Lihim, Mapa, at Katarungan: Ang West Philippines Sea sa Panahon ng Pag-aalinlangan

Mga kaibigan, isang pambihirang balita ang bumalot sa ating bansa—isang balita na hindi lamang tungkol sa teritoryo kundi sa katotohanan, sa batas, at sa pagkakaisa ng sambayanang Pilipino. Kamakailan, napansin ng marami ang pagtatanong ni Senator Marcoleta: nasaan nga ba ang talagang West Philippines Sea? Bakit, nang ipakita ang mga mapa, hindi isinama ang Kalayaan Island Group? At bakit tila nagkakaroon ng pagkalito sa publiko?

Sa unang tingin, simpleng tanong lamang ito. Ngunit sa likod ng pagtatanong, bumabalot ang misteryo: ang kasaysayan ng pagkakatuklas, ang karapatan ng bansa, at ang implikasyon ng mga international agreements na tila mahirap intindihin ng karaniwang mamamayan.

Ayon kay Senator Marcoleta, hinahanap niya ang opisyal na mapa na magpapatunay na atin ang Kalayaan Island Group. Ngunit sa gitna ng kanyang pagtatanong, sumabog sa social media ang balita: ang mga coordinates at dokumento ay matagal nang naisumite sa United Nations at International Hydrographic Organization (IHO) noong 2009. Hindi ito bago—ang Philippine Administrative Map ay malinaw na nagpapakita ng West Philippines Sea, kasama ang Kalayaan Group at ang Pag-asa Island, tahanan ng mahigit 500 residente.

Ngunit may isang tanong na bumabalot sa publiko: nagkamali ba si Senator Marcoleta o sadyang itinatago sa atin ang katotohanan? Ayon sa Namria (National Mapping and Resource Information Authority), ang West Philippines Sea ay opisyal nang ginagamit sa lahat ng government publications mula pa noong 2012. Nakalagay ito sa notical charts, ginagamit sa pagpapalaot at naisumite sa international technical bodies tulad ng IHO. Samakatuwid, ang pangalang ito at ang coordinates ay opisyal na kinikilala sa pandaigdigang teknikal na pamantayan.

Isa sa mga pinakakulay na bahagi ng isyu ay ang kalituhan sa pagitan ng “discovery” at “occupation.” Maraming Pilipino ang nagkamaling isipin na dahil may nakakita sa isla, iyon na ang batayan ng karapatan. Ngunit ayon sa mga eksperto, may pagkakaiba ang dalawang konsepto. Ang “discovery” ay simpleng kaalaman—pagkatuklas at pag-alam sa isang pook. Ang “occupation,” sa kabilang banda, ay aktwal na paninirahan at pamamahala sa lugar sa loob ng tiyak na panahon. Kaya’t hindi sapat na sabihin lamang na “nadiskubre ko ang isla”—kailangan may aksyon, may presensya, at may administratibong kontrol.

Ang kalituhan ay lumawak pa nang ipahayag ni Senator Francis Tolentino, pangunahing may-akda ng Philippine Maritime Zones Law at Philippine Archipelagic Sea Lanes Law, na ang coordinates ay sapat upang patunayan ang karapatan ng Pilipinas. Walang registry para sa dagat sa pandaigdigang pamantayan; ang mahalaga ay ang maayos na pagsusumite ng coordinates sa IHO. Noong 2009 pa naisumite ang ating koordinado, kaya wala nang dapat pang pagdudahan.

Sa kabila ng malinaw na legal at teknikal na katotohanan, lumalabas ang isang mas malalim na suliranin: ang information war. Ayon sa Retired Supreme Court Justice Antonio Carpio, ang paulit-ulit na pagkwestion sa mapa ay isang taktika—isang paraan upang guluhin ang kaisipan ng publiko at pahinain ang tiwala sa sariling bansa. Hindi nakadepende ang ating karapatan sa West Philippines Sea sa mapa lamang; ito ay nakabatay sa 2016 arbitral ruling, isang pandaigdigang tagumpay sa batas laban sa 9-dash line ng China.

Ngunit bakit tila may mga nagtatanong at nag-aalangan? Ito ay dahil sa maling impormasyon at fake news na lumalaganap sa social media. Ang ilan ay nagtatanong kung ang mapa ay na-update o naitala sa international registry, na hindi naman kinakailangan. Ang IHO ay teknikal na support organization lamang; ang mahalaga ay ang coordinates at hindi ang pangalan ng dagat. Ang West Philippines Sea ay opisyal nang kinikilala at may malinaw na legal na basehan.

Sa gitna ng kontrobersya, ang ating mga mangingisda at mamamayan ang tunay na nakikinabang o naaapektuhan. Ang Kalayaan Island Group ay tahanan ng daan-daang pamilya. Ang tamang pag-unawa at proteksyon sa teritoryo ay hindi lamang usapin ng pulitika kundi usapin ng kabuhayan, karapatan, at katarungan. Ang bawat coordinate ay simbolo ng soberanya at proteksyon sa ating mamamayan.

Sa espiritwal na perspektibo, makikita natin ang kahalagahan ng pagkakaisa. Ang tunay na kapayapaan ay hindi makukuha sa pagtatalo o pag-aaway sa isa’t isa, kundi sa pagkilala sa katotohanan at pagkakaisa sa ilalim ng gabay ng Panginoon. Tulad ng sinabi sa Gawa 17:26, “At ginawa niya ang bawat bansa ng mga tao upang magsipanahan sa ibabaw ng buong lupa, na itinakda ang kanilang mga panahong takda at ang mga hangganan ng kanilang tahanan.” Ang ating paninindigan sa West Philippines Sea ay isang anyo ng katarungan, hindi lamang para sa kasalukuyang henerasyon kundi para sa susunod na henerasyon ng mga Pilipino.

Ang aral dito, mga kaibigan, ay malinaw: ang mapa ay gabay lamang, hindi batayan ng karapatan. Ang legal na tagumpay ng Pilipinas, nakapaloob sa arbitral ruling, ay matibay na proteksyon laban sa maling impormasyon. Ang paulit-ulit na pagtatanong at pagdududa sa sarili nating teritoryo ay isang taktika ng disinformation, na dapat nating lagpasan sa pamamagitan ng tamang kaalaman at pagkakaisa.

Sa huli, ang tunay na katotohanan ay lumalabas sa gawa, hindi sa papel lamang. Ang kabuuang coordinates, ang legal na dokumento, at ang tamang interpretasyon ay nagbibigay ng proteksyon sa ating bayan. Huwag hayaang malito ang isipan ng publiko sa fake news. Sa halip, magkaisa tayo, ipaglaban ang soberanya, at manalangin para sa tamang gabay.

Purihin natin ang ating Panginoong Diyos, na siyang nagtakda ng hangganan ng bawat bansa. Patuloy nating panindigan ang ating karapatan sa West Philippines Sea, at gabayan Niya ang ating mga lider upang magkaroon ng malinaw at matibay na pananaw. Huwag tayong maligaw; ang katotohanan ay laging mananalo, at ang pagkakaisa ng bansa ay mas mahalaga kaysa sa anumang pag-aalinlangan.

Sa gitna ng coordinates, mapa, at teknikal na usapin, tandaan natin: ang tunay na katarungan ay nakabatay sa katotohanan at pagkakaisa, hindi sa disinformation o maling haka-haka. Ang West Philippines Sea ay atin—ligal, historical, at moral na karapatan ng bawat Pilipino.