“IMPEACHMENT DRAMA SUMIKLAB: Lakson, Galit na Galit kay Panelo—‘Hindi Kami Pusakal, Kami ang Huhusga sa Katotohanan!’”

Diretso na tayo sa punto. Walang paligoy-ligoy. Umiinit ang eksena sa politika matapos sumabog ang matinding palitan ng pahayag sa pagitan ng kampo ni dating Senador Ping Lacson at ni dating presidential spokesperson Atty. Salvador Panelo. Ang sentro ng bangayan: ang umano’y magiging kapalaran ni Vice President Sara Duterte sakaling humarap sa isang impeachment trial. Sa isang banda, kumpiyansa si Panelo—halos sigurado raw na maa-acquit ang bise presidente at apat lamang umano ang boboto para sa conviction. Ngunit sa kabilang banda, mariing pinabulaanan ito ni Lacson, sabay diin na walang sinuman ang maaaring manghula ng magiging desisyon ng Senado, lalo na kung hindi pa nailalatag ang mga ebidensya.

Ang naging pahayag ni Panelo na “apat na pusakal” lamang ang boboto laban kay Sara ang lalong nagpasiklab ng tensyon. Hindi ito pinalampas ni Lacson. Para sa kanya, hindi lamang ito isang simpleng opinyon—isa itong insulto sa integridad ng mga senador. “Bakit siya magsasalita para sa amin?” ang matinding banat ni Lacson. Idiniin niya na bawat senador ay may sariling isip, sariling paninindigan, at higit sa lahat, pananagutan sa publiko. Hindi raw maaaring pangunahan ang magiging desisyon ng impeachment court, lalo’t hindi pa nagsisimula ang pormal na paglilitis.

Sa gitna ng bangayang ito, isang mahalagang punto ang inilatag ni Lacson—ang tunay na hukom sa ganitong proseso ay hindi lamang ang Senado, kundi ang sambayanang Pilipino. Oo, ang mga senador ang uupo bilang hukom sa impeachment trial, ngunit ang bawat galaw nila ay sinusubaybayan ng publiko. Live, naka-telebisyon, at walang takas sa mata ng taumbayan. Sa bawat tanong, sa bawat boto, hinuhusgahan din sila ng mamamayan. Kaya kung malinaw ang ebidensya ngunit magdedesisyon pa rin ang isang senador na mag-acquit, hindi lamang ang akusado ang maaapektuhan—pati ang reputasyon ng mismong hukom.

Hindi ito haka-haka lamang. May batayan ang ganitong pananaw. Balikan natin ang kasaysayan. Sa impeachment trial ni dating Chief Justice Renato Corona, marami ang naniniwala noong una na siya ay maa-acquit. Malakas ang suporta, may impluwensya, at may mga kaalyado sa Senado. Ngunit nang lumabas ang matitibay na ebidensya—mga bank accounts, dolyar na deposito, at hindi maipaliwanag na yaman—nagbago ang ihip ng hangin. Isa-isang napaniwala ang mga senador. Sa huli, bumagsak si Corona sa botong 20-3. Isang malinaw na patunay na ang ebidensya, hindi politika, ang tunay na nagdidikta ng desisyon—lalo na kapag nakatutok ang buong bansa.

Ganito rin ang paalala ni Lacson: huwag magmadali sa konklusyon. Ang impeachment ay hindi laro ng numero, kundi laban ng katotohanan. Kung ang ebidensya ay matibay, kung ang mga testigo ay kapani-paniwala, kung ang mga dokumento ay hindi matitinag—kahit gaano kalakas ang impluwensya ng isang politiko, mahihirapan itong makaligtas. At kung pipiliin ng isang senador na ipikit ang mata sa katotohanan, siya ang unang huhusgahan ng publiko.

Hindi rin maikakaila ang papel ng politika sa usaping ito. Aminado si Lacson na ang mga senador ay mga pulitiko—may iniisip na reputasyon, may kinabukasang eleksyon, at may pananagutang politikal. Sa darating na 2028 elections, ang bawat boto nila sa isang posibleng impeachment trial ay maaaring maging batayan ng kanilang kapalaran. Isang maling hakbang, isang desisyong taliwas sa damdamin ng taumbayan, ay maaaring magdulot ng pagbagsak sa kanilang karera.

May precedent na rin dito. Sa panahon ni dating Pangulong Joseph Estrada, nagkaroon ng kontrobersya sa hindi pagbubukas ng isang mahalagang ebidensya—ang tinatawag na “envelope.” Maraming senador ang bumoto na huwag itong buksan, na nagdulot ng matinding galit mula sa publiko. Ang resulta? People Power. Pag-aalsa. At sa sumunod na eleksyon, marami sa mga senador na bumoto laban sa pagbubukas ng ebidensya ang natalo. Isang malinaw na babala: ang taumbayan ay hindi bulag, hindi bingi, at hindi nakakalimot.

Ganito rin ang maaaring mangyari kung sakaling magkaroon ng impeachment trial laban kay Sara Duterte. Kung ang ebidensya ay malinaw at matibay, at pipiliin pa rin ng ilang senador na mag-acquit, hindi malayong maulit ang kasaysayan. Ang galit ng publiko ay maaaring sumabog. Ang tiwala ay maaaring mawala. At ang mga pulitikong sangkot ay maaaring managot—hindi sa korte, kundi sa balota.

Samantala, hindi rin nakaligtas sa kritisismo ang pagiging kumpiyansa ni Panelo. Para sa maraming tagamasid, tila masyado siyang sigurado sa isang bagay na hindi pa naman nagsisimula. Ang ganitong uri ng pahayag ay maaaring magbigay ng maling impresyon—na tila may kontrol na sa magiging resulta ang isang kampo. Ngunit ayon kay Lacson, hindi ganito ang sistema. Ang impeachment trial ay isang proseso, hindi isang palabas na may nakasulat nang ending.

Sa gitna ng lahat ng ito, nananatiling bukas ang tanong: ano nga ba ang magiging kapalaran ni Sara Duterte kung sakaling humarap siya sa impeachment? Walang makapagsasabi. Hindi si Panelo, hindi si Lacson, hindi kahit sinong eksperto. Ang tanging makakapagdesisyon ay ang kombinasyon ng ebidensya, testimonya, at ang konsensya ng bawat senador.

Ngunit isang bagay ang malinaw—ang laban na ito ay hindi lamang para sa isang tao. Ito ay laban para sa kredibilidad ng sistema, para sa integridad ng Senado, at para sa tiwala ng sambayanang Pilipino. Sa huli, hindi lamang si Sara ang huhusgahan. Hindi lamang ang mga akusasyon ang titingnan. Kundi pati ang bawat senador—ang kanilang paninindigan, ang kanilang katapangan, at ang kanilang katapatan sa bayan.

Kaya sa mga susunod na araw, linggo, o buwan, isang bagay ang dapat tandaan ng lahat: sa larong ito ng kapangyarihan at katotohanan, walang permanenteng kakampi, walang siguradong panalo. Ang lahat ay nakasalalay sa lalabas na katotohanan. At sa mata ng publiko, iyon lamang ang magdidikta kung sino ang tunay na may sala—at kung sino ang karapat-dapat managot.

Sa dulo, tama si Lacson—huwag magsabi ng tapos hangga’t hindi pa nagsisimula ang laban. Dahil sa politika, gaya ng buhay, bilog ang mundo. At sa bawat pag-ikot nito, maaaring magbago ang lahat.