Bastos, Manyak, at Politika: Ang Kaso ni Bong Suntay

Magandang umaga, mga kababayan! Muli tayong nagbabalik sa Batang Maynila para sa pinakabagong balita na sumabog sa buong bansa—isang balita na pumukaw sa damdamin, nagpatindig ng buhok, at nagpahiwatig na hindi lahat ng nasa kapangyarihan ay karapat-dapat sa tiwala ng mamamayan. Ngayon, nakatuon ang ating atensyon kay Representative Bong Suntay, isang kongresista mula sa Quezon City, na kasalukuyang nakasuhan ng ethics complaint ng Gabriela Women’s Party at iba pang mga tagapagtanggol ng karapatan ng kababaihan.

Ang isyung ito ay hindi basta-basta. Ito ay nag-ugat sa kanyang bastos at manyak na pahayag sa hearing ng House Justice Committee tungkol sa impeachment complaint laban kay Sarah Duterte. Nakita ng publiko kung paano niya ginamit ang kanyang posisyon para protektahan ang isang matataas na opisyal, at kung paano niya ipinakita ang kanyang mala-bastos na pananaw sa kababaihan. Sa kabila ng pagiging abogado niya sa impeachment proceedings, ang kanyang kilos ay nagbukas ng pinto sa galit at pagkabigla ng marami.

Ayon sa ulat ng ABS-CBN at ng Philippine Commission on Women, malinaw na may pagtataksil sa tiwala ng publiko at paglabag sa ilang batas ang mga pahayag ni Suntay, partikular ang tungkol sa kilalang artista na si Anne Curtis. Ipinakita rito ang kakulangan niya sa respeto, hindi lamang sa kababaihan kundi pati sa moralidad na inaasahan sa isang pampublikong opisyal.

Dahil dito, humingi ng hustisya ang Gabriela at iba pang women’s rights advocates. Nagsampa sila ng formal ethics complaint laban kay Suntay sa House Committee on Ethics and Privileges. Ang paglabag ay malinaw: lumalabag siya sa Republic Act 11313 (Safe Spaces Act), Republic Act 9710 (Magna Carta of Women), at Republic Act 6713 (Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees). Bukod pa rito, nilabag niya ang international treaty na Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women.

Ngunit mas nakakabigla pa, ayon sa mga saksi, ang asawa ni Bong Suntay ay tumawa lamang sa ginawa ng kanyang asawa. Ang konsentidor na reaksyon ng misis ay nagpapakita ng isang pamilya na tila walang malasakit sa dignidad ng kababaihan. Ang ganitong uri ng pag-uugali ay nagdulot ng galit at pagkabigla sa publiko, lalo na sa mga netizens na nakakita ng insidente.

Samantala, ipinapakita ng balita na kahit muntik nang matalo si Suntay sa halalan ng Fourth District ng Quezon City, nakabalik siya sa paminsang 200 boto lamang ang lamang sa kanyang kalaban. Dito makikita ang kapangyarihan ng political machinery at ng patronage politics—paano ang isang politiko na may mahinang performance ay muling nakabalik sa puwesto dahil sa suporta ng malalakas na pwersa.

Ngunit ano nga ba ang dahilan ng kanyang pag-uugali? Ayon sa ilang eksperto, may utang na loob si Suntay kay Sarah Duterte at sa kanyang pamilya. Ipinakita niya ang kanyang walang sawang pagtatanggol, sa kabila ng kanyang pribadong paniniwala o reputasyon. Sa katunayan, siya lamang ang kongresistang bumoto ng “no” sa lahat ng impeachment motions, ipinapakita ang kanyang matibay na aliping-pulitika sa pabor ng nakatataas.

Dito nagiging malinaw ang koneksyon ng politika at personal na moralidad. Ang isang pulitiko ay hindi lamang inaasahan na maglingkod sa publiko; siya rin ay inaasahan na magpakita ng respeto at integridad. Ngunit sa kaso ni Suntay, ang kanyang mga aksyon ay malinaw na nagpapakita ng kabaligtaran: bastos, walang respeto, at tila sinasadyang magpakita ng kapangyarihan sa maling paraan.

Mas nakakadismaya pa, pinapalakas ng kanyang partido at political allies ang kanyang depensa, pinipilit itanggi ang kanyang pagiging DDS o diehard supporter ng Duterte. Ngunit ang kanyang mga aksyon, hindi salita, ang nagsasabi ng katotohanan. Ang kanyang pagbabalik sa puwesto, kahit may mahinang performance noong pandemya, ay patunay na sa politika sa Pilipinas, minsan ay mas malakas ang patronage kaysa sa kakayahan at moralidad.

Dahil dito, nananawagan ang publiko sa mga alternatibong kandidato, gaya ni Mayor Joy Belmonte, na tumakbo bilang kongresista upang wakasan ang ganitong uri ng pamumuno. Ang mga kababayan ay naniniwala na kailangan ng pagbabago, hindi lamang sa posisyon kundi sa paraan ng pamumuno—isang lider na may respeto sa batas, sa kababaihan, at sa karapatan ng mamamayan.

Hindi lamang ito kwento ng isang bastos na politiko. Ito ay kwento ng lipunan na humihingi ng hustisya, ng kababaihan na ayaw palampasin ang pang-aabuso, at ng mamamayan na nais makita ang tunay na integridad sa politika. Sa ganitong paraan, ang kaso ni Bong Suntay ay nagiging simbolo ng mas malawak na laban para sa karapatan, respeto, at accountability sa ating lipunan.

Sa huli, ang tanong ay: sapat na ba ang legal na hakbang laban kay Suntay para itama ang mali, o kailangan na rin nating itaas ang kamalayan ng publiko upang hindi na maulit ang ganitong pangyayari? Sa bawat ethics complaint, sa bawat imbestigasyon, at sa bawat boto ng mamamayan, ipinapakita natin na ang bastos na kilos sa politika ay hindi pinapayagan.

Mga kababayan, ang laban ay patuloy. Ang kaso ni Bong Suntay ay paalala na kahit ang mga may mataas na posisyon ay kailangang sumunod sa batas at moralidad. Ang hustisya para kay Anne Curtis, para sa kababaihan, at para sa lipunan, ay hindi dapat mapako lamang sa salita. Kailangang magpakita tayo ng aksyon, paninindigan, at determinasyon na protektahan ang tama at iwaksi ang mali.

Sa pagtatapos, ang sanaysay na ito ay hindi lamang update. Ito ay hamon sa lahat na maging mapanuri sa mga lider, maging matapang sa pagtindig para sa tama, at huwag hayaang ang bastos at manyak na pamumuno ay maging karaniwan. Ang kababaihan, ang publiko, at ang lipunan ay may karapatang humingi ng respeto, integridad, at hustisya—at hindi ito dapat ipagkait ng sinuman, gaano man kalakas o kapangyarihan ang nasa kanyang kamay.