Mabigat na Update kay Duterte: Ang Lihim, Hustisya, at Pananagutan

Isang mabigat na balita ang sumabog kamakailan—isang update kay dating Pangulong Rodrigo Duterte na talaga namang magbibigay ng bigat sa dibdib ng mga nagmamahal sa kanya. Halika, kaibigan, pag-usapan natin. Isa itong balitang hindi mo gustong marinig, lalo na kung ikaw ay tagasuporta ng dating pangulo.

Isa sa mga unang ginawa ni Duterte nang maging alkalde ng Davao noong 1988 ay ang paglikha ng kilalang Davao Death Squad, o DDS. Tulad ng nakasaad sa prosecution pre-confirmation brief, personal niyang inutos sa mga miyembro ng squad na ang kanilang misyon ay patayin ang mga kriminal at mga pinaghihinalaang kriminal, kabilang ang drug users at dealers. Ang DDS ay nagpapatuloy sa kanilang operasyon hanggang sa kanyang termino bilang pangulo, mula 2011 hanggang 2016, na nagiging basehan ng mga kasong crimes against humanity na nakasaad sa count one ng ICC.

Hindi lang ito basta balita—isa itong babala. Mabigat at nakakabigla, lalo na sa mga tagasuporta. Ang plano at intensyon ni Duterte ay hindi lihim. Ibinahagi niya ito sa kanyang mga co-perpetrators at sa publiko sa maraming pagkakataon sa kanyang mga pahayag. Sa kanyang kampanya bilang pangulo, ipinahayag niya ang intensyon na neutralize ang lahat ng kriminal sa bansa, at ibinaba ang mga direktang utos sa militar at pulis: “I will order the military and the police to down the drug lords—the big ones—and kill them.”

Noong Marso 11, isang ordinaryong araw para sa karamihan, opisyal na inaresto si Duterte sa Pilipinas para sa kasong crimes against humanity. Ngunit huwag kang magkamali—hindi pa dito nagtatapos ang sakit. Sa mga sumunod na linggo, mas mabigat pa ang inilatag ng International Criminal Court. Ang orihinal na prosecutor, si Karim Khan, pansamantalang umatras, ngunit hindi ito nangangahulugang nag-atras ang kaso. Bagkus, ito ay pagbukas sa isang mas mapanganib na yugto ng laban.

Ngunit ngayon, may bagong pangalan na dapat bantayan: si Mommy Niang. Hindi siya ordinaryong prosecutor. Isa siyang deputy prosecutor ng ICC mula pa noong 2021, opisyal na nanum pa noong Marso 2022. Bago pa man siya humawak ng mga kasong internasyonal, siya ay haligi ng katarungan sa Senegal—Prosecutor General ng Court of Appeals sa St. Louis, Director of Criminal Affairs and Pardons sa Ministry of Justice, at trial attorney at mayistrado sa mga regional tribunal.

Sanay si Niang sa masalimuot na kaso, mula lokal hanggang pandaigdig. Hindi siya nangangapa. Ang kanyang katahimikan ay may bigat, at dala niya ang karunungan, karanasan, at prinsipyo. Isa siyang hukom, thinker, writer, at tagapagturo. Alam niya ang laro at alam niya kung paano tapusin ito nang maayos.

Hindi lamang sa salita, kundi sa gawa, si Duterte ay personal na nagbigay ng suporta—moral at pinansyal—sa mga direktang tagapagpatupad ng kanyang plano. Sa kanyang talumpati noong December 12, 2016, inamin niya mismo na siya ay nagmomotorsiklo upang hanapin ang mga kriminal upang patayin sila. Ang mga pagbabagong ito ay opisyal na naitala at itinuturing na accomplishments sa kanyang administrasyon, at ang mga ulat na ito ay pinasinungalingan ng mga police reports, na madalas kopya-kopya at gumagamit ng term na “nanlaban”.

Sa kamay ngayon ni Mommy Niang nakasalalay ang hinaharap ng kaso. At kung susuriin ang kanyang mga dating hawak na kaso, malinaw: hindi siya basta nagbibitiw kung walang hustisya at pananagutan na matatamo.

Habang papalapit ang Setyembre 23, 2025, ang araw ng kumpirmasyon ng paratang, tanong ng marami: may pag-asa pa ba si Duterte? O mas mabigat na ang ibubuhos sa kanyang dibdib? Ang mga tagasuporta niya, matatag man sa panlabas, ay nakataya sa isang laban na mas malalim kaysa sa kanilang inaakala.

Ayon sa mga insider, maraming tagapagpatupad ang nakakaramdam ng kumpiyansa sa kanilang mga aksyon dahil alam nilang hindi sila agad maaaresto. At ang ebidensya na ito ay tahimik na lumalakas sa harap ng ICC. Hindi ito palabas; ito ay isang taktikal na katahimikan—isang kumpiyansang may bigat at pananagutan.

Para sa mga Pilipinong umaasa na wala nang gulo, ito ay muling paggising. Ang pananagutan ay hindi kayang takbuhan; ang kwento ay hindi pa tapos. Ang International Criminal Court ay isang paalala na may batas na mas mataas kaysa sa makapangyarihang lider—may panginoong Hesus na hukom at tagapagligtas.

Sa gitna ng kaguluhan, Lucas 12:2-3 ay nagsasaad: “Walang natatago na hindi malalantad, at walang lihim na hindi mabubunyag. Kahit ang sinabi ninyo sa dilim ay maririnig sa liwanag, at ang ibinulong ninyo sa silid ay pagsisigawan sa mga bubungan.” Ang bawat kilos, salita, at sikreto ay haharap sa liwanag ng hustisya—maging ito man ay sa korte o sa trono ng langit.

Ang mga lihim, kahit hindi nahayag sa tao, ay haharap sa mata ng Diyos. Ang pagkilos ng ICC ay mabigat, ngunit ito rin ay paalala: ang hustisya ay hindi nagmumula sa galit, sigaw, o sariling kapangyarihan. Ang tunay na hustisya ay sa kamay ng Diyos, at ang kapatawaran ay inaalok sa bawat pusong handang magsisi.

Kaya sa gitna ng kontrobersya, si Panginoong Hesus ang ating sandigan. Hindi tayo tinuturuan ni Kristo na magtago ng katotohanan kundi harapin ito, manalangin, magpakumbaba, at magtiwala. Walang masyadong makapangyarihan upang takbuhan ang hustisya, at walang masyadong makasalanan upang hindi pwedeng maligtas.

Purihin ang ating Panginoong Diyos, at tayo ay manalangin:

Ama naming Diyos na makapangyarihan sa lahat,
Ikaw ang liwanag sa gitna ng dilim.
Turuan Mo kaming huwag matakot sa katotohanan,
Bigyan Mo kami ng tapang at pananampalataya sa Iyong hustisya.
Ipinagdarasal namin ang aming mga lider, ang mga biktima,
at ang bawat pusong na-saktan,
Upang lahat ay mapalapit sa Iyo.
Patawarin Mo kami sa aming pagkukulang,
at patatagin Mo ang bawat Pilipino, lalo na si dating Pangulong Duterte
at kanyang mga tagasuporta.
Sa matamis na pangalan ng aming Panginoong Hesus, Amen.

Sa huli, ang kwento ay nagpapaalala: ang hustisya ay hindi nakasalalay sa galit o kapangyarihan, kundi sa tamang panahon, sa liwanag, at sa Diyos na may ganap na karunungan.