Bunyog sa Senado: Ang Skandalo, Ang Insulto, at Ang Tawag sa Hustisya

Wala nang paligoy-ligoy pa. Direktang sa punto. Sa mga kabunyog, mga kababayan—ito ang kasalukuyang sigalot sa Senado, isang isyu na hindi na maitatago, hindi na maiiwasan, at ngayon ay umaalingawngaw sa buong bansa. Ang pangalan ng taong nasa sentro ng kontrobersiya: si Bato. Ang isyu: ang kanyang absenteeism sa Senado, ang patuloy na pagtanggap ng sweldo, at ang kawalan ng pananagutan sa mamamayang Pilipino.

Mula noong Nobyembre 11, hindi na nagpakita si Bato sa mga sesyon ng Senado. Tatlong buwan na ang lumipas, at tila walang balak na sumipot. Tatlong buwan na! Sa panahong ito, siniswelduhan pa rin siya, samantalang ang mamamayang Pilipino ay nakatingin at nagtatanong: Tama ba ito? Tama bang siniswelduhan ang isang senador na hindi nagtatrabaho?

Ang sitwasyon ay lalong nagiging mabigat. Ayon kay dating senador Trillanes, may plano na magsampa ng ethics complaint laban kay Bato. Hindi lang simpleng pagkukulang ang pinag-uusapan; ito ay insulto sa publiko. Ang mamamayan, na regular na sumusunod sa batas at nagbabayad ng buwis, ay hindi man lang matuturing na may karapatang iparusa ang isang opisyal na mali ang ginawa.

Sa loob ng Senado, may mga mungkahi para pansamantalang solusyon. Si Senador Ping Lacson, halimbawa, ay iminungkahi na i-hold muna ang sweldo ni Bato habang isinasagawa ang due process. Ang rekomendasyon ay para hindi na niya palalain ang sitwasyon at para hindi na rin mahirapan ang ethics committee sa mahahabang hearings. Sa ganitong paraan, may simbolikong pananagutan si Bato sa kanyang sariling kawalan ng presensya.

Ngunit, gaya ng karaniwan sa politika, hindi lahat ay sumusunod sa tamang daan. Ang Senate President, si Tito Sotto, ay nagbigay-diin na voluntary dapat ang pag-waive ng sweldo ni Bato. Ngunit alam ng lahat: hindi kusang-loob gagawa ng ganoon si Bato. Walang kahihiyan sa kanyang ugali, walang pakialam sa opinyon ng publiko, at walang pagnanais na ipakita ang responsibilidad. Kaya nga lumalakas ang panawagan: i-hold na ang sweldo, i-suspend kung kinakailangan, at kung hindi pa rin magpakita—i-expel siya sa Senado.

Ang epekto ng ganitong kapabayaan ay higit pa sa simbolikong kawalan ng disiplina. Ito ay insulto sa mamamayang Pilipino. Ang ordinaryong manggagawa ay kung hindi pumasok sa trabaho, wala siyang sweldo. Ngunit ang isang senador, na tatlong buwan na walang trabaho, ay siniswelduhan pa rin. Paano ito maipapaliwanag sa publiko? Paano matatanggap ng mamamayan na may espesyal na klase ng opisyal na malaya sa pananagutan?

Mayroong mungkahi rin mula sa House of Representatives: ang konsepto ng “no work, no pay” para sa mga legislators. Kung ito’y ipatutupad sa Senado, magiging malinaw sa lahat na ang serbisyo publiko ay may pananagutan. Walang exemption, walang palusot, walang hiya. Ang public office ay tungkulin, hindi karapatan na basta tatanggap ng benepisyo nang hindi ginagawa ang trabaho.

Hindi lang ang sweldo ang problema. Ang operasyon ng opisina ni Bato ay patuloy na sinusuportahan ng milyun-milyong pondo bawat buwan. Halos limang milyon kada buwan ang gastos sa operasyon ng kanyang opisina, habang wala siyang pisikal na presensya o trabaho. Ang ganitong sitwasyon ay hindi lamang katiwalian; ito ay pagmamalabis, isang kawalan ng respeto sa kaban ng bayan.

Ano ang dapat gawin sa ganitong kaso? Una, huwag na siyang bayaran. Hold ang sweldo. Ibigay ang babala sa pamamagitan ng Shoko’s order—ipaalam kay Bato na pansamantala niyang tatanggapin ang aksyon at ipaliwanag ang dahilan kung bakit hindi niya matatanggap ang sweldo. Kung hindi siya magpapakita, susunod ang suspension. Maaaring 60 araw, ngunit kung hindi pa rin siya susipot, expulsion na. Dapat malinaw ang mensahe: walang puwang sa Senado para sa kapabayaan at kawalan ng integridad.

Ang sitwasyon ni Bato ay hindi lamang isyu ng tao; ito ay simbolo ng malalim na problema sa pamumuno. Ang bawat desisyon sa Senado ay dapat magpakita ng responsibilidad, hindi ng pang-aabuso. Kapag ang isang lider ay tumatanggap ng benepisyo nang hindi nagtatrabaho, nagiging halimbawa ito ng maling sistema. At ang publiko, na pinaglilingkuran sila, ay nagiging biktima ng sistemang ito.

Sa kasalukuyan, may mga hakbang na pinaplano ang Senado. Ang ethics committee ay nakahanda sa hearings, ang Senate leadership ay nagmumungkahi ng interim solutions, at may panawagan sa publiko para ipakita ang pananagutan. Ngunit ang tanong ay nananatiling nakabitin: sasunod ba si Bato? O patuloy niyang hahayaang madungisan ang imahe ng Senado, at patuloy na insultuhin ang mamamayang Pilipino?

Sa mga kabunyog, sa Luzon, Visayas, Mindanao—isa ang pananaw: hindi puwede hayaang manatili sa posisyon ang opisyal na walang pakialam sa tungkulin. Ang due process ay mahalaga, ngunit hindi ito dahilan para tanggihan ang pananagutan. Ang bawat senador, bawat opisyal, ay may obligasyon sa mamamayan. Ang serbisyo publiko ay hindi larangan ng karapatan sa sweldo nang walang trabaho.

Ang tawag ngayon ay malinaw: hold ang sweldo, i-suspend kung kinakailangan, at i-expel kung patuloy na hindi susipot. Ito ang hakbang na magpapaalala sa lahat ng opisyal na ang integridad, disiplina, at respeto sa mamamayan ay higit sa personal na kaginhawaan. Ito ang hakbang para muling maibalik ang tiwala ng publiko sa Senado.

Huwag na tayong maging bulag sa katotohanan. Tatlong buwan na siyang absent, tatlong buwan na siyang siniswelduhan, at tatlong buwan na ang insulto sa mamamayang Pilipino ay nagpatuloy. Panahon na para kumilos ang Senado, panahon na para ipakita ang disiplina, panahon na para ipagtanggol ang karapatan ng mamamayan.

Mga kabunyog, huwag tayong manahimik. Ang bawat absente ay may katumbas na pananagutan. Ang bawat senador ay dapat kumilos ayon sa tungkulin. Hindi puwede ang exemption sa integridad. Hindi puwede ang palusot. Hindi puwede ang kawalan ng kahihiyan.

Bunyog! Bunyog! Halikan na kasama ka, buog kapag buklod ay may pag-asa! Luzon, Visayas, Mindanao—isa ang pananaw sa bagong Pilipinas. Panahon na para ipakita na ang serbisyo publiko ay para sa mamamayan, hindi sa sarili. Panahon na para bumangon ang Senado at ipakita sa bawat opisyal: walang puwang sa kapabayaan, walang puwang sa insulto, walang puwang sa kawalang-halaga sa mamamayan.

Bunyog, bunyog, bunyog!