HINDI PA MAKAKABALIK SA KAMARA?
ANG SUSPENSYON NI REP. KIKO BARZAGA, ANG BANTA NG IKALAWANG ETHICS COMPLAINT, AT ANG MADILIM NA ANINO NG POSIBLENG PAGPAPATIWALAG

Sa pulitika ng Pilipinas, may mga araw na tila ordinaryo lamang ang galaw ng Kamara. May sesyon, may botohan, may talumpati. Ngunit may mga sandaling biglang nagbabago ang ihip ng hangin—kapag ang isang pangalan ay bumulaga sa balita, hindi dahil sa panukalang batas, kundi dahil sa eskandalo, parusa, at bantang mas mabigat pa ang darating. Ganito ang eksenang bumabalot ngayon kay Dasmariñas City Rep. Kiko Barzaga, isang kongresistang inaasahang babalik na sana sa plenaryo, ngunit muling binalot ng tanong: makakabalik pa ba talaga siya?

Nakatakda sanang matapos sa unang linggo ng Pebrero ang ipinataw na suspensyon laban kay Barzaga—isang parusang bunsod ng naunang ethics complaint. Sa mata ng ilan, ito na ang hudyat ng pagbabalik-loob, ng panibagong simula. Ngunit sa pulitika, bihirang simple ang mga kwento. Sapagkat bago pa man tuluyang matuyo ang tinta ng suspension order, lumutang na ang posibilidad ng ikalawang ethics complaint—isang banta na kayang pahabain ang kanyang pagkakatanggal sa Kamara, o mas masahol pa, tuluyang magpatalsik sa kanya sa puwesto.

At dito nagsisimula ang masalimuot na yugto ng kwento.

Ayon kay Tingog Party-list Rep. Jude Acidre, malinaw ang babala: hindi awtomatikong makakabalik si Barzaga kung may bagong reklamo na papasok. Higit pa rito, ang kanyang mga ikinilos matapos ipataw ang unang suspensyon ay hindi raw basta-basta lilimutin. Sa madaling salita, ang oras ng kanyang pagkakapahinga sa Kamara ay hindi pahinga mula sa pananagutan.

“Yung ginawa niya after na-impose yung una niyang suspension, will be taken into consideration should a 2nd ethics complaint be filed,” saad ni Acidre—isang pahayag na tila martilyong bumagsak sa katahimikan ng isyu.

Ano nga ba ang ibig sabihin nito? Sa likod ng mga salitang ito ay ang mensaheng malinaw: ang bawat kilos ay may kapalit. At sa pulitika, lalo na sa Kamara, ang reputasyon ay kasing halaga ng boto.

Mas lalo pang uminit ang sitwasyon nang isulong ni Deputy Speaker Ronaldo Puno ang mas mahigpit na aksyon laban kay Barzaga. Hindi na raw sapat ang simpleng suspensyon. Sa mesa ng kapangyarihan, binabanggit na ang salitang kinatatakutan ng sinumang mambabatas—expulsion o tuluyang pagpapatalsik sa Kamara.

Isang mabigat na salita. Isang hakbang na bihirang gawin. At kapag ginawa, halos imposibleng bawiin.

Kaya’t ang tanong ngayon: ano ang tunay na bigat ng mga alegasyon? At bakit tila hindi pa tapos ang laban ni Barzaga kahit malapit na ang takdang pagtatapos ng kanyang parusa?

Sa mundo ng ethics complaints, hindi sapat ang simpleng paghingi ng tawad o pananahimik. Ang bawat reklamo ay sinusuri—hindi lamang ang pangunahing akusasyon, kundi pati ang asal ng inirereklamo habang dinidinig ang kaso. Dito pumapasok ang sinasabi ni Acidre: ang mga ginawa umano ni Barzaga pagkatapos maipataw ang unang suspensyon. Ano ang mga ito? Mga pahayag ba? Mga aksyon? Mga galaw na maaaring ituring na paglabag sa dignidad ng institusyon?

Tahimik pa ang detalye, ngunit ang katahimikang ito ang lalong nagpapalakas sa misteryo. Sa pulitika, ang hindi sinasabi ay minsan mas mabigat kaysa sa hayagang binibigkas.

May mga nagsasabing ito ay leksyon—na ang Kamara ay hindi dapat gawing personal na entablado, at ang bawat mambabatas ay may obligasyong panatilihin ang dangal ng institusyon. Ngunit may ilan ding nagtatanong: may pulitika ba sa likod ng ikalawang ethics complaint? May banggaan ba ng interes? May gustong gawing halimbawa?

Hindi ito bagong tanong sa kasaysayan ng Kongreso. Ilang beses nang napatunayan na ang ethics process ay maaaring maging sandata—para sa hustisya, oo, ngunit minsan din ay para sa kapangyarihan. Kaya’t mahalagang suriin: patas ba ang laban? Malinaw ba ang pamantayan? O may mas malalim pang kwento sa likod ng mga pinto ng Kamara?

Sa panig ng mga taga-Dasmariñas, halo-halo ang damdamin. May mga umaasang matapos na ang usapin at makabalik na ang kanilang kinatawan. Mayroon ding nagsasabing kung may pagkakamali, dapat lamang managot—kahit sino pa ito. Sapagkat sa dulo, ang tunay na naaapektuhan ay ang mga mamamayan na nawawalan ng boses habang suspendido ang kanilang halal na opisyal.

At dito nagiging mas emosyonal ang kwento. Ang suspensyon ng isang kongresista ay hindi lamang personal na parusa. Ito ay pagkawala ng representasyon. Ito ay katahimikan sa gitna ng mga debate na sana’y may tinig mula sa kanilang distrito. Kaya’t ang bawat araw ng pagkaantala ay may katumbas na epekto sa mga ordinaryong Pilipino.

Habang papalapit ang Pebrero, papalapit din ang sandali ng katotohanan. Ihahain ba ang ikalawang ethics complaint? At kung ihahain, sapat ba ang bigat nito upang pahabain ang suspensyon o tuluyang patalsikin si Barzaga?

Sa mga susunod na linggo, magiging mas malinaw ang larawan. Ngunit sa ngayon, isang bagay ang sigurado: ang pagbabalik ni Rep. Kiko Barzaga sa Kamara ay hindi na basta usapin ng oras—ito ay usapin ng pananagutan, asal, at tiwala.

Sa huli, ang tanong ay hindi lamang kung makakabalik siya sa plenaryo. Ang mas malaking tanong: karapat-dapat ba siyang bumalik? At ang sagot diyan ay hindi lamang hawak ng mga kapwa niya mambabatas, kundi ng prinsipyo ng institusyong kanilang pinaglilingkuran.

Sa isang Kamara na patuloy na sinusukat ng publiko, ang bawat desisyon ay magiging marka sa kasaysayan. At sa kasong ito, ang magiging pasya—extension man ng suspensyon o tuluyang pagpapatalsik—ay magsisilbing babala at aral sa lahat:
sa loob ng Kongreso, walang aksyon ang maliit, at walang pagkakamaling basta nalilimutan.