West Philippine Sea: Ang Laban para sa Kataasan ng Karapatan ng Pilipinas sa Pandaigdigang Talaan

Sa gitna ng araw-araw na balita tungkol sa politika, diplomasya, at ekonomiya, may isang isyu na patuloy na nananatiling mainit at mapanganib: ang West Philippine Sea. Isang dagat na hindi lamang pinaglalaban ng ating bansa, kundi ng buong rehiyon ng Timog-Silangang Asya. Sa kabila ng ating tagumpay sa arbitral ruling ng 2016, maraming Pilipino ang nagtatanong: bakit hanggang ngayon, wala pa ring malinaw na mapa na maitala sa pandaigdigang talaan ng mga dagat ang ating karapatan?

Ang tanong na ito ay higit pa sa simpleng teknikalidad. Ang mapa, para sa marami, ay simbolo ng paninindigan at soberanya. Sa ilalim ng Republic Act 9522, RA 12064, at Administrative Order No. 29, malinaw na na-identify ang West Philippine Sea. Ngunit ang kakulangan ng aktwal na meets and bounds at hindi pa naipapasang mapa sa United Nations ay nagdudulot ng kahinaan sa ating paninindigan sa international stage.

Hindi ito simpleng usapin ng papel o koordinato. Bawat parcel ng dagat ay may nakapaloob na milyon hanggang bilyong dolyar na oil at gas investments. Ang bawat square o rectangle sa mga mapa na inilathala ng New York Times noong 2013 at ng US Energy Information Agency noong 2024 ay hindi lamang representasyon ng teritoryo—ito ay representasyon ng buhay, kabuhayan, at kinabukasan ng mga mamamayang Pilipino.

Kung titingnan ang mga mapa, kitang-kita ang malaking agwat: ang mga bansang tulad ng China, Vietnam, at Malaysia ay aktibong nagsasagawa ng exploration at licensing, habang ang ating bansa ay nananatiling stagnant sa oil at gas development. Ang mga bansa sa rehiyon ay nagagawa pang magpatupad ng joint exploration projects, kahit pa may tensyon sa pagitan nila. Samantalang tayo, sa kabila ng arbitral ruling, ay tila naiwan sa kahabaan ng dagat, nag-aalangan, at naantala sa pagpapatupad ng sariling plano.

Ang pangunahing dahilan ng pagkaantala? Hindi lamang dahil sa tensyon sa China. Maraming mga salik—kakulangan sa koordinasyon ng mga ahensya, administratibong kabiguan, at minsan, ang labis na politisasyon ng mga isyu. Ang hindi maipinasang mapa ng NAMRIA sa United Nations ay nagpapakita ng mahabang pagkaantala ng 12 taon sa isang bagay na napakaimportante: ang pagpapakita sa mundo na ang West Philippine Sea ay lehitimong bahagi ng soberanya ng Pilipinas.

Hindi rin nakakatulong ang mga public spats, patutsadahan, at caricatures na nilalabas ng ilang opisyal at personalidad sa media. Ang agresibong komunikasyon ay maaaring magpataas ng damdamin, ngunit sa tunay na mundo ng diplomasiya, ito ay nagiging hadlang sa konkretong aksyon at proteksyon ng ating karapatan. Ang ating mga kapitbahay na bansa tulad ng Vietnam, Malaysia, at Indonesia ay nagagawa pang magsagawa ng cooperative exploration, na may malinaw na layunin at hindi kinakailangang magpalit ng malamig o mainit na salita sa bawat isa.

Sa kabila ng lahat ng ito, may pag-asa. Ang administrative framework at mga batas ng Pilipinas ay malinaw sa kung ano ang sakop at kung paano dapat ipagtanggol ang ating teritoryo. Ang West Philippine Sea ay malinaw na itinakda: 12 nautical miles na territorial sea, 24 miles na contiguous zone, at 200 nautical miles na exclusive economic zone mula sa baseline. Ang kailangan lang ay ang aktwal na mapa na ipapasa sa pandaigdigang talaan, upang maging solidong basehan ng ating mga aksyon sa international law.

Sa mga nakaraang taon, may mga insidente na nagpatunay ng agresyon ng China sa ating EEZ. Araw-araw, ang ating mga mangingisda at coast guard ay nahaharap sa panganib: water cannon, ramming, at harassment. Sa kabila nito, ang ating mga karatig bansa tulad ng Vietnam at Taiwan ay nagpakita ng respeto sa batas at hindi nagpatutsadahan. Ang mga aksyong ito ay malinaw na nagpapakita na may paraan para maipagtanggol ang soberanya nang may dignidad at disiplina.

Ngunit, paano natin mapapalakas ang ating posisyon kung ang ating internal coordination ay mabagal? Kung ang NAMRIA at DFA ay hindi nakikipag-ugnayan nang maayos, at ang mapa ay hindi naipapasa sa UN, ang ating paninindigan ay nagiging mahina sa harap ng pandaigdigang komunidad. Ang koordinasyon ng mga ahensya, tamang implementasyon ng batas, at maingat na diplomasya ay susi sa tagumpay.

Ang tunay na aral mula sa karanasan ng iba: ang West Philippine Sea ay hindi lamang laban sa China. Ito ay laban sa kapabayaan, kakulangan sa plano, at sa internal na hidwaan. Ang iba pang bansa ay nagawa ang kanilang mga proyekto sa oil at gas dahil may malinaw na koordinasyon at cooperative approach. Samantalang tayo, sa patutsadahan at hindi pagkakaunawaan, ay naiwan sa likod.

Sa huli, ang laban para sa West Philippine Sea ay laban para sa karapatan, kabuhayan, at kinabukasan ng mga Pilipino. Ang bawat minuto ng pagkaantala, bawat araw ng hindi maipapasang mapa, ay nangangahulugan ng milyong dolyar na kita at pagkakataon na naiiwan. Hindi lamang ito isyu ng diplomasya—ito ay moral at legal na obligasyon ng ating bansa na ipagtanggol ang teritoryo at ipakita sa mundo ang ating soberanya.

Dapat nating tandaan na sa harap ng agresyon ng ibang bansa, sa gitna ng tensyon at balita ng harassment, ang pagkakaisa, disiplina, at konkretong aksyon ang pinakamalakas na sandata ng Pilipinas. Ang West Philippine Sea ay hindi lamang dagat; ito ay simbolo ng ating pagkakakilanlan, soberanya, at paninindigan.

Sa wakas, ang mensahe ay malinaw: maliit man o malaki ang hakbang, bawat aktong legal, bawat mapa na naisumite, at bawat diplomatikong hakbang ay mahalaga. Hindi sapat ang sigawan o patutsadahan sa media. Ang kailangan ay malinaw na koordinasyon, maingat na implementasyon ng batas, at pakikipag-ugnayan sa pandaigdigang komunidad. Sa ganitong paraan, ang West Philippine Sea ay magiging hindi lamang linya sa mapa, kundi matibay na simbolo ng soberanya at karapatan ng Pilipinas sa mundo.