sila no. Ganito na lang isang government agency kunwari doun kayo nagtatrabaho isa kayo offisiyal doon no? Okay tapos meron kayong confidential fund na tinanggap >> pero may meron ding conivance ha. Okay.

Opo. >> Opo. Opo. Yung bangko ng inyong government agency kunwari landbank tapos mag-o-open din kayo ng inyong private account. >> Okay. Sige. O paki-explain mo ulit. Magbdo-draw ako doun ng mag-open ako ng private account. Okay? Para dahil may conivance at napatunayan nating hindi malayo yan, sabi nga natin everything is about relationship.

 Ang gagawin lang ay ah ide-debit yung bank account nung government agency kasi baliktad ‘to eh. Bank transaction ‘ ba. ide-debit ‘yung government agency na account, ike-credit sa private account ko. Posible ba ‘yan? Posible. In short, in short, ganito. ‘Yung pumasok na confidential fund kunwari ng inyong halimbawa lang, okay? Doon sa papasok yun doun sa bank account ng agency sa Landbank. Example lang to.

Tapos kung merong kasabwat kayo bilang official ng government agency na yon, iwi-withdraw doon sa bank account. Hindi, iwi-withdraw. Ay, sorry. Ide-debit memo lang. O ide-debit memo lang para mapunta sa account niyo. Oo, debit credit memo. Okay. Parang umano lang. Parang ano lang umaan lang. Oo. Yan ang pinaka-samless.

 Alam mo kung bakit? Debit at credit lang ang ginawa. Isang tawag lang yan sa bangko eh. Sabihin lang, “Uy, pa-debit naman, pa-credit naman.” Ngayon, ito sasabihin? Baka sabihin, “Uy, hindi naman pwede ‘yan, hindi sila marunong.” Una, >> kailangan may conevivance. Papaano? ‘Yung controller o ‘yung may hawak ng libro sasabihin niya, “Boss, andiyan na ‘yung ano uh ang gagawin nila, ia-arrange nila na ‘yung bank statement ang will be personally pick up.

” Okay? So hindi makikita ‘yung bank statement. Walang way na makakita ‘yung ibang tao doun sa ano, no. So yun walang way. So personally ipi-pick up. Pangalawa kailangan may conivance ng bank manager. Teka muna. Pero pero bakit pinapayagan yon? Well, ito yung tanong. Ito yung tanong ko ha. Ishe-share ko sao ha.

 Nung nung naggagawa ako ng mga ganyon sinusubaybayan namin. Ano kaya malakas ang loob ko magkwento kasi napatunayan ko ‘to eh. Na-audit ko eh no. Nung tinanong ko yung bangka ano, sorry for the term. Medyo mali yung term ano eh. Ito naman pre-recorded pwede mong tanggalin. Sabi sa akin, “Eh, madam paano kayo maka mage-expect na makikipag-cooperate kami sa inyo?” Eh, sorry for the term. This is the term.

Tanggalin mo na lang mamaya ng bank manager namin perang yan. I I am using the word because para makita natin yung extent ng nakakasukang ano no experience ni before? Oo. Sino ba ang may pinakamalaking bangko sa Sino ba ang may pinakamalaking pera sa bangko? Christian? Mm. >> It’s a government, right? Yes.

 At yun yung iniligawan ng mga bangko. Dito naman lalong-lalo na remember meron silang mga kota. Kailangan namin ng fresh deposit. So anong gagawin mo? You build a relationship with the government agency. Boss, baka naman pwedeng mag-open ka ng account. Then susunod mo na. Boss, baka naman pwedeng kumuha ka ng insurance eh.

 Boss, ganito na lang ang gagawin natin. O yun. Kaya that’s why ang sinasabi ko, hindi po ako nagbibintang. I do not want to paint anything ano, I am just saying na may reality na ganito. We have to be open sa ganitong reality. Kasi nga ho kapag tayo nagbabantay, kailangan medyo pinapalawak natin ang ating isipan. Hindi upang pagtakpan kung hindi para mas mabantayan natin.

 And this has nothing to do with sino man ang naandiyan. ‘Yun ang point ko pong gustong sabihin. I-clarify ko lang no yung example niyo. Ano yan? You’re not uh identifying any specific bank, no? Wala po akong sine. Example. Example niyo lang yan kanina. Okay. So basically to be able to to get as many fresh deposits as as they would want to, parang some banks might be willing to bend the rules.

 Ganun ba yon? Siguro po sabihin natin na para lang ho ano, baka naman magalit sa atin yun ano, pwede nating sabihing there will be accommodation, many forms of accommodation. Tandaan mo madalas accommodation at ito naman ay hindi ko minamasama. Halimbawa sasabihin tatawag ka manager hindi ako makakapunta diyan ngayon eh baka pwedeng to follow yung signed ano nagagawa yan lalo na kung maraming pera yung ano ang tawag natin valued client ba Christian? Mm mm opo pero parang ba sobrang garapal yun yung debit credit uh process hindi mo pera yun eh pero

pinasok mo sa sarili mong bank account in that same bank Ang takot ko kasi Christian yung mga in-example ko non sa mga na-audit ko. Nagulat ako na nagsasalita ako one time ano without naming ano merong audience sa merong tao sa audience na sinabing ma’am nangyayari pa rin po ngayon yan. So nagulat ako ibig sabihin >> explain niyo so sorry ha.

 So from so from the bank account of the government agency pwedeng mangyayari pa rin dumediretso roon sa ano sa private bank account ng isang official. Uulitin ko ha. Uulitin ko ha, kung may conivance at pangalawa medyo may lax control. Pangatlo, kaya kinakabahan ako sa mga delayed submission of bank statement at yung absence of bank reconciliation.

Bakit? Doon lang yan makikita eh sa bank statement makikita debit, credit memo at mate-trace na lumabas ‘di ba? So makikita yan sa bank statement. Pangalawa, mas mafi-firm up na may nawawalang pera paggawa ng bank reconciliation. Ngayon, ano ‘yung reality ngayon na medyo nag-facilitate nito? Una, delay na delay ang pag-submit ng bank statements.

 There are agencies na six months bago magbigay ng bank statement. Pangalawa at ito ‘yung nakakalungkot, marami na ngayong mga local government ang hindi nagbibigay ng access ng bank statement sa mga OA auditors. So pagtawag nila, sasabihin sa kanila, “Naku, kailangan ho namin ng authority ng head ng agency.” Pero tingnan mo Christian, akala ko public money to.

 At akala ko auditor yung titingin kaya to the interest of the people, ‘di ba? Pero ang dami niyan, ang dami ko ng nakausap. Ma’am, ang problema natin ngayon kahit mga barangay ayaw kaming bigyan ng access bank statement. Tanong, kung walang access sa bank statement, paano ka mang gagawa ng bank recon? Tanong, paano natin mapipigilan? Maaaring hindi malakihang pera pero yung simpleng galawan ng movement using debit and credit memo dapat i-flug ‘yan.

 ifa-flug in the sense na kapag maraming paggamit ng debit and credit memo uh sa akin ifa-flug ko ‘yan. Not only dahil iisipin kong y hindi naman, ang sama mo namang mag-isip eh ano lang yan eh pag-transfer lang nung aking checking account ico-close ko, ay ide-debit ko naman sa aking current, sa aking savings account, ‘di ba? Yun po yung mga tawag natin ay mabuting loob or yung kalakara ang tama eh pero sa bansang bilyon-bilyon ang nawawala, sa bansang puro pambubudol ang ating nakikita.

 Hindi ho siguro masamang mag-isip ng kung ano ang posible dahil ho kailangan binabantayan. Uulitin ko, Kristian na wala akong intensyon na mag-conclude or magsabing ito yung ginawa nila at ayoko ring ilagay ang bangko sa isang ah delicate situation. But the reality is these things are happening na nakita namin sa audit namin yan.

 Hindi ko sasabihin kung anong audit. Hindi ko sasabihin kung anong bangko. At uulitin ko, remember, ang hinahabol diyan is cash. Cash is kahit na sinong bangko, naghahabol ka talaga ng pagpapalaki ng iyong asset, no? And kung merong available na pera, na sasabihin nating lalong-lalo na yung pera na hindi masyadong gagalaw, ‘di ba? Yung hindi gaanong gumagalaw.

 Syempre gustong-gusto ng bangko ‘yan ‘ ba. So anong gagawin mo? Manliligaw ka talaga na makakuha ka nung ano. Kaya nga minsan merong mga accommodation na maaaring nagsisimula sa hindi naman sa masama kaagad ang intensyon. Konti-kunti muna busy ako. Pwede bang mamaya ko na ibibigay yung signed ano? And then ito ay nape-perfect kung malakas ang tinatawag nating ah conivance at very weak ang existing internal control. Eh