Kawalang Kilos at Kawalang Hustisya: Ang Ethics Complaint Laban kay Senator Chases Codero

Mga kababayan, ilang buwan na ang lumipas—anim, limang buwan na ba—mula nang inihain ang ethics complaint laban kay Senator Chases Codero. Mula Oktubre 2 hanggang ngayon, Marso 31, dalawang araw na lang at sasapit na ang Abril 2. At sa kabila ng mahabang panahon, wala pa ring malinaw na sagot. Wala akong nakukuhang case number, walang update, at parang naglaho na lang sa hangin ang ating reklamo.

Hindi ba nakakapanghinayang, mga kaibigan? Sa Senado, ang transparency ay tila isang salita lamang—isang konsepto na madaling kalimutan sa gitna ng politika at paboritismong pampulitika. Kung iniisip ninyo, “Bakit hindi nila pinapansin?”—ito na ang tunay na mukha ng ating pamahalaan. Hindi lang ito simpleng pagkaantala; ito ay kawalan ng respeto sa proseso at sa mamamayan na naghahangad ng hustisya.

Noong muling bumukas ang Kongreso noong Enero, sinabi ko na: “Enough is enough.” Kinasuhan ko na si Senator JV bilang tugon sa kawalang-aksiyon ng iba pang opisyal. Pagkatapos ng paghahain ng kaso, bigla na lang may aksiyon—isang linggo lang, nagkaroon ng hearing at naipamahagi ang rules sa Senado. Ngunit sa kabila nito, ang ating kaso—ang case number one—ay patuloy na naiiwan sa limbo. Sa bawat ulat, nagiging case number five na lang, at wala pa ring malinaw na progress.

Ang kawalan ng transparency at malinaw na proseso sa Senado ay hindi lamang nakakapanghinayang; ito ay nakakainis. Sa Congress, dalawang beses na na-disiplina si Congressman Barsaga, isang beses na na-suspend, ngunit ang ating reklamo ay tila napapabayaan lamang. Walang mabilis na aksiyon, walang malinaw na disposisyon. Napakaraming follow-ups ang ginawa, ngunit tila ang Senado ay isang lugar kung saan ang oras ay tumatakbo sa ibang dimensyon—ang hustisya ay palaging inaantala, at ang mga ordinaryong Pilipino ay palaging naiipit sa politika.

Hindi ko rin maikakaila na ito ay isang prosesong political. Ang ethics committee ay pinamumunuan ng mga senador na, sa kadalasan, ay hindi pamilyar sa tamang judicial na proseso. Nakaharap tayo sa mga politiko na bihasa sa pakikipag-negosasyon, sa pag-iwas sa responsibilidad, at sa pagprotekta sa kanilang kapwa. Hindi biro ang harapin sila, at alam kong kapag lumaban ka para sa tama, nakakaharap ka ng mas maraming hadlang kaysa sa inaasahan.

Ngunit ako ay handa. Nang pumasok ako sa prosesong ito, alam kong magiging mahirap. Alam kong haharapin ko ang mga senador na sanay sa mga pormalidad ngunit hindi sa hustisya. Alam ko rin na kahit mawala ang kaso, ang tunay na layunin ay naipapakita ang tamang paraan—kung paano dapat kumilos ang isang senador. Ito ang aking panalo, kahit walang pormal na desisyon.

Ang aking mensahe sa publiko ay malinaw: bilang mamamayan, tayo rin ay bahagi ng proseso. Ang Senado ay hindi lamang binubuo ng 24 senador; tayo rin ay “25th senator” dahil sa ating partisipasyon. Ang bawat reklamo, bawat follow-up, at bawat pagtatanong ay mahalaga. Hindi natin dapat hayaang ang karapatan natin sa transparency at hustisya ay masupil ng politika at kapangyarihan.

Ngunit ang tanong ay: bakit ganito katagal ang proseso? Baka nga iniintay ng ilang senador ang ruling ng COMELEC bilang basehan ng kanilang aksiyon sa ethics complaint. Ngunit ang COMELEC proceedings ay iba sa ethics committee proceedings. Ang ruling na pabor kay Senator Chases Codero sa COMELEC ay hindi dapat maging dahilan upang ipagpaliban ang aksiyon sa Senado. Ngunit tila iyon ang nangyayari—ang kaibahan ng dalawang proseso ay nawawala sa mata ng mga senador.

Sa kabila ng lahat ng ito, may liwanag sa dulo ng tunel. Kamakailan lamang, may positibong balita: inaprubahan ng Supreme Court ang pagtanggap sa petisyon upang i-review ang ruling ng COMELEC. Ito ay hakbang na nagbibigay pag-asa. Ipinapakita nito na kahit sa gitna ng kahinaan ng Senado sa mabilis na aksiyon, may institusyon na handang tumindig para sa hustisya.

Mga kaibigan, ang aral dito ay malinaw: ang politika sa Pilipinas ay puno ng balakid. Ang bawat reklamo laban sa mataas na opisyal ay mahirap, matagal, at minsan ay nakaka-frustrate. Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, ang pagkilos ng mamamayan ay mahalaga. Sa bawat follow-up, sa bawat petition, at sa bawat pagtatanong, ipinapakita natin na ang hustisya ay hindi dapat ipinagkakait—kahit gaano man kataas ang estado ng taong inakusahan.

Hindi biro ang lumaban sa sistema. Ngunit ang pakikipaglaban na may integridad ay higit pa sa pansamantalang panalo. Ang tunay na panalo ay ang pagpapakita kung paano dapat kumilos ang isang senador: may pananagutan, may transparency, at may malasakit sa publiko. Ang bawat aksiyon natin bilang mamamayan ay paalala sa kanila na hindi sila malaya sa pananagutan, at na ang hustisya ay hindi dapat inaantala ng politika.

Ngayon, habang nag-aantay tayo ng aksiyon sa Senate Ethics Committee, ipaalala natin sa ating mga sarili: ang laban na ito ay laban ng bawat Pilipino na naniniwala sa hustisya at accountability. Ang bawat reklamo ay bahagi ng mas malaking laban para sa integridad ng ating pamahalaan. Ang bawat hakbang, gaano man ito kabagal, ay mahalaga.

Kaya sa mga susunod na linggo at buwan, huwag tayong mawawalan ng pag-asa. Ang proseso ay mahirap, ngunit ang prinsipyo ay higit na mahalaga. Sa bawat hakbang na ginagawa natin, ipinapakita natin na ang kapangyarihan ay may limitasyon, at ang hustisya ay may tagapagtanggol—ang bawat Pilipino na handang tumindig para sa tama.

Sa huli, ang ethics complaint laban kay Senator Chases Codero ay simbolo ng pakikipaglaban ng mamamayan sa sistema ng politika. Ito ay paalala na kahit ang pinakamataas na opisyal ay hindi ligtas sa pananagutan. At kahit gaano man katagal, kahit gaano man kabagal ang proseso, ang tama ay kailanman hindi mawawala sa ating paningin.

Ang laban na ito ay laban ng integridad, laban ng transparency, at laban ng mamamayan. At sa bawat hakbang na ginagawa natin, sa bawat follow-up na ipinasok natin sa opisina ng Senado, ipinapakita natin na hindi natin papayagang ang hustisya ay maantala. Ito ang tunay na diwa ng demokrasya: ang mamamayan ay bahagi ng proseso, at ang kapangyarihan ay nararapat na may pananagutan.

Huwag tayong mawawalan ng pag-asa, mga kaibigan. Sa kabila ng kahinaan ng Senado, sa kabila ng politikal na balakid, ang ating boses ay may halaga. At sa bawat pagkakataon na ipinaalala natin sa kanila ang kahalagahan ng transparency at hustisya, ang ating panalo ay hindi lamang para sa isang reklamo, kundi para sa buong bayan.