SA ANINO NG SABUNGAN: Ang Mahabang Landas ng Hustisya sa Kaso ng mga Nawawalang Sabungero

Sa loob ng maraming buwan, tila walang katapusan ang dilim na bumalot sa kaso ng mga nawawalang sabungero.
Isang kuwento ng pagkawala.
Isang serye ng mga tanong na paulit-ulit na bumabangon.
Isang katahimikan na mas maingay pa kaysa sa anumang sigaw.

Hanggang sa isang umaga, sa wakas, ay may umalingawngaw na balitang yumanig sa buong bansa:
naglabas na ng warrant of arrest ang korte laban sa itinuturing umanong mastermind na si negosyanteng Charlie “Atong” Ang at ilan pang kasabwat, kaugnay ng kasong kidnapping with homicide.
Isang kasong walang piyansa.
Isang hakbang na matagal na hinintay ng mga pamilyang halos maubos na ang luha, pag-asa, at lakas.

Sa unang tingin, ito ay tila tagumpay ng batas.
Ngunit sa ilalim ng balitang iyon, mas lalong lumalim ang misteryo.
Sapagkat sa bawat warrant na inilabas, may mga pangalang hindi naisama.
May mga akusasyong ibinasura.
May mga sugat na muling nabuksan.

Isa sa mga pinakakontrobersyal na bahagi ng imbestigasyon ay ang pag-alis ng pangalan ng artistang si Gretchen Barretto sa listahan ng mga kinasuhan—isang hakbang na agad na ikinatuwa ng kanyang kampo ngunit muling nagpainit sa diskurso ng publiko.
Ayon sa kanyang abogado, matagal na raw nilang pinabubulaanan ang mga alegasyon laban sa aktres.
At sa huli, pinakinggan umano sila ng Department of Justice at ibinasura ang reklamo dahil sa lack of merit.

Ngunit para sa mga pamilyang naiwan, ang desisyong ito ay hindi agarang sagot sa kanilang dalamhati.
Dahil sa kanilang alaala, malinaw pa rin ang mga naunang testimonya.
Ang mga pangalan.
Ang mga pulong na umano’y naganap.
Ang mga parusang napag-usapan sa likod ng mga saradong pinto.

Sa sentro ng lahat ng ito ay ang mga nawawala—mga ama, kapatid, asawa, at anak na minsang umuwi mula sa sabungan, ngunit hindi na muling nakita.
Mga lalaking ang huling bakas ay isang video: nakaposas, hawak ng dalawang indibidwal, pilit na inilalabas mula sa arena.
Isang eksenang paulit-ulit na bumabagabag sa isipan ng kanilang mga mahal sa buhay.

Habang umuusad ang proseso, unti-unting nabubunyag ang komplikadong mekanismo ng hustisya.
May warrant, ngunit may proseso.
May utos ang hukuman, ngunit may koordinasyon pang hinihintay.
Ayon sa Bureau of Jail Management and Penology (BJMP), wala pang opisyal na commitment order, kaya’t wala pang naililipat sa kustodiya ng piitan ang mga inaarestong akusado.

Sa Santa Cruz District Jail sa Laguna—isang pasilidad na ayon sa datos ay halos 700% nang congested—nakahanda raw silang tumanggap ng sinumang ipag-uutos ng korte.
Maliit ang mga selda.
Sobra-sobra ang bilang ng Persons Deprived of Liberty.
Ngunit ayon sa mga opisyal, hindi hadlang ang kasikipan para ipatupad ang batas, kahit pa ang sangkot ay mga high-profile na personalidad.

Samantala, sa kabilang panig ng kuwento, naroon ang mga pamilya ng nawawalang sabungero.
Tahimik ngunit matatag.
Pagod ngunit nagkakaisa.
Para sa kanila, ang paglabas ng warrant ay hindi pa hustisya—ito pa lamang ang simula.

Isang kapatid ang nagbahagi ng kanilang saloobin sa radyo:
masaya raw sila, oo, ngunit hindi pa lubos.
Dahil ang tunay na tagumpay ay ang harapin ng mga akusado ang korte.
Ang magpakita.
Ang sumagot.
Ang magsabi ng totoo.

Para sa kanila, hindi mahalaga kung gaano kalaki ang impluwensiya ng kalaban.
Hindi mahalaga kung gaano kataas ang pangalan o kung gaano kalalim ang bulsa.
Ang mahalaga ay ang paniniwala na ang bawat krimen ay may katapat na pananagutan.

Sa bawat pagbanggit sa Taal Lake, muling bumibigat ang hangin.
Isang lawa na minsang naging simbolo ng ganda at buhay, ngayon ay nauugnay sa pagsisid, paghahanap, at pagkawala.
Isang lugar na sinuyod hindi lamang ng mga diver, kundi ng pag-asa ng mga pamilyang umaasang may makikitang sagot—kahit masakit.

Ngunit hanggang ngayon, marami pa ring tanong ang walang kasagutan.
Nasaan ang mga katawan?
Sino ang tunay na nag-utos?
At bakit umabot sa ganitong karahasan ang isang mundong dapat sana’y laro at libangan?

Ang kaso ng mga nawawalang sabungero ay hindi lamang simpleng krimen.
Ito ay salamin ng mas malalim na sugat sa lipunan—kung saan ang pera, kapangyarihan, at takot ay maaaring magtagpo.
Isang paalala na sa likod ng bawat headline ay may pamilyang naghihintay ng tawag na hindi na dumarating.

Habang ang mga dokumento ay pumipirma, ang mga warrant ay ibinibigay, at ang mga selda ay inihahanda, nananatiling nakatuon ang mata ng publiko.
Hindi para manood lamang.
Kundi para maningil.

Dahil sa kasong ito, ang hustisya ay hindi dapat maging bulag sa impluwensiya.
Hindi dapat mabagal sa harap ng kapangyarihan.
At hindi dapat matakot sa katotohanan.

Sa huli, ang tanong ay hindi lamang kung sino ang may sala.
Ang tanong ay kung hanggang saan handang lumaban ang sistema para sa mga nawawala—at para sa mga naiwan.

At sa bawat araw na lumilipas, sa bawat pamilyang patuloy na nagdarasal, malinaw ang kanilang panawagan:
Huwag hayaang mabaon sa limot ang mga sabungero.
Huwag hayaang matabunan ng katahimikan ang katotohanan.
At huwag hayaang matapos ang kuwentong ito nang walang hustisya.

Dahil sa anino ng sabungan, may mga buhay na kailangang ipaglaban—
at may katotohanang kailangang ilantad, gaano man ito kasakit.