Kinukuyog si Marcoleta: Ang Kontrobersiya sa Kalayaan Island Group

Mga sangkay, heto na naman tayo sa pinakabagong eksena ng politika sa bansa. Sa gitna ng West Philippines Sea, isang pangalan ang biglang kinukuyog ng buong bansa—si Senador Rodante Marcoleta. Oo, tama ang narinig ninyo. Halos buong Pilipinas, mula Luzon hanggang Mindanao, tila nag-aalboroto laban sa kanya. Pero ano nga ba ang dahilan?

Sa pinakabagong pagdinig ng Commission on Appointments, may kontrobersyal na pahayag si Marcoleta: tila isinusulong niya ang pamimigay ng Kalayaan Island Group. Oo, mga sangkay, narinig ninyo nang tama. Pahayag niya umano, dapat bitawan na lang ang mga isla para sa mas madaling pamamahala, dahil ayon sa kanya, nakabase lang sa Exclusive Economic Zone (EEZ) ng Pilipinas ang mga teritoryong iyon.

Ngunit dito nagsimula ang galit ng publiko. Ang Kalayaan Island Group, lalo na ang Pag-asa Island, ay may mga nakatatirang Pilipino. Halos apat na raang residente ang nagtataguyod ng kanilang araw-araw na buhay, nakaharap sa banta ng mga barko ng ibang bansa, at pinagyayaman ang kanilang komunidad. At ngayon, may senador na tila binabalewala ang kanilang sakripisyo, ang kanilang buhay, at ang kanilang karapatan bilang mga mamamayan ng Pilipinas.

Ang mga eksperto ay pinalagan ang pahayag ni Marcoleta. Mali raw ang kanyang paliwanag—ang EEZ ay hindi basehan para isuko ang isang teritoryo. Matagal na anila itong inukupa at kinilala bilang bahagi ng bansa, batay sa mga batas at dekretong pangnasional. Pahayag ng dating Supreme Court Justice Antonio Carpio, “You’re following the Chinese position. Dapat mag-register ka as a foreign agent.” Isang matinding paratang sa isang senador: tila inuulit niya ang posisyon ng isang banyagang bansa laban sa sariling bayan.

At dito lumalabas ang misteryo at tensyon: bakit tila pumapabor ang senador sa panig ng iba, imbes na ipaglaban ang karapatan ng mga Pilipino sa kanilang teritoryo? Ang kanyang pahayag ay nagdulot ng matinding galit—hindi lamang sa mga taga-Pag-asa, kundi sa buong Pilipinas. Ang mga bayani natin, na nagbuwis ng buhay para sa kalayaan, ay tila pinagtatawanan sa kanyang desisyon.

Ayon sa mga batas, malinaw ang saklaw ng Pilipinas sa Kalayaan Island Group:

Presidential Decree 1596 – nilagdaan ni dating Pangulong Ferdinand Marcos, nagdeklara ng Kalayaan Island Group bilang teritoryo ng Pilipinas.

Republic Act 9522 – Archipelagic Baseline Law, na kinikilala ang maritime zones ng bansa.

Republic Act 1264 – Philippine Maritime Zones Act, na nagtatalaga ng maritime jurisdiction sa mga teritoryo ng Pilipinas.

2016 Arbitral Award – nagpapatibay sa posisyon ng Pilipinas laban sa China sa West Philippines Sea.

Lahat ng ito ay malinaw: ang Kalayaan Island Group ay atin, bahagi ng teritoryo, at pinagtibay ng batas at internasyonal na komunidad. Ngunit sa pahayag ni Marcoleta, tila baga nilalabag niya ang lahat ng ito, at inuulit ang posisyon ng China, na labag sa interes ng bansa.

Ang mga taga-Pag-asa ay naglabas ng kanilang opinyon: “We were offended. Ano ang silbi ng bayan namin? Ano ang silbi ng aming mga anak?” Galit na galit ang mga residente, dahil ang kanilang buhay ay araw-araw na nakaharap sa banta ng ibang bansa. At ngayon, may senador na tila binabalewala ang kanilang sakripisyo.

Hindi rin napalampas ni Senador Panfilo Lacson ang pahayag ni Marcoleta. Mali ang sinabi nito. Ang Kalayaan Island Group at Pag-asa Island ay bahagi ng barangay, ng munisipalidad ng Palawan. Pitong isla at dalawang bahura, mahigit 88 hectares, at may nakatatirang apat na raang residente. Ang buhay nila ay tunay, hindi biro, at hindi puwedeng ipagsawalang-bahala sa pahayag ng isang senador.

Dagdag pa rito, binanggit ni Marcoleta ang “economic zone” bilang basehan ng kanyang argumento. Mali ito, ayon sa mga eksperto. Ang EEZ ay saklaw lamang sa 200 nautical miles mula sa archipelagic baseline, ngunit ang Kalayaan Island Group ay matagal nang na-occupy at kinilala bilang teritoryo ng Pilipinas. Malinaw, malinaw, at hindi puwedeng balewalain.

Sa kabila ng kontrobersiya, patuloy na hinihingi ng publiko ang linaw mula kay Marcoleta. Patuloy ang galit ng tao, at patuloy ang pagtutok ng media sa bawat kilos at salita ng senador. Ang kanyang pahayag ay nagbunsod ng isang resolusyon na ipatanggal sa record ng Senado ang kanyang sinabi. Isang malinaw na hakbang upang ipakita na ang bansa ay hindi magpapabaya sa sariling teritoryo.

Ngunit ang misteryo ay nananatili: bakit tila iba ang iniisip ni Marcoleta? Bakit tila inuulit ang posisyon ng banyagang bansa? Bakit tila nakaligtaan ang sakripisyo ng mga Pilipino sa Pag-asa Island? Ito ang mga tanong na bumabalot sa kanyang desisyon, at naglalagay sa kanya sa gitna ng kontrobersiya.

Ang galit ng publiko ay malinaw. Sa social media, sa radyo, sa TV, lahat ay nagbubunyi at nag-aalboroto. “Anong klaseng kahibangan ito?” sabi ng marami. “Ano ang ibig sabihin ng pamimigay ng ating teritoryo?” Ang tanong ay hindi biro, at ang sagot ay dapat malinaw.

Sa huli, mga kababayan, ang pahayag ni Marcoleta ay nagbigay-daan sa masusing diskurso: ang kalayaan, ang teritoryo, at ang karapatan ng bawat Pilipino ay hindi puwedeng ipagpalit. Ang Kalayaan Island Group ay hindi lamang lupa; ito ay simbolo ng kasaysayan, ng sakripisyo, at ng soberanya ng Pilipinas. At sa bawat pahayag, bawat galaw, bawat debate sa Senado, ang katotohanan at integridad ay dapat panatilihin.

Bunyog, halik na kasama ka. Kapag buklod ang bansa, may pag-asa. Luzon, Visayas, Mindanao—isa ang pananaw. Sa bagong Pilipinas, ang Kalayaan Island Group ay atin, at ang bawat Pilipino ay may karapatang ipaglaban ito. Bunyog, bunyog, bunyog!