Sa Gitna ng Katahimikan: Ang Palugit ni Villanueva, ang Multo ng Ghost Projects, at ang Bangin ng Hustisya

Sa isang iglap, muling umalingawngaw ang pangalan ni Senator Joel Villanueva sa gitna ng nag-aalimpuyong usapin ng umano’y ghost flood control projects sa Bulacan—isang eskandalong matagal nang binubulong-bulong sa mga bulwagan ng kapangyarihan, ngunit ngayo’y tila humihigop ng hangin para sa isang mas malakas na sigaw. Humiling ang senador ng palugit—isang hininga ng oras—upang makapaghain ng kanyang kontra-salaysay sa reklamong malversation na isinasangkot hindi lamang siya, kundi pati mga dating opisyal ng DPWH Bulacan at isang kontratistang matunog ang pangalan. Pinagbigyan ng Department of Justice ang kahilingan, hanggang Enero 26. Ngunit sa pulitika, ang palugit ay hindi laging pahinga; minsan, ito ang huling tiklop bago ang bagyo.

Sa likod ng pormal na salita ng DOJ at ng malamig na tik-tak ng kalendaryo, may mas mainit na tanong na umuukit sa isip ng publiko: bakit tatlo ang kasong malversation? Hindi isa, hindi dalawa—kundi tatlo. Sa mata ng batas, bawat bilang ay may bigat; sa mata ng taumbayan, bawat bilang ay may kuwentong hinihinging ilahad. At sa pagitan ng mga pahina ng preliminary investigation, sumisilip ang mga pangalan—Henry Alcantara, Bryce Hernandez, JP Mendoza, at ang kontratistang Catalyst Builders—mga piraso ng puzzle sa isang larawang ayaw pang buuin nang buo.

Habang humahaba ang anino ng imbestigasyon, may mga bulong na mas lalong tumitindi. May nagsasabing “next in line” umano si Villanueva—isang pahayag na naglalakad sa gilid ng haka-haka at pangamba. Sa pulso ng balita, ang ganitong linya ay parang kidlat: mabilis, maliwanag, at nakakatakot. Ngunit sa gitna ng ingay, nananatili ang paalala: allegasyon pa lamang ang lahat, at ang hustisya ay hindi dapat tinatablan ng tsismis. Gayunman, hindi rin dapat takpan ng katahimikan ang tanong kung bakit tila sabay-sabay ang pag-usad ng mga kasong may iisang ugat—mga proyektong ipinangakong panlaban sa baha, ngunit sinasabing nauwi sa baha ng anomalya.

Mas lalo pang naging masalimuot ang kuwento nang pumasok ang banggit kay dating Senador Bong Revilla—na sa sarili niyang mga kasong dinaranas, ay may mga pahayag na muling nagpagulo sa eksena. Sa pulitika, ang mga dating magkakasama ay maaaring magkalaban sa isang iglap; ang mga dating tahimik ay maaaring magsalita kapag ang oras ay tila nagmamadali. Idinagdag pa rito ang mga ulat ng mga for resolution na kaso sa DOJ—mga desisyong hinihintay ng bayan, mga pahinang maaaring magbukas ng pinto sa Sandiganbayan.

Sa ganitong tagpo, kapansin-pansin ang katahimikan ng ilang pangalan. Tahimik ba dahil may tiwala sa proseso? O tahimik dahil mabigat ang iniinda? Ang Senado, na minsang pugad ng maiinit na talumpati at palitan ng akusasyon, ay tila huminto sa paghinga. May mga minority reports, may mga hindi pumirma, may mga rekomendasyong nagtataas ng kilay. Bakit may mga pinangalanang “walang sapat na ebidensya,” habang ang iba’y “maaaring kasuhan”? Bakit kabilang si Villanueva sa mga nadiin sa pagdinig, ayon sa ilang ulat, kahit kabilang sa iisang hanay? Ang mga tanong na ito ay hindi simpleng pulitika; ito’y usapin ng konsistensya at kredibilidad.

Sa gitna ng lahat, bumabalik tayo sa petsa: Enero 26. Isang araw na tila karaniwan sa kalendaryo, ngunit maaaring maging mitsa ng malaking pagbabago. Sa araw na iyon, inaasahang ihahain ang kontra-salaysay—isang dokumentong hindi lamang depensa, kundi salaysay ng katotohanan ayon sa panig ng inaakusahan. Doon magsasalubong ang papel at prinsipyo, ang ebidensya at paliwanag. Doon rin titimbangin kung ang mga alegasyon ay may sapat na bigat upang umusad, o kung ang mga butas sa kuwento ay sapat upang mapigil ang kaso.

Hindi maikakaila: ang mga flood control projects ay may simbolismo. Ito’y pangakong proteksyon laban sa baha—isang konkretong sagot sa takot ng mamamayan tuwing may bagyo. Kapag ang ganitong proyekto ay nadungisan ng paratang ng katiwalian, ang sugat ay hindi lamang sa kaban ng bayan; ito’y sa tiwala ng taumbayan. Kaya’t ang imbestigasyon ay hindi simpleng legal na proseso—ito’y moral na pagsusulit.

Sa huli, ang kuwento ni Senator Joel Villanueva ay hindi pa tapos. Ito’y nasa pagitan ng alegasyon at pag-asa, ng hinala at paglilinaw. Ang palugit ay ibinigay, ngunit ang oras ay patuloy na tumatakbo. Ang DOJ ay may tungkulin na magpaliwanag nang malinaw; ang mga inaakusahan ay may karapatang ipagtanggol ang sarili; at ang bayan ay may karapatang malaman ang katotohanan—buo, tapat, at walang palamuti.

Kaya habang hinihintay natin ang Enero 26, isang paalala ang dapat manatili: ang hustisya ay hindi palabas, ngunit ang pananagutan ay hindi rin dapat itinatago sa likod ng katahimikan. Sa gitna ng mga headline at espekulasyon, ang katotohanan ang tunay na bida—at sa tamang oras, ito’y lalabas, kahit gaano pa kalalim ang baha ng intriga.