BUNYOG! ANG KASONG FLOOD CONTROL SCAM AT ANG PRECAUTIONARY HOLD DEPARTURE ORDER

Wala nang paligoy-ligoy pa, mga sangkay! May bagong balita ngayon tungkol kay Senator Jingoy Estrada, na mukhang nanganganib na madampot dahil sa kasong flood control scam. Ang balitang ito ay nagdudulot ng kaba at tensyon, hindi lamang sa politika kundi sa publiko, dahil may malaking panganib sa mga sangkot.

Ayon sa report, bawal nang umalis ng bansa ang mga sangkot. Naglabas ang Manila Regional Trial Court, Branch 52, ng precautionary hold departure order para kina Senator Jingoy Estrada, dating DPWH Secretary Manuel Bunoan, at iba pang opisyal na konektado sa flood control scam. Ito ay hakbang para pigilan ang pagtakas habang umiikot ang imbestigasyon.

Maraming nagtatanong: bakit ngayon lang? Bakit hindi ito ginawa noong una? Ang nakalipas ay puno ng kapabayaan. Isang halimbawa ang kaso ni Lazaldiko, na nakatakas noon dahil sa mga luwag ng sistema. Ngayon, pinipigilan ang mga opisyal na umalis, upang hindi na maulit ang pagtakas.

Ayon kay Bunoan, wala siyang planong tumakas at babalik siya sa Pilipinas. Ngunit kahit ganoon, ang precautionary hold departure order ay inilabas bilang proteksyon sa hustisya. Ang layunin ay tiyakin na habang umiikot ang imbestigasyon, ang mga sangkot ay nananatili sa bansa at haharap sa legal na proseso.

Kabilang sa mga saklaw ng order ang iba pang dating DPWH officials: sina Roberto Bernardo, Henry Alcantara, Gerardo OLensia, at pati ang yumaong si Katarina Cabral. Lahat sila ay hindi muna papayagang makalabas ng bansa habang gumugulong ang kaso sa DOJ.

Ngunit ang problema ay ang late enforcement ng ganitong precautionary measures sa iba pang opisyal. Kung maaga lang ginawa ang hold departure order kay Harry Roque o kay Atong Ang, baka hindi na nila nagawa ang mga nakaraang pagtatangka sa pagtakas. Ang pagpapabaya noon ay nagbigay daan sa pagkawala ng tiwala sa sistema ng hustisya.

Ang precautionary hold departure order ay ipinapaliwanag bilang “anticipatory measure” bago pa man ma-file ang pormal na kaso sa korte. Ibig sabihin, ang korte ay nag-anticipate na ang mga respondents—hindi pa opisyal na accused—ay maaaring mag-evade o tumakas. Sa ganitong paraan, pinipigilan ang posibilidad na mawalan ng accountability sa mga kritikal na kasong plunder at corruption.

Ayon sa DOJ, may probable cause na maaaring tumakas ang mga nabanggit na opisyal. Kaya ang precautionary order ay bago pa man ang formal charges. Ito rin ay naglalayong panatilihin ang integridad ng imbestigasyon at proseso ng hustisya.

Ngunit may tanong: bakit pinalampas noon? Bakit nagkaroon ng luwag? Ang nakaraan ay puno ng kapabayaan, at ang mga opisyal na may sapat na yaman at koneksyon ay nakatakas. Ngayon, natuto na ang korte at ang gobyerno: huwag na muling hayaan ang pagtakas ng mga suspects o respondents.

Ang epekto nito sa publiko ay malinaw: nagpapakita ng seryosong hakbang laban sa katiwalian. Ipinapakita rin nito na kahit sino—senador, dating secretary, o dating opisyal—ay hindi ligtas sa batas. Ang precautionary hold departure order ay isang warning signal: ang hustisya ay seryoso, at ang pagtakas ay hindi na ligtas.

Ito rin ay isang mahalagang leksyon para sa iba pang opisyal: kapag may kaso, ang kanilang account at assets ay dapat i-hold, upang hindi magamit sa pagtakas. Sa nakaraan, ang mga may kayamanan at koneksyon ay madaling nakalulusot sa batas. Ngayon, may sistema na para mapigilan ang ganitong posibilidad.

Maraming Pilipino ang nagmamasid at nag-aalala. Ang flood control scam ay hindi biro. Ito ay malaking usapin ng public funds, at may direktang epekto sa kapakanan ng mamamayan. Kaya ang mabilis na aksyon ng korte ay mahalaga. Ang bawat official ay kailangang humarap sa legal na proseso at managot sa kanilang pagkakasala.

Sa kabilang banda, ang publiko ay hinihikayat na mag-obserba, magtanong, at magbahagi ng opinyon. Ang transparency at information dissemination ay mahalaga upang mapanatili ang tiwala sa gobyerno at sa sistema ng hustisya. Ang precautionary hold departure order ay hindi lamang legal na hakbang, kundi simbolo rin ng accountability at anti-corruption drive.

Habang gumugulong ang imbestigasyon, ang mga sangkot ay patuloy na binabantayan. Ang bawat galaw nila ay sinusuri ng korte at DOJ. Ang precautionary hold departure order ay hindi lamang pang-proteksyon, kundi pagsisiguro na walang makakalusot sa hustisya.

Ang balita tungkol kay Jingoy Estrada, Bunoan, at iba pang opisyal ay nagdudulot ng matinding tensyon at drama sa publiko. Ngunit sa kabila nito, ang mahalaga ay malinaw ang mensahe: ang gobyerno ay seryoso sa pagsugpo ng katiwalian. Ang bawat Pilipino ay dapat mag-obserba at maging handa sa mga susunod na hakbang ng korte at DOJ.

Ito ay paalala rin na ang hustisya ay hindi dapat pinapabayaang matakasan. Ang precautionary hold departure order ay hakbang upang ang bawat respondent ay managot sa kanilang pagkakasala at humarap sa legal na proseso. Ito rin ay simbolo ng pagbabago sa sistema, kung saan ang katiwalian at corruption ay tinututukan ng legal na aksyon.

Sa huli, ang kaso ng flood control scam at ang precautionary hold departure order ay mataas na babala sa lahat ng opisyal. Walang sinuman ang ligtas sa batas. Ang gobyerno ay nagpakita ng determinasyon, at ang publiko ay dapat maging mapanuri at handa.

Bunyog! Halikan na kasama ka! Kapag buklod, may pag-asa. Luzon, Visayas, Mindanao—isa ang pananaw. Sa bagong Pilipinas, ang bunyog ay sumisigaw: bunyog, bunyog, bunyog!