Sino ang May Hawak? Anino ng Kapangyarihan at Hustisya sa Likod ng ICC Case kay Duterte

Habang umiikot ang mundo sa pulitika at kapangyarihan, isang tanong ang bumabalot sa buong bansa: Sino nga ba ang may hawak na desisyon kay dating Pangulong Rodrigo Duterte? Ang tanong na ito ay hindi lamang simpleng kuryusidad ng publiko. Ito ay tensyon, ito ay misteryo, ito ay galit at pag-asa na nagtatagpo sa iisang punto ng kasaysayan ng ating bansa.

Sa Senado, tahimik ang intemblado. Walang sigawan, walang labis na emosyon. Ngunit sa kabila ng katahimikan, hindi tahimik ang puso ng bayan. Ang bawat Pilipino—mula sa lansangan ng Maynila hanggang sa mga baryo sa Mindanao—ay nakatingin, nakikinig, at nag-iisip. Ang mga mata ng tao ay nakatuon sa isang proseso na tila simple ngunit puno ng lihim at intriga: ang confirmation of charges hearing ng International Criminal Court (ICC) laban kay Duterte.

Iginiit ni Senator Iy Marcos na dapat maging transparent ang lahat ng alokasyon ng pondo para sa mga imbestigador. Isang payo na may hangarin: upang hindi makompromiso ang kredibilidad ng imbestigasyon. Ngunit sa kabila ng mababala, lumabas ang rebelasyon na umanoy milyon-milyong piso ang inilaan para sa mga ICC investigators na nagtungo sa bansa. Isang shocking revelation na nagdulot ng pagkamangha hindi lamang sa publiko kundi lalo na sa mga taga-Senado na inaasahang bantayan ang bawat hakbang ng proseso.

Tahimik ang Senado, ngunit sa lansangan, kumakalat ang usap-usapan. Sino nga ba ang may hawak na kapangyarihan? Si Senator Marcos ba? Si Senator Chiz Escudero? O ang ICC mismo? Sa unang tingin, tila isang simpleng legal na proseso lamang. Ngunit sa ilalim ng mga anino, may mga lihim na gumagalaw, may pwersang hindi nakikita, may panawagan para sa hustisya na mas malakas kaysa kahit anong batas.

Sa Senado, ipinahayag ni Senator Marcos ang kanyang pagkabahala. Ayon sa kanya, narinig niya ang rebelasyon mula sa ilang nagpakilalang dating miyembro ng Marines na umano’y may kaugnayan sa money delivery scheme. Isang scheme na iniuugnay sa dating party-list representative na si Saldico. Ang tanong niya: “Pwede bang sabihin na bias o binili ang ebidensya? Contaminated ba ito? Ano ang ibig sabihin nito sa proseso?” Tanong na pumapalo sa bawat puso ng Pilipino, tanong na naglalagay sa bawat hakbang ng batas sa ilalim ng masusing pagsusuri.

Samantala, si Senator Ronald “Bato” de la Rosa, kilalang tagasuporta ni Duterte, ay sumabog sa galit. Pinilit niyang ilabas ang payag para dalhin ang mga opisyal sa Senado. Ngunit walang dumating. Hindi dahil sa takot, kundi dahil sa executive privilege. Ang executive secretary na si Lucas Bersamin ay ginamit bilang panangga—isang pader na nagtatakip sa mga mata ng publiko. Nagdulot ito ng maraming tanong: May tinatago ba? May pinoprotektahan ba?

Sa kabila ng kaguluhan sa Pilipinas, ang ICC ay nanatiling kalmado. “Primum innocent Duterte,” sabi ng tagapagsalita ng korte. Ngunit hindi simpleng pag-aantala ang nangyayari. Sa likod ng mga headlines, inihanda na ang 181 pieces of evidence. Unti-unti, nabubuo ang trial, malinaw na ang desisyon ay hawak ng mga ICC judge. Ramang hindi sinado, hindi rin namang malinaw sa marami.

Ang mga alegasyon laban kay Duterte ay hindi lang lokal. Hindi lamang tungkol sa Davao. Ito ay sistematikong pag-atake—widespread, organized, at targeted. Ang bawat kilos ay sinusubaybayan ng international community. Samantalang nagkakagulo sa taas, nagsumite ang mga anak ni Duterte ng petisyon sa Supreme Court upang pahintuin ang kooperasyon sa ICC at suriin ang legalidad ng pagkakaaresto. Ang mga hakbang na ito ay nagpapakita ng desperasyon, ng pagtatanggol sa pangalan ng pamilya, at ng pakikibaka para sa kapangyarihan.

Ngunit habang gumagalaw ang legal na mga hakbang, nanatiling tahimik ang maraming sektor. Ang bayan ay nanonood, nakikinig, nagtatanong. Ang bawat Pilipino ay naging saksi sa isang palabas na puno ng tensyon, ngunit hindi dramatiko sa mata ng mga senador—maliban na lamang sa mga drama na nakikita sa intemblado.

Sa Senado, hawak ni Senator Marcos ang mga supina, ngunit walang pirma. Si Senator Chiz Escudero naman ay may kapangyarihan simulan ang sigalot, ngunit ayaw. Ang drama sa Senado ay puno ng tensyon, ngunit maliit na bahagi lamang ng mas malawak na istorya. Sa likod ng mga headlines, may mga anak ni Duterte na naghahanda ng legal na hakbang, may mga abogado na nag-aaral ng Rome Statute, at may mga international observers na nakatutok sa bawat kilos ng korte.

Ang bawat detalye ay mahalaga. Ang bawat hakbang ay may epekto sa kinabukasan ng bansa. Ang bawat patunay, pirma, at deliberasyon ay sinusuri sa ilalim ng batas. Ang sinumang may hawak ng kapangyarihan ay may dalang responsibilidad—at sa kasong ito, ang desisyon ay hindi lamang para sa dating Pangulo, kundi para sa bawat Pilipino na naniniwala sa hustisya at transparency.

Sa lansangan, naririnig ang boses ng bayan. May takot, may pag-asa, may galit, may pangarap. Ang mga ordinaryong mamamayan ay nagiging sentro ng pagmamasid sa isang pambihirang drama na humahabi sa politika, hustisya, at internasyonal na pananagutan. Ang bawat headline ay nagdadala ng misteryo, ang bawat rebelasyon ay pumupukaw sa damdamin ng masa.

At sa huli, ang tanong ay nananatili: Sino nga ba ang may hawak? Sino ang tunay na may kapangyarihan—ang Senado, ang ICC, ang pamilya Duterte, o ang anino ng batas at hustisya na gumagalaw sa likod ng mga pinto ng kapangyarihan? Ang sagot ay marahil hindi natin makikita ngayon. Ngunit ang bawat kilos, bawat desisyon, at bawat dokumento ay unti-unting magbibigay-linaw.

Ang kasaysayan ay nagsusulat ng sarili nito sa mga araw na puno ng intriga. Ang drama ay hindi natatapos sa Senado o sa korte lamang. Ito ay patuloy na umiikot sa bawat mamamayan. Sa bawat pagbukas ng dyaryo, sa bawat balita sa telebisyon, at sa bawat pag-uusap sa lansangan, ang bansa ay nakatingin, nakikinig, at naghihintay.

Hindi simpleng legal na proseso ang nangyayari. Ito ay isang laban sa kapangyarihan, sa katarungan, at sa moralidad. Sa bawat anino ng hustisya, may mga lihim na binubunyag. Sa bawat rebelasyon, may mga kwento ng tapang at takot. Ang kasaysayan ay tumitingin sa atin, hinihintay ang ating mga mata at puso na maunawaan kung sino nga ba ang may hawak.

Sa wakas, ang katotohanan ay unti-unting mabubunyag. Ang bawat hakbang, bawat deliberasyon, bawat ebidensya ay may timbang sa kinabukasan. At sa gitna ng lahat, ang tanong na bumabalot sa ating bansa ay nananatiling makapangyarihan: Sino ang may hawak ng desisyon kay Rodrigo Duterte?

Ang sagot ay unti-unting lilitaw—sa harap ng batas, sa mata ng mundo, at sa puso ng bawat Pilipino.