HINAWI ANG KURTINA SA LIKOD NG “THE MAGICIAN”: ANG HINDI NAKITANG SAKRIPISYO NI EFREN “BATA” REYES AT ANG ANINONG NAKABITIN SA ISANG ALAMAT NG BILYAR

Hinawi ni “Jr.” ang kurtina—hindi literal, kundi sa anyo ng mga salaysay, panayam, at mga naiwang pahayag ng mga taong matagal na umikot sa mundo ng bilyar—at sa unang pagkakataon, muling nabuksan ang isang kuwentong akala ng marami ay tapos na: ang tunay na buhay sa likod ng alamat na tinaguriang “The Magician.” Sa harap ng mundo, siya ang maestro ng mesa, ang taong kayang kontrolin ang bola na para bang ito’y sumusunod sa kanyang isip. Ngunit sa likod ng mga tropeo, kamera, at standing ovation, lumilitaw ang isang mas tahimik ngunit mas mabigat na katotohanan—ang buhay ng isang lalaking hinubog hindi lamang ng talento, kundi ng gutom, sakripisyo, at mahabang anino ng kahirapan.

Ang alamat ay kilala ng buong mundo: isang batang mula sa Angeles City na lumaki sa gitna ng simpleng buhay, nagsimula sa mga lumang mesa ng bilyar hindi dahil sa pangarap na maging kampeon, kundi dahil sa pangangailangang mabuhay. Si Efren “Bata” Reyes, o Efren Reyes, ay matagal nang itinuturing na isa sa pinakadakilang manlalaro ng bilyar sa kasaysayan. Ngunit ayon sa mga lumang salaysay na muling binubuhay ngayon, ang kanyang pag-akyat sa tuktok ay hindi isang pantasyang kuwento ng biglaang tagumpay—kundi isang serye ng tahimik na laban na walang kamera at walang audience.

Sa mga panibagong pagbubunyag ng mga taong malapit sa kanyang nakaraan, lumitaw ang imahe ng isang batang si “Bata” na hindi lamang naglalaro para sa kasiyahan. Sa halip, ang bawat tira ay may katumbas na bigat ng pang-araw-araw na buhay. May mga kuwento ng gutom, ng pagtulog sa sahig ng mga bilyaran, at ng pag-asa na ang isang magandang laro ay maaaring magdala ng ilang baryang pambili ng pagkain. Hindi ito dramatikong eksena sa pelikula, kundi paulit-ulit na realidad ng isang batang lumaki sa mundo kung saan ang bilyar ay hindi laro lamang—kundi pagkakataon.

Sa loob ng mga lumang bilyaran sa Angeles City, ayon sa mga salaysay, natutunan niyang gamitin hindi lamang ang kanyang mga kamay kundi pati ang kanyang isip. Dahil hindi siya matangkad noong bata pa siya, kinailangan niyang umakma—umakyat sa mga kahon, gumamit ng improvised na pantay sa mesa, at paulit-ulit na sanayin ang kanyang mata sa mga anggulong hindi agad nakikita ng iba. Dito, unti-unting nabuo ang palayaw na “The Magician”—hindi dahil sa mahika, kundi dahil sa kakayahang magpakita ng imposible sa mata ng mga nakakapanood.

Ngunit ang mas madilim na bahagi ng kuwento ay hindi ang laro mismo, kundi ang mundo sa paligid nito. Sa mga panayam na muling inilalabas, lumilitaw ang isang larawan ng industriya ng bilyar sa Pilipinas at maging sa ibang bansa noong panahong iyon—isang mundo ng sugal, ng underground matches, at ng mga laro kung saan ang pusta ay hindi lamang pera kundi reputasyon at kaligtasan. Sa ganitong kapaligiran, ang isang batang may talento ay hindi lamang hinahangaan; minsan, siya rin ay ginagamit.

Ayon sa mga salaysay na iniuugnay sa kanyang pag-akyat sa international scene noong dekada ’80, kinailangan umanong gumamit ng ibang pangalan sa ilang laban sa ibang bansa. Sa halip na ang pangalan na kilala sa Pilipinas, lumilitaw ang alias na “Cesar Morales”—isang katauhan na sinasabing ginamit upang makapaglaro nang hindi agad nakikilala sa mga underground circuits ng Amerika. Sa ganitong paraan, ang alamat ay patuloy na lumalaki, ngunit ang tunay na pagkatao ay nananatiling nakatago sa likod ng pangalan.

Habang patuloy ang kanyang pag-angat, ang tanong ng marami ngayon ay hindi kung gaano siya kagaling—kundi kung gaano kalaki ang kanyang isinakripisyo. Sa mga bagong salaysay na lumabas, binibigyang-diin ang simpleng buhay na pinanatili niya kahit sa rurok ng tagumpay. Hindi raw siya nahilig sa marangyang pamumuhay, at sa halip ay piniling manatili sa tahimik na buhay sa Angeles City kasama ang kanyang pamilya. Ang kanyang asawa at mga anak ay nanatiling malayo sa spotlight, isang sadyang desisyon umano upang mapanatili ang normalidad sa gitna ng kaguluhan ng kasikatan.

Ngunit sa likod ng katahimikan na ito, may mga kuwentong hindi madalas marinig—mga gabing walang kasiguraduhan kung may laro pa kinabukasan, mga panahong kailangang lumipad sa ibang bansa na bitbit lamang ang pangalan at talento, at ang bigat ng pagiging “pambansang kayamanan” na tila hindi kailanman huminto sa paghingi ng mas marami pang tagumpay.

Isa sa mga pinaka-nakakagulat na bahagi ng mga bagong salaysay ay ang umano’y simpleng pilantropikong gawain ng alamat: ang pagtulong sa edukasyon ng ilang bata at ang pagiging tahimik sa pagbibigay ng suporta sa mga nangangailangan. Hindi ito ginagawang malaking balita noon, at ayon sa mga malalapit sa kanya, hindi rin ito kailanman hinangad na ipagsigawan. Sa halip, ito ay bahagi ng isang pagkatao na mas piniling manatiling simple kahit pa ang mundo ay sumisigaw ng kasikatan.

Sa gitna ng lahat ng ito, ang tanong na bumabalot ngayon sa kuwento ay hindi na lamang tungkol sa kanyang galing sa mesa ng bilyar, kundi tungkol sa presyo ng pagiging isang alamat. Ano ang kapalit ng isang karerang nagdala ng karangalan sa bansa? Ilang bahagi ng sarili ang kailangang itago upang mapanatili ang imahe ng “The Magician”? At sa bawat tira ng bola na tila perpekto sa mata ng publiko, anong mga laban ang hindi nakikita sa likod ng entablado?

Ang masalimuot na kuwento ni Efren Reyes ay patuloy na hinuhubog ng panahon—isang alamat na hindi lamang nakaukit sa mga tropeo at titulo, kundi sa mga alaala ng kahirapan, tiyaga, at tahimik na sakripisyo. At ngayon, sa muling pagbubukas ng mga lumang kuwento, tila muling pinapaalalahanan ang mundo na ang mga alamat ay hindi kailanman ganap na perpekto; sila ay produkto ng tagumpay, oo, ngunit higit sa lahat, ng mga sugat na hindi kailanman nakikita ng kamera.

Sa dulo, nananatiling nakatayo ang isang imahe: isang lalaking may hawak na cue stick, tahimik na nakatutok sa mesa, habang ang mundo ay nakatingin sa kanya na para bang may hawak siyang mahika. Ngunit sa likod ng bawat perpektong tira, naroon ang mga taon ng gutom, pagod, pagkawala, at pagpupunyagi—mga bagay na hindi kailanman kasabay na iniangat ng tropeo, ngunit siya mismo ang bumuhat habang patuloy na ginagawang sining ang laro ng bilyar.