Atong Ang: Isang Bilyon Kada Araw at ang Likod ng Higanteng Operasyon ng Sugal sa Pilipinas

Isipin niyo, mga sangkay, ang isang tao na kumikita ng isang bilyong piso kada araw sa loob ng tatlong taon. Hindi ito biro at hindi kwento lang ng imahinasyon. Ito ang impormasyon na lumabas mula mismo sa mga awtoridad ng bansa tungkol sa kilalang personalidad na si Atong Ang. Sa title pa lang ng mga ulat, siguradong nagulat na kayo, ngunit mas lalo kayong magtataka kung paano nga ba nangyayari ang ganito kalaking operasyon sa industriya ng sugal sa ating bansa.

Araw-araw, sa bawat paggising natin, pumapasok ang ganitong kalaking halaga ng pera sa bulsa niya. At kapag ganito na karami ang kayamanan mo, tila wala nang bagay na hindi mo kayang makuha o bilhin dito sa mundo. Ngunit sa kabila ng karangyaan at kapangyarihan, may isang malaking palaisipan na nakapalibot sa kanyang operasyon: ito na nga ba ang pinakamataas na antas ng kapangyarihan sa bansa o may mas malalim pang lihim na dapat tuklasin?

Sa ating bansa, ang sugal ay palaging kontrobersyal, lalo na kapag malalaking tao at bilyon-bilyong piso ang pinag-uusapan. Sinasabi ng mga imbestigador na dahil sa sobrang dami ng pera ni Atong Ang, nagagawa niyang kontrolin ang maraming aspeto ng lipunan. Isipin niyo na lang na kahit ang budget ng ating pambansang pulisya ay baka kayang pantayan o lagpasan ng kinikita niya sa loob ng maikling panahon. Ang pera ay nagiging sandata para maging untouchable ang isang tao sa lipunan.

Ngunit ang yaman ay may kaakibat ding kawalan ng tiwala sa mga tao sa paligid mo. Ayon sa mga nakakaalam ng takbo ng operasyon niya, hindi basta-basta nagtitiwala si Atong Ang sa kanyang mga kasama dahil may posibilidad na ang impormasyon laban sa kanya ay manggagaling mismo sa loob ng kanyang grupo. Mahirap ang buhay ng isang bilyonaryo sa ilalim ng ganitong mundo—palaging nakatingin sa likuran, laging nagbabantay, at laging handang protektahan ang sarili. Sa mundo ng ilegalista, walang permanenteng kaibigan, tanging interes lamang ang mahalaga.

Bukod dito, may mga lumalabas na impormasyon tungkol sa koneksyon niya sa ibang bansa tulad ng Thailand at Cambodia. Bakit dito? Dahil sa mga bansang ito, mas maluwag ang patakaran at mas madaling itago ang operasyon kapag mainit na ang sitwasyon sa Pilipinas. Ang mas matindi pa, ginagamit nila ang tinatawag na golden passport sa mga bansa gaya ng Portugal. Sa simpleng pagbabayad o malaking investment, nagkakaroon sila ng citizenship at proteksyon laban sa pagpapatapon pabalik sa Pilipinas. Nakakalula ang lawak ng plano ng ganitong klase ng operatiba para lamang matiyak na hindi sila mahuhuli, kahit gaano pa kalaki ang kasong kakaharapin nila.

Ngunit hindi lamang sa labas ng bansa umiikot ang kanilang impluwensya. May mga ulat din tungkol sa mga opisyal sa pamahalaan at pulisya na nakapaligid sa ganitong operasyon. Ang ilan ay kusang umalis sa pwesto upang makuha ang kanilang benepisyo, kahit may kinakaharap na reklamo o kaso. Ang pensyon ng ilang retiradong opisyal ay umaabot sa halos 100,000 piso kada buwan habang buhay, at may lump-sum payments na umaabot sa pito at kalahating milyong piso. Kaya’t tanong ng marami, bakit tila napakadali para sa ilan na makalusot sa batas kahit may nakaraang kasalanan?

Sa kabilang dako, tungkol sa pagtatago ng mga sangkot sa malalaking ilegal na gawain, may mga report na gumagamit sila ng pekeng passport at pagkakakilanlan para makalabas ng bansa. Ngunit ayon sa mga eksperto, mahirap nang gawin ito ngayon dahil sa makabagong teknolohiya at security features ng mga pasaporte. Kaya mas pinipili nila ang mga bansa sa Southeast Asia gaya ng Malaysia, Vietnam, at Cambodia, kung saan mas madali silang magmukhang lokal at hindi agad mapapansin ng mga awtoridad.

Isa pa sa mga mahahalagang detalye ay ang loyalty at tiwala sa mga tauhan. Maraming impormasyon ng kapulisan ay nagmumula mismo sa mga tauhan nila na natatakot o gustong makipag-cooperate. Ang mga raid mula Boracay hanggang Albay at Negros ay base sa mga tip na ito. Ngunit madalas, kapag nakaalis na ang target, isang oras o dalawang oras lamang bago makaalam ang mga pulis, kaya’t nagiging hamon sa ating gobyerno ang mabilis na operasyon.

May isa pang aspeto na dapat pagtuunan ng pansin: ang pagkakaroon ng opisyal ng dalawang posisyon sa magkaibang ahensya—halimbawa sa pulisya at sa MMDA—na labag sa batas. Layunin ng batas na ito ay linisin ang sistema at siguruhing walang nananamantala sa kaban ng bayan. Ang mga hakbang na ito ay kritikal para sa pagpigil ng korupsyon at pagpapanatili ng integridad sa gobyerno.

Sa huli, si Atong Ang ay tila nakararamdam na rin ng bigat ng batas sa kanyang mga ari-arian. Sa tulong ng AMLC, nakatakda ang pag-freeze ng kanyang mga assets, na umaabot sa daan-daang bilyong piso. Ito ay malaking dagok sa kanyang operasyon at patunay na kahit gaano kalakas ang pera, may hangganan din ang kapangyarihan nito.

Ang katotohanan sa likod ng milyardaryong operasyon ng sugal ay nagpapakita ng malawak na impluwensya ng pera sa lipunan, pati na rin ang kahinaan ng sistema sa pagpigil sa ganitong klase ng ilegal na gawain. Ngunit sa kabila ng lahat, may pag-asa pa rin sa pamamagitan ng mga bagong hakbang sa gobyerno: body cams para sa pulis, follow-up operations, at survey sa publiko upang matiyak ang transparency. Ang lahat ng ito ay hakbang para linisin ang sistema at pigilan ang malalaking higante ng sugal at korupsyon.

Mapapaisip ka na lang kung hanggang saan kayang abutin ng pera ang hustisya, at kung kailan matatapos ang ganitong uri ng sistema sa lipunan. Isang bilyon kada araw ay hindi biro, at siguradong hindi basta susuko ang mga nakikinabang dito. Ang hamon sa atin bilang mamamayan ay maging mapanuri, maging kritikal, at ipaglaban ang katotohanan sa harap ng malawak na impluwensya ng pera.

Sa huli, ang kwento ni Atong Ang ay hindi lamang tungkol sa bilyon-bilyong kita, kundi isang salamin ng ating lipunan, hustisya, at ang kapangyarihan ng pera. Ang tanong na iniwan sa ating isip ay: posible pa bang tuluyang malinis ang bansa mula sa ganitong klase ng impluwensya, o pera-pera na lang ang maghuhukom sa huli?