Oil Crisis o Price Disruption? Ang Tunay na Sitwasyon sa Likod ng Pagtaas ng Presyo ng Langis

Tahimik ang umaga, ngunit sa likod ng katahimikan, may matinding usapin ang bumabalot sa bawat Pilipino. Ang presyo ng langis ay patuloy na tumataas. Ang mga mata ng publiko ay nakatuon sa Malakanyang, naghahanap ng katiyakan at kasagutan. “Oil crisis!”—ang salitang ito’y bumabalot sa hangin sa bawat balita, bawat radyo, bawat online forum. Ngunit ano nga ba ang totoong nangyayari? Ito ba ay krisis, o simpleng price disruption lamang?

Sa kabila ng naririnig na mga balita, malinaw ang pahayag ni Secretary Sharon Garin ng Department of Energy (DOE). Sa kasalukuyan, hindi pa kinikilala ng pamahalaan na may oil crisis sa bansa. Bakit? Dahil kumpleto at sapat ang supply ng langis. Hindi tayo nanganganib na mawalan ng produktong petrolyo sa bansa, at ang pamahalaan ay nagpupursigi upang matiyak na walang patid sa supply. Sa simpleng salita, sapat ang suplay, kaya’t hindi ito maituturing na krisis sa supply.

Ngunit ang sitwasyon ay kumplikado. Ang presyuhan, o price disruption, ay naroroon, at ito ay bunga ng pandaigdigang tensiyon sa Middle East. Ang digmaan at hindi tiyak na sitwasyon sa rehiyon ay nagdudulot ng pagtaas ng presyo sa pandaigdigang merkado. Kaya’t kahit may sapat na supply sa Pilipinas, nararamdaman pa rin ng bawat motorista at mamimili ang epekto ng pagtaas ng presyo ng langis sa kanilang bulsa.

Sa isang ambush interview sa Bataan, binanggit mismo ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. ang terminong “oil crisis,” at maraming mamamahayag ang nagtanong: bakit mayroong salitang “crisis” kung sapat naman ang supply? Ayon kay Secretary Garin, ang tinutukoy ng Pangulo ay ang krisis sa Middle East, hindi ang sitwasyon ng Pilipinas. Ang mensahe: ang bansa ay bahagi ng pandaigdigang merkado at apektado ng global oil price surge, ngunit sa loob ng ating hangganan, pinipigilan ng pamahalaan ang krisis sa supply.

Dito pumapasok ang aspeto ng deregulated oil industry sa Pilipinas. Sa ilalim ng RA 8479, ang presyo ng langis sa bansa ay batay sa prevailing international benchmark prices, kagaya ng mean of Platts Singapore (MOPS). Kaya kahit ang oil companies ay may imbentaryo ng langis na nakuha sa mas mababang presyo, ang kasalukuyang presyo sa bomba ay nakadepende sa pandaigdigang merkado. Ito ang dahilan kung bakit nararamdaman natin ang pagtaas ng presyo kahit na may sapat na suplay.

Maraming mamamayan ang nag-aalangan: tila ba mataas ang presyo ng gasolina na hindi tumutugma sa supply. Ito ang tinatawag ng DOE na price disruption—ang presyo ay nagbabago base sa pandaigdigang kalakaran, hindi sa kasalukuyang imbentaryo lamang. Hindi ito krisis, ngunit isang hamon na kinakailangang tugunan ng pamahalaan.

Sa harap ng ganitong sitwasyon, ipinakita ng pamahalaan ang agarang aksyon. Nakikipag-negosasyon ang DOE para makapag-angkat ng 440,000 barrels ng fuel, at may karagdagang 600,000 barrels na nasa pipeline. Ang layunin: tiyakin na patuloy ang suplay ng langis at hindi maapektuhan ang mamamayan. Hindi lamang ito simpleng logistics; ito ay stratehiya upang mapanatili ang katatagan ng bansa sa gitna ng pandaigdigang krisis.

Hindi rin nag-iiwan ng detalye ang Malakanyang. Pinangunahan ng Pangulo ang koordinasyon sa iba’t ibang ahensya—DOE, DSWD, Department of Agriculture, at iba pa—upang matiyak na may sapat na tulong para sa mga apektado. Ang cash assistance para sa mga public utility drivers, halimbawa, ay ibinibigay sa tranches upang matulungan ang mga direktang naaapektuhan ng pagtaas ng presyo ng langis. Ito ay konkretong hakbang na nagpapakita ng malasakit ng pamahalaan sa bawat Pilipino.

Maraming kritiko ang nagtanong: “Bakit tila minamaliit ng pamahalaan ang sitwasyon?” Ngunit malinaw ang paliwanag ni Secretary Garin: hindi nito binabalewala ang epekto sa presyo, ngunit nais nitong ipakita na kontrolado ang supply, kaya’t hindi pa maaaring tawaging krisis ang sitwasyon. Sa madaling salita, may “oil crisis” sa Middle East, ngunit price disruption lamang sa ating bansa—isang pagkakaiba na kailangang maunawaan ng publiko.

Sa kabilang banda, pinanatili ng pamahalaan ang kahandaan para sa anumang pagbabago. Nakatayong handa na ang crisis management team, na ipinapinal na lamang ang pormal na dokumento upang simulan ang kanilang operasyon. Ito ay patunay na proactive ang gobyerno, hindi lamang nagre-react sa mga pangyayari.

Isa pang aspeto ng hamon ay ang epekto ng pagtaas ng presyo sa pang-araw-araw na gastusin. Maraming mamamayan, lalo na ang mga drayber at maliliit na negosyo, ang nagrereklamo na ang cash subsidy na Php5,000 ay kulang para matugunan ang dagdag na gastusin. Kaya naman, ayon sa DSWD at sa utos ni Pangulo Marcos Jr., magkakaroon pa ng karagdagang ayuda, na ipapamahagi sa tranches upang mapadali ang distribusyon at mapabilis ang pag-abot sa mga nangangailangan.

Sa kabila ng lahat, malinaw ang mensahe ng pamahalaan: ang Pilipinas ay hindi walang kakayahan. Sapat ang suplay, may planong pamahalaan ang epekto ng pandaigdigang pagtaas ng presyo, at may mekanismo upang matulungan ang mamamayan. Ang sitwasyon ay seryoso, ngunit hindi pa ito krisis sa bansa. Ito ay isang pagsubok, isang hamon na kailangan nating harapin ng sama-sama.

Ang tanong ngayon: kailan natin masasabi na may oil crisis na tayo? Ayon sa DOE, ito ay kapag ang supply ay hindi na sapat, at ang mamamayan ay aktwal na naaapektuhan sa kakulangan ng produktong petrolyo. Sa ngayon, malinaw: kontrolado ang supply, may sapat na imbentaryo, at may tulong para sa mga apektado. Kaya’t ang tamang termino ay price disruption, hindi krisis.

Sa huli, ang sitwasyon ay naglalaman ng aral: ang global events, kagaya ng digmaan sa Middle East, ay may direktang epekto sa ating bansa. Ngunit sa tamang koordinasyon, pamumuno, at aksyon, ang bansa ay kayang labanan ang epekto nito. Ang transparency ng pamahalaan, ang agarang hakbang sa tulong, at ang proactive na crisis management ay nagbibigay tiwala sa publiko na may solusyon at may direksyon ang gobyerno.

Sa bawat litro ng gasolina na binibili, sa bawat pamasahe ng jeepney, sa bawat galaw ng ekonomiya, naroroon ang katotohanan: may price disruption, may pandaigdigang hamon, ngunit may gobyerno na kumikilos upang hindi maramdaman ng mamamayan ang buong epekto. Ang responsableng pamumuno, malinaw na komunikasyon, at agarang aksyon ang sandata ng bansa laban sa anumang krisis.

Ang kasaysayan ay magsusulat: sa gitna ng global oil crisis, ang Pilipinas ay nanatiling matatag. Hindi tayo nagpapadala sa takot o hype. May plano, may aksyon, at may malasakit. Ang bawat Pilipino ay may dahilan upang manatiling matatag, maging maalam, at makiisa sa hakbang ng pamahalaan. Hindi pa ito oil crisis, ngunit isang mahalagang paalala na sa bawat hamon, ang tamang pamumuno at pagkakaisa ng mamamayan ang magdadala ng tunay na seguridad at pag-asa.