UMANONG ₱175 MILYON, CONFIDENTIAL FUNDS AT MGA “18 ORAS NA DISPOSAL”: SALAYSAY NG ISANG TESTIGO NA YUMANIG SA KASONG PINANSYAL NA MAY KINALAMAN SA MGA MALALAKING PANGALAN SA PAMAHALAAN

Isang bagong salaysay ang muling nagpasiklab ng kontrobersiya sa isyu ng umano’y malalaking transaksyon ng pera na sinasabing may kaugnayan sa confidential funds at mga operasyon noong nakalipas na mga taon, kabilang ang usapin ng 2022 elections at mga sumunod na diskusyon sa Kongreso. Sa gitna ng mga pagdinig at ulat, lumutang ang isang detalyadong pahayag ng isang dating aktor sa transportasyon ng pera na naglahad ng umano’y paggalaw ng daan-daang milyong piso—kabilang ang ₱175 milyon na sinasabing nagmula sa pribadong usapan ng mga konektadong indibidwal, at isa pang ₱100 milyon na sumunod na transaksyon na iniugnay sa mga direktiba ng mga personalidad sa politika.

Sa salaysay, inilahad ang isang serye ng kaganapan kung saan ang pera ay umano’y idineliver, inilipat, at mabilis na naipamahagi sa loob ng maikling panahon. Ang pinaka-nagpasiklab ng diskusyon ay ang pahayag na ang ₱125 milyon na confidential funds ng Office of the Vice President noong huling bahagi ng 2022 ay hindi umano naubos sa loob ng 11 araw gaya ng unang lumabas na impormasyon, kundi sa loob lamang ng “18 hanggang 24 oras,” ayon sa isang testigo na nagsasabing siya mismo ang nakakita ng aktwal na paghawak ng mga bag ng pera.

Sa gitna ng mga pahayag na ito, muling nabuksan ang masalimuot na usapin tungkol sa transparency ng confidential funds—isang uri ng pondo na likas na mahirap i-trace dahil sa limitadong dokumentasyon at seguridad. Ayon sa testigo, ang kanyang papel ay simpleng “transport at execution” lamang ng utos: kunin ang pera, ihatid sa mga itinalagang lokasyon, at tapusin ang misyon nang walang tanong kung saan ito nagmula o kung paano ito gagamitin. “Hindi mo tatanungin kung blood money ba o drug money,” ayon sa kanyang binigyang-diin sa salaysay, na nagpapakita ng kultura ng blind compliance sa loob ng mga operasyong may mataas na seguridad at sensitibidad.

Sa mas detalyadong kuwento, sinabi ng testigo na nagkaroon ng serye ng delivery operations noong Disyembre 2022, kung saan apat na duffle bags umano ang ipinasok sa magkakahiwalay na biyahe. Isa sa mga biyahe ay papunta sa Cabuyao, Laguna, habang ang iba ay sa Timog, Maynila, at iba pang hindi pinangalanang lokasyon. Ang operasyon ay umano’y isinagawa sa loob ng dalawang magkasunod na araw, gamit ang convoy at mahigpit na seguridad. Ayon pa sa kanya, hindi ito karaniwang biyahe dahil may armadong proteksyon at koordinasyon ng ilang indibidwal sa loob ng grupo.

Ang mas nakakagulat sa salaysay ay ang claim na ang mga pera ay “na-dispose” o naipamahagi sa loob lamang ng 18 hanggang 19 oras, kontra sa opisyal na diskusyon na nagsasabing umabot ito ng 11 araw. Ang pagkakaibang ito ng timeline ang naging sentro ng pagtatalo sa mga nakaraang pagdinig, at nagbukas ng tanong kung paano talaga mino-monitor ang galaw ng confidential funds sa antas na hindi dumadaan sa tradisyunal na auditing trail.

Sa isang bahagi ng testimonya, binanggit din ang umano’y pag-uugnay ng mga transaksyon sa mga kilalang personalidad, kabilang ang mga pahayag na may koneksyon sa kampanya noong 2022 na may kinalaman kay Vice President Sara Duterte at sa mga sinasabing pondo mula sa mga pribadong donor o intermediaries. Sa kabilang banda, binanggit din ang pangalan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte bilang isa sa mga umano’y sangkot sa koordinasyon ng ilang transaksyon, bagama’t ang mga ito ay nananatiling alegasyon at bahagi ng testimonya na hindi pa napatutunayan sa korte.

Ayon sa testigo, may mga pagkakataon umano na ang mga pondo ay hindi na dumadaan sa malinaw na proseso ng deposito o withdrawal. Sa halip, sinasabi niyang may mga pagkakataon na “ready na ang pera sa bangko” pagdating niya, at pipirma na lamang siya sa dokumento bago ito ilabas. Ang ganitong sistema, kung totoo, ay nagpapakita ng isang uri ng financial flow na hindi dumaraan sa karaniwang audit transparency—isang bagay na nagiging sentro ng imbestigasyon sa mga usaping may kinalaman sa anti-money laundering concerns.

Mas lalong lumalim ang isyu nang banggitin ang umano’y pagkakaroon ng iba’t ibang bank accounts sa pangalan ng testigo, kabilang ang China Bank, Land Bank, at Metrobank. Ayon sa kanya, may mga account number at checkbook na umiiral sa kanyang pangalan, ngunit ang aktwal na kontrol sa pera ay hindi umano niya ganap na hawak. Sa halip, sinasabi niyang siya ay bahagi lamang ng isang mas malawak na operasyon kung saan ang pera ay dumadaloy mula sa hindi niya direktang pinagmumulan.

Ang isa pang mahalagang bahagi ng salaysay ay ang umano’y pagpayag ng testigo na mag-sign ng bank waiver upang mabuksan ang kanyang mga account para sa imbestigasyon. Ayon sa kanyang pahayag, ito ay upang maipakita ang tunay na daloy ng pera—kung may milyon-milyong piso nga bang pumasok at lumabas sa kanyang pangalan. Ito ay posibleng magbigay-liwanag sa imbestigasyon ng mga otoridad, lalo na kung may mga transaksyon na hindi maipapaliwanag ng deklaradong kita.

Sa kasalukuyan, patuloy ang pagsusuri ng mga komite ng Kongreso, kabilang ang mga pagdinig ng Quad Committee na tumutok sa umano’y irregularidad sa confidential funds at mga insidente ng extra-judicial killings na naiugnay sa mga nakaraang administrasyon. Ang mga testimonya na tulad nito ay nagiging bahagi ng mas malawak na puzzle na sinusubukang buuin ng mga mambabatas at imbestigador—isang puzzle na may kinalaman sa pera, kapangyarihan, at accountability.

Samantala, nananatiling tahimik ang ilang panig na binabanggit sa mga salaysay, at wala pang opisyal na ebidensya na nagsasaad ng direktang pananagutan ng mga nabanggit na personalidad sa mga alegasyon. Sa ilalim ng batas, ang lahat ng ito ay nananatiling mga paratang hanggang mapatunayan sa tamang proseso ng hukuman.

Ngunit sa mata ng publiko, ang ganitong klase ng testimonya ay nagdadagdag ng tensyon at pagdududa sa sistema ng paggasta ng confidential funds—isang sistema na matagal nang pinagtatalunan dahil sa likas nitong pagiging lihim. Ang tanong ngayon: hanggang saan ang hangganan ng confidentiality, at kailan ito nagiging puwang para sa posibleng abuso?

Sa dulo ng lahat ng ito, nananatiling nakabitin ang isang mas malaking tanong na patuloy na bumabagabag sa imbestigasyon: kung ang mga salaysay ng mga testigo ay magkakatugma sa bank records, dokumento, at independent verification, maaari bang mabuksan ang mas malalim na katotohanan sa likod ng umano’y milyun-milyong pisong galaw ng pera? At kung hindi, ilan pa bang ganitong mga testimonya ang lilitaw bago tuluyang mabuo ang buong larawan ng kontrobersiyang ito?

Habang papalapit ang mga susunod na pagdinig, isang bagay ang malinaw: ang isyu ng confidential funds at ang mga pangalan na nadadawit dito ay patuloy na magiging sentro ng pambansang usapan—isang usaping hindi lamang tungkol sa pera, kundi tungkol sa tiwala ng publiko sa mga institusyong dapat ay nagbabantay sa kaban ng bayan.