SUNOG SA PASIG CITY: ANG APOY SA METROWALK, ANG MGA LIHIM SA LIKOD NG USOK, AT ANG MGA TANONG NA NAIWAN

Isang makapal na usok ang umakyat sa langit ng Pasig City bandang alas-dos ng hapon. Sa unang tingin, tila karaniwang sunog lamang ito—isa na namang trahedyang madadagdag sa mahabang listahan ng mga insidenteng mabilis kumalat sa social media at kasingbilis ding nawawala sa alaala ng publiko. Ngunit ang sunog sa Metrowalk Commercial Complex sa Brgy. Ugong, na nagsimula dakong 2:19 p.m. at idineklarang fire out alas-3:36 p.m., ay higit pa sa isang balitang may oras at petsa. Ito ay kuwento ng tensyon, pag-aalala, at mga tanong na patuloy na umiikot sa gitna ng abo.

Sa gitna ng kaguluhan, rumesponde ang Philippine Red Cross—isang presensyang laging kaakibat ng krisis. Habang ang ilan ay abala sa pagkuha ng video at litrato, ang mga volunteer ay tahimik na gumagalaw, handang magbigay ng first aid, tubig, at tulong sa mga apektado. Sa mga sandaling iyon, makikita ang dalawang mukha ng lungsod: ang mausok na takot at ang malinaw na malasakit.

Ngunit paano nga ba nagsimula ang apoy? Sa Metrowalk—isang lugar na kilala sa mga kainan, tindahan, at tambayan—isang kisapmata lang ay sapat na upang magbago ang lahat. Ayon sa mga nakasaksi, may biglang sigawan, kasunod ang tunog ng sirena at ang mabilis na paglikas ng mga tao. Ang amoy ng nasusunog na materyales ay kumapit sa hangin, at ang kaba ay kumapit sa dibdib ng bawat nakakita. Sa loob ng mahigit isang oras, tila huminto ang oras habang nilalamon ng apoy ang bahagi ng establisyemento.

Dito pumapasok ang elemento ng misteryo. Commercial establishment ang nasunog—isang lugar na inaasahang may mga safety protocol, fire exits, at inspeksyon. Kaya’t ang tanong ng marami: sapat ba ang mga paghahanda? May electrical fault ba? May kapabayaan ba? O isa lamang itong trahedyang hindi inaasahan? Sa ngayon, tahimik pa ang mga sagot, at ang mga imbestigasyon ay nagsisimula pa lamang. Ngunit sa bawat sunog, may aral na dapat hukayin—at may pananagutang dapat tukuyin.

Habang unti-unting inaapula ang apoy, isa-isa ring lumilitaw ang mga kuwento ng mga taong nandoon. May mga empleyadong nag-aalala kung may trabaho pa silang babalikan. May mga negosyanteng tahimik na nagbibilang ng posibleng lugi. At may mga kostumer na nag-iisip kung gaano kalapit sila sa panganib na maaaring ikapahamak ng buhay. Ang sunog ay walang pinipili—lahat ay nadadamay, kahit pa ilang minuto lamang ang itinagal ng kanilang presensya sa lugar.

Ang deklarasyon ng fire out alas-3:36 p.m. ay tila hudyat ng ginhawa. Ngunit para sa marami, iyon pa lamang ang simula. Sapagkat kapag humupa na ang apoy, saka pa lamang sisiklab ang mga tanong. Ano ang tunay na pinsala? May nasaktan ba? May mga kabuhayang naapektuhan? At higit sa lahat, may pananagutan ba?

Hindi maikakaila ang papel ng mga rumespondeng ahensya. Ang mabilis na aksyon ng mga bumbero at ng Philippine Red Cross ay nakatulong upang hindi na lumala ang sitwasyon. Sa isang lungsod na masikip at puno ng komersyo, ang bawat minutong natitipid ay maaaring magligtas ng buhay. Ngunit kasabay ng papuri ay ang panawagan: sapat ba ang mga kagamitan? Handa ba ang mga establisyemento sa ganitong sakuna?

Sa social media, mabilis na kumalat ang mga larawan ng apoy at usok. May mga komentong puno ng takot, may panalangin, at may galit. Galit na maaaring bunga ng pagod—pagod sa paulit-ulit na balita ng sunog, aksidente, at kakulangan. Ang Metrowalk fire ay naging salamin ng mas malaking isyu: ang kaligtasan sa mga commercial area. Sa dami ng tao, tindahan, at kuryenteng ginagamit araw-araw, sapat ba ang regular na inspeksyon? O kailangan na namang may mangyaring sunog bago muling pag-usapan ang safety?

Sa likod ng balita, may emosyon ding hindi nakikita sa kamera. Ang kaba ng mga magulang na baka nandoon ang kanilang anak. Ang tahimik na dasal ng mga manggagawa. Ang pag-aalala ng mga may-ari na ilang taon nilang pinaghirapan ang maaaring nawala sa isang hapon. Ang apoy ay maaaring naapula, ngunit ang takot ay matagal bago tuluyang mawala.

May isa pang anggulong hindi dapat kalimutan: ang komunidad. Ang Brgy. Ugong ay tahanan ng maraming pamilya at negosyo. Ang sunog sa isang commercial complex ay may domino effect—trapiko, pansamantalang pagsasara ng mga kalsada, at pagkabahala ng mga residente. Ang isang insidente ay nagiging kolektibong karanasan, at ang tanong ay kung paano babangon ang lahat mula rito.

Sa mga susunod na araw, asahan ang mga ulat ng imbestigasyon. Asahan ang mga pahayag ng mga opisyal. Ngunit sana, hindi dito nagtatapos ang usapan. Sana, ang Metrowalk fire ay magsilbing mitsa—hindi ng apoy, kundi ng reporma. Mas mahigpit na inspeksyon. Mas malinaw na evacuation plans. Mas seryosong pagtalima sa fire safety standards. Sapagkat ang tunay na trahedya ay hindi ang sunog mismo, kundi ang paglimot sa mga aral nito.

Sa huli, ang sunog sa Pasig City ay paalala ng kahinaan ng ating mga lungsod. Sa isang iglap, ang ordinaryong Linggo ay naging araw ng kaba. Ngunit paalala rin ito ng lakas ng bayan—ng mga rumesponde, tumulong, at nagdasal. Sa pagitan ng apoy at abo, naroon ang tanong na dapat sagutin ng lahat: handa ba tayo sa susunod?

Dahil ang sunog ay hindi nagtatanong kung handa ka. Darating ito nang walang babala. At kapag dumating, ang tanging sandata natin ay paghahanda, malasakit, at ang tapang na harapin ang mga tanong na iniiwan nito sa ating lahat.