Walisin ang Epal: Ang Laban ng Gobyerno Laban sa Kapal ng Mukha ng Politiko

So o mga sangkay! O na po, ang hinihintay nating lahat—isang malakas at tuwirang hakbang ng gobyerno laban sa mga epal sa ating bansa. Kung dati, tila napagkikitaan na lang natin ang kapal ng mukha ng ilang politiko sa kanilang pangalan sa proyekto, ngayon ay may malinaw na aksyon. Dalawang buwan na lang, sinabi ng gobyerno, para walisin ang lahat ng epal sa government projects!

Mga sangkay, isipin niyo: ilang dekada na nating nakikita ang mga pangalan ng mga mayor, konsehal, at kapitan na nakalagay sa ambulansya, tricycle, barangay hall, at mga tulda ng mga health center. Parang sinasabi: “Tingnan niyo! Ang pera ko ang ginamit dito.” At syempre, hindi nila iniisip na ito ay pondo ng taong bayan, hindi nila pera.

Isa sa nakaka-frustrate, mga sangkay, ay yung mga ambulansya. Maliit lang ang letra ng ‘ambulansya’, pero pinakamalaki ang pangalan ng mayor na nakasulat sa gilid. Anak ng tokwa, akala mo personal niyang binili! Oo, nakakasuka, pero ito ang realista na nakikita natin sa buong Pilipinas.

Kaya’t ngayong binigyan ng gobyerno ng hanggang dalawang buwan ang mga LGU para alisin ang mga pangalan sa proyekto, nagkaroon tayo ng malinaw na signal: tapos na ang panahon ng epalism! Ayon kay DG Secretary John Vick Rimulia, puwede umabot ng anim hanggang walong linggo bago ganap na makasunod ang lahat ng LGU sa buong bansa sa anti-epal policy.

Sangkay, isipin niyo: dalawang buwan lang para tanggalin ang arrogance at self-promotion ng politiko. Kung nakakita kayo ng larawan o pangalan sa proyekto, ambulance, o anumang gamit ng gobyerno na may naka-display na pangalan ng pulitiko, picturan at i-send. Oo, tama po, involve ang publiko sa monitoring, para masigurado na sumusunod ang mga LGU sa batas.

At huwag nating kalimutan, may mga LGU na maagang nakasunod sa patakaran. Halimbawa, si Mayor Vico Sotto ng Pasig City—matagal na niyang ginagawa ito. Ang iba tulad ni Isko Moreno ay nagsimula ring winalis ang epalism sa kanilang nasasakupan. Ipinapakita nito na kapag may disiplina, may resultang maayos, at nagiging inspirasyon sa iba pang lungsod at munisipyo.

Ngunit bakit nga ba napakahalaga ng hakbang na ito? Mga sangkay, simple lang: ang bawat proyekto, bawat ambulance, bawat tricycle ay pondo ng mamamayan, hindi ng politiko. Ang pagpapakita ng pangalan sa malalaking letra ay isang uri ng pandaraya sa pananaw ng publiko. Parang sinasabi: “Ang proyekto ko ito,” samantalang ang pinambili ay pondo ng bayan.

Nakakatuwang isipin, marami sa atin ay tuwang-tuwa lang sa maliit na ganitong mga detalye, pero sa katotohanan, malaki ang epekto ng epalism sa culture ng gobyerno. Ito ay nagpo-promote ng corruption at self-interest sa halip na serbisyo sa tao.

Ngayon, may two-month deadline ang LGU para alisin ang lahat ng pangalan sa government projects. Saan ba tayo ngayon? Kung simula February, tapos ang deadline sa April. Pagdating ng April, lahat ng epal ay dapat nawala. Kung may makikita pa rin, ang mga opisyal ay posibleng maharap sa kaso, suspensyon, o administrative sanction.

Mga sangkay, hindi lang ito simpleng paglilinis ng pangalan. Ito ay pagpapakita ng respeto sa pera ng bayan, pagpapanatili ng transparency, at pagkakaroon ng accountability sa bawat lokal na pamahalaan.

At syempre, hindi lahat ng LGU ay pare-pareho ang compliance. Kaya, importante na ang publiko ay maging mata at tenga ng gobyerno. Kung nakakita kayo ng epal sa ambulansya, barangay hall, tricycle, o anumang kagamitan ng gobyerno—picturan, i-send, at i-report. Sa ganitong paraan, ang tunay na layunin ng anti-epal policy ay maisakatuparan.

Nakakatuwang tandaan, may mga LGU na matagal nang nakikisunod. Sila ang nagiging halimbawa. Si Vico Sotto, sa Pasig City, ay matagal nang nagsasagawa ng anti-epal initiatives. Si Isko Moreno, sa Maynila, ay nagsimula ring tanggalin ang self-promotion sa government properties. Ang kanilang aksyon ay nagpapakita na may posibilidad para sa pagbabago sa ating pamahalaan.

Ngunit mga sangkay, huwag tayong magkamali. Hindi ito simpleng cosmetic change. Ang pag-alis ng pangalan at larawan sa government projects ay simbolo ng isang mas malaking laban laban sa kapangyarihan ng pulitiko. Isang laban para sa democracy, transparency, at karapatan ng mamamayan.

May isa pang layer dito: ang engagement ng publiko. Sa pamamagitan ng pagsusuri at pag-report sa mga epal, ang ordinaryong mamamayan ay nagiging aktibong bahagi ng gobyerno. Hindi lang nakaupo at nanonood, kundi nagiging bantay at tagapagtanggol ng pera at proyekto ng bayan.

At, siyempre, ang pinaka-kapansin-pansin, mga sangkay, ay ang simbolismo nito sa moralidad ng pamahalaan. Kapag naalis ang epalism, mas nagiging serbisyo-oriented ang mga opisyal. Hindi na sila naglalagay ng pangalan para sa kanilang personal na glory, kundi para sa kapakanan ng publiko.

Sa huli, ang dalawang-buwan na deadline ng gobyerno ay isang malaking hakbang. Ito ay paalala sa lahat ng LGU at opisyal: ang pondo ng bayan ay para sa serbisyo, hindi para sa sariling kapangyarihan o pangalan. Ang bawat ambulance, tricycle, tulda, o barangay hall ay dapat magpakita ng serbisyo at hindi self-promotion.

Mga sangkay, tandaan natin: kapag naalis ang epalism, mas lalalim ang tiwala ng mamamayan sa gobyerno. Ang transparency ay nagbibigay daan sa isang mas responsable at accountable na pamahalaan. Ang bawat LGU na sumusunod ay nagiging inspirasyon sa iba pang lungsod at munisipyo, at sa huli, lahat tayo ang nakikinabang.

Kaya sa mga nakakita ng epal sa kanilang lugar, huwag matakot. Picturan, i-send, i-report. Ang bawat maliit na aksyon ay malaking tulong para sa pagbabago ng ating bansa.

At sa wakas, mga sangkay, isang paalala: ang laban kontra epalism ay hindi simpleng cosmetic change lang, kundi isang hakbang patungo sa mas malinis, mas tapat, at mas responsableng pamahalaan. Sa pamamagitan ng pakikilahok ng publiko at disiplina ng LGU, maipapakita natin na ang pera ng bayan ay para sa tao, hindi para sa kapangyarihan ng iilan.

Bunyog! Halikan na kasama ka! Kapag buklod, may pag-asa! Luzon, Visayas, Mindanao, isa ang pananaw! Sa bagong Pilipinas, ang bunyog ay isigaw: Bunyog, bunyog, bunyog!