Enzorecto: Kalaban ang Katiwalian, Kaakbay ang Katotohanan

Sa bawat panahon ng kasaysayan, may mga sandali kung saan ang katotohanan at hustisya ay tila nakatindig sa gilid ng isang matulis na talim. Ngayon, sa kasalukuyang pulitika ng Pilipinas, muling bumabalik sa ating alaala ang isang lumang laban—isang laban na nakatali sa prinsipyo, batas, at moralidad. Ito ang kwento ni Enzorecto, na matapang na hinarap ang katiwalian, kasinungalingan, at ang paggamit ng kapangyarihan para sa personal na layunin.

Nabalitaan niya kamakailan sa UM Balita na ang kanyang petisyon laban sa warrant of arrest na inilabas ng nakaraang 19th Congress ay dinismiss ng Korte Suprema. Ang dahilan? Ito daw ay “moot and academic”—ibig sabihin, wala nang silbi o kailangang desisyonan dahil natapos na ang isyu. Ngunit ang masalimuot na katotohanan ay hindi simpleng legal na teknikalidad ang pinag-uusapan dito.

Ang warrant of arrest na inilabas laban sa kanya ng isang “Huwad Committee” ay nag-expire na dahil natapos na ang termino ng 19th Congress. Sa teorya, lahat ng warrants na inilabas ng isang kongreso ay may bisa lamang habang tumatakbo ang termino nito. Ngunit bilang abogado at dating propesor ng constitutional law, alam ni Enzorecto na may mga exceptions sa mootness doctrine—lalo na kung ang usapin ay may transcendental importance o kung maaari itong maulit at mailap sa review ng hukuman.

At dito nag-uugat ang kanyang argumento. Ang kapangyarihan ng Kongreso na magtanong sa mga resource persons at humingi ng dokumento ay isang bagay na may transcendental importance. Ito ay pundasyon ng checks and balances sa gobyerno, at isang proteksyon laban sa pag-abuso ng kapangyarihan. Ngunit sa kanyang karanasan, ang proseso ay ginamit hindi para gumawa ng batas, kundi para madiin siya at imputation—ipakita sa mundo na siya daw ay sangkot sa iligal na aktibidad, tulad ng mga POGO operations, nang walang sapat na ebidensya. Ito ang tinatawag niyang fishing expedition, isang malinaw na pang-aabuso sa kapangyarihan ng Kongreso.

Habang natapos na ang isyu laban sa kanya, malinaw ang pattern na bumabalik ngayon sa kasalukuyang impeachment proceedings laban kay Vice President Inday Sarah Duterte. Ayon kay Enzorecto, ang parehong modus operandi ay nagaganap: ang Kongreso ay tila kumikilos hindi bilang legislative body kundi bilang hukuman, nag-iimbestiga at humihingi ng dokumento laban sa isang indibidwal, kahit na wala itong kinalaman sa paggawa ng batas.

Tila isang déjà vu ang mga pangyayari: ang mga dokumento na hinihingi sa kanya—mga income tax returns, estate records ng kanyang yumaong tiyahin, at iba pang personal na papeles—ay wala namang kinalaman sa batas na ipinasa o nais ipasa ng Kongreso. Ngunit gayon pa man, ang pattern ay inuulit ngayon laban kay Inday Sarah Duterte. Ang isang bagay na malinaw kay Enzorecto ay dapat magkaroon ng remedyo mula sa Korte Suprema para protektahan ang mga mamamayan laban sa ganitong pang-aabuso.

Mula sa kanyang pananaw bilang dating propesor, malinaw na ang Congressional investigation ay hindi paglilitis. Hindi ito dapat gamitin bilang paraan para magsampa ng kaso laban sa isang indibidwal. Ang trabaho ng National Prosecution Service at mga hukuman ang magsagawa ng tunay na pag-iimbestiga sa kriminal na kaso. Ngunit sa nakaraan, ang kanyang karanasan ay naging halimbawa kung paano maaaring magamit ang kapangyarihan ng Kongreso upang gibitin at ginigipit ang mga kalaban sa pulitika, gamit ang mini-trial at fishing expeditions.

Ang desisyon ng Korte Suprema na ideclare ang kanyang petisyon bilang moot and academic ay isang panalo sa prinsipyo, ngunit hindi nito sinasagot ang pangmatagalang panganib: kung walang malinaw na linaw, maaring gamitin muli ang Congressional investigations para manligaw o magpahirap sa mga mamamayan. Kaya naniniwala siya na dapat may remedyo para kay Inday Sarah Duterte—upang hindi mauwi sa pattern ng pang-aapi at pag-abuso ang impeachment process.

Sa kanyang masigasig na pahayag, binigyang-diin ni Enzorecto na ang impeachment ay dapat kumpleto sa ebidensya at may malinaw na complaints, hindi para gumawa ng mini-trial laban sa indibidwal. Ang maling paggamit ng kapangyarihan ng Kongreso ay nagbubukas ng pinto sa arbitrariness, at kung hindi ito tututukan, ang ordinaryong mamamayan ay posibleng walang proteksyon laban sa political harassment.

Bilang pagtatapos, malinaw ang mensahe ni Enzorecto: ang laban sa katiwalian at kasinungalingan ay hindi nagtatapos sa isang korte o desisyon. Ito ay patuloy na laban para sa katotohanan, hustisya, at kabutihan. Ang kanyang karanasan ay nagsilbing paalala sa lahat na sa mundo ng politika, ang kapangyarihan ay maaaring abusuhin, ngunit ang prinsipyo at tamang proseso ay dapat manatiling gabay.

Sa huli, ang kanyang panawagan ay malinaw: dapat may proteksyon laban sa walang saysay na imbestigasyon, dapat malinaw ang limitasyon ng kapangyarihan ng Kongreso, at dapat igalang ang proseso para sa lahat. Ang ordinaryong mamamayan, maging siya man ay public figure o hindi, ay may karapatang protektahan laban sa pang-aabuso. Ang bagong Pilipinas ay dapat na buklod at may pag-asa, kung saan ang katotohanan at hustisya ay mananaig—at ang bawat bunyog, bunyog, bunyog ay simbolo ng pagkakaisa sa laban para sa kabutihan.