“Php17.56 Trilyong Utang: Ang Misteryo at Pamamahala ni Pangulong Bongbong Marcos”

Sa unang tingin, ang numero ay nakakatakot: Php17.56 trilyon. Oo, tama ang narinig mo. Ito ang kabuuang utang ng Pilipinas noong Oktubre 2025, ayon sa Bureau of the Treasury. Isang 9.62% na pagtaas mula sa mahigit Php16 trilyon noong Oktubre 2024. Ang domestic debt ay bumubuo sa 68.6%, o Php12.05 trilyon, habang ang external obligations ay nasa Php5.52 trilyon matapos ang net loans at adjustments sa peso equivalent ng foreign currency debt.

Ngunit ang tanong na bumabalot ngayon sa bawat Pilipino: Bakit si Pangulong Bongbong Marcos lang ang tila nakakagawa ng ganitong milagro sa pambansang utang? Bakit sa kabila ng lumang problema at matagal nang pagtaas ng utang, siya lamang ang nakakapagpatunay na may kontrol at disiplina sa pambansang pananalapi?

Sa kabila ng tila imposibleng sitwasyon, huwag ka munang bibitaw. Ang sagot ay nasa dulo—at ito ay puno ng pag-asa, strategy, at disiplina.

Pagtaas ng Utang at Pagbabayad

Noong Nobyembre 2025, nagbayad ang Pilipinas ng halos Php90 billion na utang. Mas mataas ito ng 36.7% kumpara sa parehong buwan noong 2024. Mula Enero hanggang Nobyembre 2025, umabot sa Php2.02 trillion ang kabuuang utang na nabayaran, mas mataas kaysa sa Php1.95 trillion noong nakaraang taon.

Oo, tayong mga Pilipino, nasa utang—ngunit may sistemang sinusunod. Ang pagbabayad ay tanda ng kredibilidad at tiwala: katulad ng isang kapitbahay na inuutangan ng mantika o sabon—kapag marunong kang magbayad, pinagbubunyi ka at pinagkakatiwalaan muli.

Ang pagbabayad ng Php2.02 trillion sa loob ng 2025 ay humigit-kumulang 30% ng pambansang budget. Isipin mo, halos isang-katlo ng pondo ng bansa ay nakalaan lamang sa utang, ngunit mahalaga ang hakbang na ito. Hindi lang ito pagbabayad; ito ay pamamahala ng pasanin para sa susunod na henerasyon.

Kasaysayan ng Utang at Politikal na Konteksto

Ang pambansang utang ay nagsimula noong panahon ng Martial Law. Lumaki ang utang ni Ferdinand E. Marcos para sa mga malalaking proyekto: mga dam, kalsada, at ang Pan-Philippine Highway mula Apari hanggang Hulo. Ang ilan sa mga proyektong ito ay ginagamit pa rin natin hanggang ngayon.

Ngunit matapos ang kanyang administrasyon, ang utang ay patuloy na lumobo: sa ilalim ni Corazon Aquino, Fidel Ramos, Joseph Estrada, Gloria Macapagal-Arroyo, at Rodrigo Duterte, ang utang ay tumaas lalo, dala ng Build, Build, Build program at iba pang pambansang proyekto.

Ngunit sa ilalim ni Pangulong Bongbong Marcos, tila unti-unting nagiging posible ang imposible. Ayon sa datos ng Bureau of Treasury, 91.6% ng kabuuang utang para sa 2024 ay nabayaran, isang record na mahirap pantayan. Hindi lang utang ang binabawasan; binabawasan din ang interes at pinapalakas ang tiwala ng lokal at dayuhang kreditor.

Sekreto ng Tagumpay ni PBBM

Ano ang sikreto ng pangulo? Paano niya nagagawa ito sa kabila ng mataas na utang at matagal nang sistema ng pananalapi? Ang sagot: kontinuity, reporma, at disiplina.

Kontinuity ng Programang Pang-ekonomiya
Pinagpapatuloy niya ang Build, Build, Build program ng nakaraang administrasyon, ngunit may dagdag na fiscal reforms.

Tamang Alokasyon ng Pondo
Ang Php1.22 trilyon ay inilaan para sa amortization ngayong taon, isang 27.3% na pagtaas mula noong nakaraang taon. Ang interest ay lumago ng 23%, ngunit bahagi ito ng mas malawakang plano upang maibsan ang pangkalahatang utang.

Political Will at Disiplina
Maraming nakaraang administrasyon ang may pagkakataon, ngunit tila kulang ang political will at tamang estratehiya. Sa ilalim ni PBBM, malinaw ang sistema, accountability, at disiplina, na nagbubunga ng maayos na pamamahala ng utang.

Pagpapanatili ng Tiwala ng Kreditor
Ang pagbabayad ng utang ay hindi lamang nagpapakita ng kakayahang bayaran ang financial obligations; ipinapakita rin nito ang tiwala at reputasyon ng bansa sa mga lokal at internasyonal na merkado.

Kahalagahan sa Susunod na Henerasyon

Hindi lamang kasalukuyang utang ang pinag-uusapan; pangalagaan ang kinabukasan ng bansa. Ang tamang pamamahala ng utang ay naglalayong:

Bawasan ang pasanin sa susunod na henerasyon.

Panatilihin ang pang-ekonomiyang kaayusan.

Bigyang-daan ang sustainable development at public investment.

Sa simpleng salita, ang pagbabayad ng utang ay hindi lamang financial duty, kundi moral at patriotic duty.

Spiritual na Pananaw

Ang Roma 13:8 ay nagpapaalala sa atin:

“Huwag kayong magkaroon ng utang kaninuman maliban sa pag-ibig sa isa’t isa, sapagkat ang umiibig sa kanyang kapwa ay nakatupad na ng kautusan.”

Ang mensaheng ito ay nagtuturo na ang pagbabayad ng utang—hindi lamang sa pananalapi kundi sa pananagutan sa ating kapwa—ay tanda ng pagmamahal, integridad, at katapatan. Sa konteksto ng pambansang utang, ito ay espiritwal at moral na gawain: ang pamahalaan ay dapat magsilbing mabuting tagapamahala ng biyayang ipinagkaloob sa bansa.

Pangwakas na Pahayag

Sa kabila ng nakakabiglang numero—Php17.56 trilyon na utang—ang kasaysayan ay nagpapakita ng pag-asa at tagumpay sa tamang pamamahala. Ang administrasyon ni Pangulong Bongbong Marcos ay patunay na sa disiplina, tamang estratehiya, at political will, ang tila imposibleng gawain ay nagiging posible.

Ang pagbabayad ng utang ay hindi lamang para sa kasalukuyan, kundi para sa kinabukasan ng bawat Pilipino. Ito ay pagmamalasakit, responsibilidad, at pagmamahal sa bayan. Ang tamang pangangasiwa, accountability, at disiplina ay nagbibigay ng tiwala sa ekonomiya, kredibilidad sa kreditor, at pag-asa sa susunod na henerasyon.

Sa dulo, ang kwento ng pambansang utang ay hindi lamang kwento ng pera o politika. Ito ay kwento ng katapatan, disiplina, at moral na pananagutan. Habang hinihintay natin ang mga susunod na hakbang ng administrasyon, isang bagay ang malinaw: ang tamang pamamahala ng utang ay tanda ng pagmamahal sa bayan at pagsunod sa utos ng Diyos.

Panalangin

Ama naming Diyos, makapangyarihan sa lahat, salamat sa inspirasyon at gabay na dala ng mensaheng ito. Naway magsilbing paalala sa amin na ang tamang pamamahala ng aming responsibilidad ay tanda ng pagmamahal at pagsunod sa iyong mga utos. Patnubayan niyo po ang pangulo at ang administrasyon, at gabayan kami sa bawat hakbang ng aming buhay upang maging mabuting tagapamahala ng mga biyaya. Sa pangalan ng aming Panginoong Hesus, Amen.